Teleskopi Hapësinor James Webb i NASA-s ka kapur provat e para të qarta të dioksidit të karbonit në atmosferën e një ekzoplaneti, një planet jashtë sistemit tonë diellor.

Eksoplaneti, WASP-39b, është një gjigant gazi i nxehtë që rrotullohet rreth një ylli të ngjashëm me diellin që është 700 vite dritë nga Toka. Të kuptuarit e përbërjes atmosferike të planetëve si WASP-39b është kritike për të ditur origjinën e tyre dhe mënyrën se si evoluuan, thanë nga NASA.

"Molekulat e dioksidit të karbonit janë gjurmues të ndjeshëm të historisë së formimit të planetit", tha Mike Line, një studiues.

Ekipi bëri vëzhgimin e dioksidit të karbonit duke përdorur spektrografin infra të kuqe të afërt të teleskopit, një nga katër instrumentet shkencore të Webb-it, për të vëzhguar atmosferën e WASP-39b.

"Duke matur këtë veçori të dioksidit të karbonit, ne mund të përcaktojmë se sa sasi e ngurtë kundrejt sasisë së materialit të gaztë është përdorur për të formuar këtë planet gjigant të gazit", shtoi Line. "Në dekadën e ardhshme, JWST do ta bëjë këtë matje për një sërë planetësh, duke ofruar njohuri mbi detajet se si formohen planetët dhe veçantinë e sistemit tonë diellor."

Një epokë e re në kërkimin e ekzoplaneteve

Teleskopi Webb mund të studiojë më nga afër fillimin e kohës, të gjuajë për formacione të pavëzhguara midis galaktikave të para dhe të shikojë brenda reve të pluhurit ku yjet dhe sistemet planetare po formohen aktualisht.

Në spektrin e kapur të atmosferës së planetit, studiuesit panë një kodër të vogël midis 4.1 dhe 4.6 mikron, një "sinjal i qartë i dioksidit të karbonit", tha udhëheqësja e ekipit Natalie Batalha, një profesore e astronomisë dhe astrofizikës në Universitetin e Kalifornisë në Santa Cruz. (Një mikron është një njësi gjatësie e barabartë me një të miliontën e një metri.)

"Në varësi të përbërjes, trashësisë dhe mjegullës së atmosferës, ajo thith disa ngjyra të dritës më shumë se të tjerat, duke e bërë planetin të duket më i madh", tha anëtari i ekipit Munazza Alam.

"Ne mund të analizojmë këto dallime të vogla në madhësinë e planetit për të zbuluar përbërjen kimike të atmosferës."

Qasja në këtë pjesë të spektrit të dritës, të cilën teleskopi Webb e bën të mundur, është thelbësore për matjen e bollëkut të gazrave si metani dhe uji, si dhe dioksidi i karbonit, të cilat mendohet se ekzistojnë në shumë ekzoplanetë, sipas NASA-s. Për shkak se gazrat individualë thithin kombinime të ndryshme ngjyrash, studiuesit mund të ekzaminojnë "ndryshime të vogla në shkëlqimin e dritës së transmetuar në një spektër të gjatësive valore për të përcaktuar saktësisht se nga çfarë përbëhet një atmosferë", sipas NASA-s.

Më parë, teleskopët Hubble dhe Spitzer të NASA-s zbuluan avujt e ujit, natriumin dhe kaliumin në atmosferën e planetit. "Vëzhgimet e mëparshme të këtij planeti me Hubble dhe Spitzer na kishin dhënë sugjerime joshëse se dioksidi i karbonit mund të jetë i pranishëm", tha Batalha.

"Të dhënat nga JWST treguan një veçori të qartë të dioksidit të karbonit që ishte aq e spikatur sa që praktikisht na bërtiste."

E zbuluar në vitin 2011, masa e WASP-39b është pothuajse e njëjtë me masën e Saturnit dhe afërsisht një e katërta e Jupiterit, ndërsa diametri i tij është 1.3 herë më i madh se ai i Jupiterit. Meqenëse ekzoplaneti rrotullohet shumë afër yllit të tij, ai përfundon në një qark në pak më shumë se katër ditë tokësore./Motilokal.com