Shkencëtarët kanë zbuluar një mekanizëm të ri përmes të cilit grimcat shumë të vogla ndotëse në ajër mund të shkaktojnë kancer të mushkërive, edhe për ata që nuk kanë pirë kurrë më parë duhan.

Ky identifikim tani mund të përdoret për të zhvilluar masa të reja parandaluese apo edhe terapi për kancerin e mushkërive. Grimcat, të cilat zakonisht ndodhen në shkarkimet e automjeteve dhe tymin e karburanteve fosile, lidhen me rrezikun e kancerit të mushkërive me qeliza jo të vogla. Kjo është forma më e zakonshme e kancerit të mushkërive, duke shkaktuar mbi 250,000 vdekje nga kanceri i mushkërive në nivel global çdo vit.

Identifikimi i këtij mekanizmi dhe zhvillimi i mundshëm i terapive u raportua në Kongresin e Shoqatës Evropiane për Onkologjinë Mjekësore (ESMO) 2022. Hulumtimi u financua nga Cancer Research në Britani dhe u krye nga shkencëtarët e Institutit Francis Crick dhe University College në Londër.

"Të njëjtat grimca në ajër që rrjedhin nga djegia e lëndëve djegëse fosile, duke përkeqësuar ndryshimet klimatike, po ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin e njeriut nëpërmjet një mekanizmi të rëndësishëm dhe të anashkaluar më parë që shkakton kancer në qelizat e mushkërive", tha Charles Swanton nga instituti Francis Crick.

“Rreziku i kancerit të mushkërive nga ndotja e ajrit është më i ulët se nga pirja e duhanit, por ne nuk kemi kontroll mbi atë që të gjithë thithim. Globalisht, më shumë njerëz janë të ekspozuar ndaj niveleve të pasigurta të ndotjes së ajrit sesa ndaj kimikateve toksike në tymin e cigareve, dhe këto grupe të dhënash lidhin rëndësinë e trajtimit të shëndetit të klimës me përmirësimin e shëndetit të njeriut.”

Këto gjetje vijnë nga kërkimet njerëzore dhe laboratorike mbi mutacionet në një gjen të njohur si EGFR. Këto mutacione janë parë në rreth gjysmën e njerëzve me kancer të mushkërive që nuk kanë pirë kurrë duhan.

Nëpërmjet një studimi të pothuajse gjysmë milioni njerëzve në Angli, Korenë e Jugut dhe Tajvan, ekspozimi ndaj përqendrimeve në rritje të grimcave të ajrit u lidh me rrezikun e rritur të mutacioneve EGFR dhe rrezikun e kancerit të mushkërive me qeliza jo të vogla.

Këto rezultate u mbështetën nga një studim laboratorik i kryer nga shkencëtarët e Institutit Francis Crick. Ata treguan se të njëjtat grimca ndotëse nxisin ndryshime të shpejta në qelizat e rrugëve të frymëmarrjes që kishin mutacione EGFR.

Një tjetër gjen i njohur si KRAS ishte gjithashtu i lidhur me kancerin e mushkërive në këto studime laboratorike. Ata zbuluan gjithashtu se ndotja e ajrit rrit fluksin e makrofagëve (qelizat e bardha të gjakut që vrasin mikroorganizmat dhe largojnë qelizat e vdekura) të cilët çlirojnë inflamator interleukin-1β.

Kjo nxit zgjerimin e qelizave me mutacionet EGFR në përgjigje të ekspozimit ndaj lëndës së grimcave. Ajo bllokadë e interleukinës-1β pengoi fillimin e kancerit të mushkërive.

Në një koleksion të fundit eksperimentesh, ekipi i Francis Crick përdori profilizimin ultra të thellë mutacional të mostrave të vogla të indit normal të mushkërive. Ata gjetën mutacione EGFR dhe KRAS në 18 për qind dhe 33 për qind të mostrave normale të mushkërive.

“Ne zbuluam se mutacionet drejtuese në gjenet EGFR dhe KRAS, që zakonisht gjenden në kanceret e mushkërive, janë në të vërtetë të pranishme në indet normale të mushkërive dhe janë një pasojë e mundshme e plakjes. Në hulumtimin tonë, këto mutacione vetëm e kanë fuqizuar kancerin në modelet laboratorike", tha Swanton.

“Megjithatë, kur qelizat e mushkërive me këto mutacione u ekspozuan ndaj ndotësve të ajrit, ne pamë më shumë kancere dhe këto ndodhën më shpejt sesa kur qelizat e mushkërive me këto mutacione nuk ekspozoheshin ndaj ndotësve, duke sugjeruar që ndotja e ajrit promovon fillimin e kancerit të mushkërive në qelizat që strehojnë mutacionet e gjeneve drejtuese.”

Hapi tjetër për studiuesit do të jetë të zbulojnë pse disa qeliza të mushkërive me mutacione bëhen kanceroze kur ekspozohen ndaj ndotësve, ndërsa të tjerat nuk duken./Motilokal.com