Dita Ndërkombëtare e Ajrit të Pastër për Qiej të Kaltër shënohet globalisht më 7 shtator për të promovuar dhe lehtësuar veprimet për përmirësimin e cilësisë së ajrit. Ai fokusohet në natyrën ndërkufitare të ndotjes së ajrit duke theksuar nevojën për llogaridhënie kolektive dhe veprim kolektiv. Është një ditë e njohur nga OKB-ja që synon të rrisë ndërgjegjësimin e publikut në të gjitha nivelet (individ, komunitet, korporatë dhe qeveri) se ajri i pastër është i rëndësishëm për shëndetin, produktivitetin, ekonominë dhe mjedisin.

Tema e këtij viti është "Ajri që ndajmë" fokusohet në natyrën ndërkufitare të ndotjes së ajrit, duke theksuar nevojën për llogaridhënie dhe veprim kolektiv. Ai gjithashtu thekson nevojën për bashkëpunim të menjëhershëm dhe strategjik ndërkombëtar dhe rajonal për zbatimin më efikas të politikave dhe veprimeve zbutëse për të trajtuar ndotjen e ajrit.

Një problem i dyfishtë

Ndikimi në shëndet: grimcat e vogla, të padukshme të ndotjes depërtojnë thellë në mushkëri, në gjak dhe në trup. Këta ndotës janë përgjegjës për rreth një të tretën e vdekjeve nga goditjet në tru, sëmundjet kronike të frymëmarrjes dhe kancerin e mushkërive, si dhe një të katërtën e vdekjeve nga ataku në zemër. Ozoni i nivelit të tokës, i prodhuar nga ndërveprimi i shumë ndotësve të ndryshëm në rrezet e diellit, është gjithashtu një shkaktar i astmës dhe sëmundjeve kronike të frymëmarrjes.

Ndikimi në klimë: ndotësit klimatikë jetëshkurtër (SLCPs) janë ndër ata ndotës më të lidhur me efektet shëndetësore dhe ngrohjen afatshkurtër të planetit. Ato qëndrojnë në atmosferë për pak ditë ose deri në disa dekada, kështu që reduktimi i tyre mund të ketë përfitime pothuajse të menjëhershme shëndetësore dhe klimatike për ata që jetojnë në vende ku nivelet bien.

Parandalimi dhe reduktimi i ndotjes së ajrit për të përmirësuar cilësinë e ajrit në nivel global

Ndotja e ajrit është rreziku i vetëm më i madh mjedisor për shëndetin e njeriut dhe një nga shkaqet kryesore të shmangshme të vdekjeve dhe sëmundjeve globalisht, me rreth 6.5 milion vdekje të parakohshme (2016) në të gjithë botën që i atribuohen ndotjes së ajrit të brendshëm dhe të jashtëm. Veçanërisht në vendet në zhvillim, ndotja e ajrit prek në mënyrë disproporcionale gratë, fëmijët dhe të moshuarit, veçanërisht në popullatat me të ardhura të ulëta pasi ato shpesh janë të ekspozuara ndaj niveleve të larta të ndotjes së ajrit të ambientit dhe ndotjes së ajrit të brendshëm nga gatimi dhe ngrohja me lëndë djegëse druri dhe vajguri.

Ndotja e ajrit është një problem global me ndikime të gjera për shkak të transportit të tij në distanca të gjata. Në mungesë të ndërhyrjes agresive, numri i vdekjeve të parakohshme që vijnë nga ndotja e ajrit të ambientit vlerësohet të jetë në rrugën e duhur për t'u rritur me më shumë se 50 për qind deri në vitin 2050.

Shoqëria përballon një kosto të lartë të ndotjes së ajrit për shkak të ndikimeve negative në ekonomi, produktivitetin e punës, kostot e kujdesit shëndetësor dhe turizmit, ndër të tjera. Prandaj, përfitimet ekonomike të investimit në kontrollin e ndotjes së ajrit nuk mund të mbivlerësohen dhe duhet kuptuar se ekziston gjithashtu një arsye ekonomike për të vepruar dhe se ekzistojnë zgjidhje me kosto efektive për të adresuar ndotjen e ajrit.

Cilësia e dobët e ajrit është një sfidë në kontekstin e zhvillimit të qëndrueshëm për të gjitha vendet, veçanërisht në qytete dhe zona urbane në vendet në zhvillim, me nivele të ndotjes së ajrit që janë më të larta se kufijtë e përcaktuar në udhëzimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë për cilësinë e ajrit.

Disa ndotës të ajrit, si karboni i zi, metani dhe ozoni në nivel tokësor, janë gjithashtu ndotës klimatikë jetëshkurtër dhe janë përgjegjës për një pjesë të konsiderueshme të vdekjeve të lidhura me ndotjen e ajrit, si dhe për ndikimet në të korrat dhe rrjedhimisht sigurinë ushqimore, kështu që reduktimi ka bashkëpërfitime për klimën.

Dita Ndërkombëtare e Ajrit të Pastër për Qiej të Kaltër

Shtetet anëtare të OKB-së njohin nevojën për të zvogëluar ndjeshëm numrin e vdekjeve dhe sëmundjeve nga kimikatet e rrezikshme dhe ndotja e ajrit, ujit e tokës deri në vitin 2030.

Ajri i pastër është i rëndësishëm për shëndetin dhe jetën e përditshme të njerëzve, ndërsa ndotja e ajrit është rreziku më i madh mjedisor për shëndetin e njeriut dhe një nga shkaqet kryesore të vdekjeve dhe sëmundjeve në nivel global. Ndotja e ajrit prek në mënyrë disproporcionale gratë, fëmijët dhe personat e moshuar, dhe gjithashtu ka një ndikim negativ në ekosistemet./Motilokal.com