Atmosfera e Tokës është e ndërtuar nga gjashtë shtresa, që e rrethojnë planetin tonë. Shumica e dinamikës së motit ndodh në dy shtresat më të ulëta. Ato të dyja njihen si troposfera dhe shtresa e stratosferës.

Shtresa më e rëndësishme për jetën tonë është troposfera e cila ndodhet në sipërfaqen e Tokës. Shtresa e troposferës është rreth 12 kilometra e thellë, duke u shtrirë nga toka lart në qiell. Thellësia e kësaj shtrese në fakt varion nga rreth 8 km në pothuajse 20 km, në varësi të vendit ku jetoni. Troposfera është më e thella mbi rajonin ekuatorial dhe bëhet shumë më e hollë mbi polet e Veriut dhe Jugut.

Mbi troposferë, ekziston një shtresë shumë më e thellë, e njohur si stratosferë. Kjo shtresë është afërsisht 11 deri në 50 kilometra e trashë dhe ajri brenda është gjithashtu shumë i thatë. Stratosfera përmban gjithashtu shtresën e Ozonit, e cila ka një rol jetik në mbrojtjen e jetës së planetit tonë kundër ndikimeve të mundshme të stuhisë nga Dielli ose hapësira e jashtme.

Por për ta bërë motin tonë edhe më të ndryshueshëm, ekziston një pjesë tjetër e rëndësishme e stratosferës që shpesh shkakton disa ngjarje të rëndësishme të motit në shkallë të gjerë. Kjo është Vorbulla Polare. Një unazë e madhe, tredimensionale (3D) me erëra shumë të fuqishme që qarkullojnë nëpër qiell lart mbi kokat tona. Vorbulla polar po rrotullohet rreth dy poleve të Veriut dhe Jugut, duke lëvizur nëpër ajër në rreth 20 deri në 50 km mbi sipërfaqen e Tokës.

Të dyja, shtresat e troposferës dhe stratosferës janë gjithashtu mjaft të rëndësishme për klimën tonë, pasi Vorbulla Polare në fakt mbulon pjesën më të madhe të gjysmës së poshtme të atmosferës. Në thelb shtrihet nga mesi i troposferës së Tokës deri në shtresën e stratosferës. Dihet se ka efektin kryesor dhe të madh në motin e dimrit në të gjitha gjerësitë e larta dhe të mesme, pasi ne mund të përjetojmë kushte të vështira të motit dimëror në Amerikën e Veriut, Evropë dhe Azi.

Vini re, se Vorbulla Polare është gjithmonë më e forta gjatë muajve të dimrit si në hemisferën veriore ashtu edhe në atë jugore.

Megjithëse Vorbulla Polare rrotullohet shumë mbi kokat tona, ajo mbetet e lidhur ngushtë me pjesët më të ulëta të atmosferës. Kështu, ajo çon në formën tonë të përditshme të motit në shumë mënyra, funksionon si një qarkullim i madh hemisferik në përgjithësi.

Pra, të gjitha sistemet dinamike, nga moti i ftohtë e deri te mungesa e borës në dimër, janë shkaktuar nga aktiviteti i Vorbullës Polare mbi ne.

Si formohet Vorbulla Polare?

Kur vjen vjeshta, rajonet polare fillojnë të marrin shumë më pak dritë dielli me kalimin e kohës. Në këtë mënyrë bëhet ftohja në rajonet veriore dhe si rrjedhojë ndodhin edhe netët polare për disa muaj, me ditë pa dritë dielli.

Ndërsa temperaturat polare bien në ngrirje të thellë, shtresat e atmosferës më në jug janë ende relativisht të ngrohta pasi vazhdojnë të marrin më shumë energji nga Dielli. Prandaj, shtresat drejt rajoneve ekuatoriale në jug mbeten shumë më të ngrohta në krahasim me zonat më në veri, duke çuar në një kontrast të temperaturës së lartë midis tyre.

Ftohja e rajoneve polare gjithashtu përkthehet në uljen e presionit të sipërfaqes së ambientit. Një proces shumë i ngjashëm i motit ndodh edhe në shtresën e stratosferës mbi ne, kështu që ndryshimi i temperaturës midis polit të veriut dhe zonave ekuatoriale rritet. Kështu, duke krijuar një qarkullim të madh ciklonik me presion të ulët në të gjithë stratosferën polare. Kjo është arsyeja pse kjo veçori mori emrin e saj si Vorbulla Polare.

Duke i bashkuar të gjitha këto pjesë të enigmës, Vorbulla Polare në fakt po vepron si një ciklon shumë i madh në atmosferën tonë. Ai mbulon të gjithë Polin e Veriut gjatë dimrit dhe bëhet shumë intensiv, duke u shtrirë në jug në rajonet në gjerësitë e mesme. Vini re se sigurisht që është shumë e njëjtë edhe në hemisferën jugore gjatë periudhës së tyre të dimrit.

Grafiku i modelit të motit më sipër tregon një shembull shumë tipik të Vorbullës Polare të vendosur plotësisht mbi ne, që përfaqëson presionin në lartësinë rreth 30 km. Kjo është afër majës së shtresës së stratosferës gjatë stinës së dimrit.

Pra, për të përfunduar, Vorbulla Polare është jashtëzakonisht aktive dhe e fortë këtë sezon të dimrit 2021/22 dhe ishte shkaktari kryesor pas të gjitha atyre shpërthimeve të ftohta dhe stuhive dimërore muajt e fundit. Ndërsa pjesa më intensive e vorbullës ishte në anën e Amerikës së Veriut për pjesën më të madhe të dimrit, lobi jugor i saj tani është zhvendosur drejt Evropës dhe Azisë veriore, të parkuar mbi Rusi këtë mars.

Gjatë fillimit të pranverës, ne prisnim që kushtet përfundimisht të pakësohen dhe të fillojnë të dobësohen ndërsa sezoni i dimrit po i vjen fundi. Por thjesht nuk dorëzohet ende këtë vit. Në vend që erërat e nivelit të lartë të dobësoheshin, Vorbulla Polare bëri një rrokullisje dhe shtyu bërthamën e saj intensive në anën tjetër të hemisferës veriore.

Le të përqendrohemi tani në ndryshimin e rëndësishëm të motit të ardhshëm dhe shpërthimin e ftohtë të Arktikut nga Rusia në Bjellorusi dhe Ukrainë së pari, duke arritur në Poloni, Sllovaki dhe Rumani më pas.

Ndërsa nga java e ardhshme acari polar nga verilindja e kontinentit zbarkon edhe mbi vendin tonë, ku temperaturat do të zbresin ndjeshëm. Kohëpaskohe priten edhe mundësi për reshje të dobëta bore. Sipas termometrit të Motilokal.com, temperaturat pritet të zbresin nga -11 deri në 14 gradë Celsius.

Po ashtu gjatë gjysmës së dytë të javës, një stuhi dimërore me reshje të dendura bore gjithnjë e më shumë gjasa të zhvillohet në pjesët jugore të gadishullit Ballkanik. Për Serbinë, Bosnjën, Maqedoninë Veriore, Bullgarinë dhe Greqinë do të sjellë sasi të mëdha bore. Ndërsa erërat e forta do të rikthejnë ndjesinë e dimrit në pjesët veriore të gadishullit.

Disa pjesë të Ballkanit jugor mund të shohin edhe deri në rreth 50 centimetra borë të freskët javën e ardhshme deri më 14 mars, e ngjashme në disa pjesë të Turqisë. Italia jugore dhe Greqia po ashtu, pasi temperaturat do të jenë shumë të ftohta për muajin mars. Reshje bore parashikohen gjithashtu në të gjithë Ukrainën, Gjeorgjinë dhe në të vërtetë në malet Tatras dhe Karpate.

I ftohti i Arktikut do të humbasë gradualisht rrjedhën e saj drejt mesit të marsit, pasi lartësia bllokuese mbi Evropën veriore fillon të largohet, duke dobësuar rrjedhimisht transportin e masës ajrore të ftohtë përmes korridorit nga Rusia veriore në Evropën Lindore./Motilokal.com