Shumë prej nesh do të kenë komentuar motin në një moment, ose do të kenë vërejtur bukurinë e një perëndimi të kuq të ndezur. Dielli është ai që drejton motin tonë, na jep stinët dhe e bën jetën të mundur, dhe ka shumë gjëra që ne ende po zbulojmë.

Por sa vjeç është Dielli? Si digjet pa oksigjen? Dhe sa i nxehtë është dielli? Lexoni për përgjigje për këto dhe më shumë.

Sa larg është Dielli nga Toka?

Distanca midis Diellit dhe Tokës është mesatarisht rreth 149.6 milionë kilometra. Kjo do të thotë se dritës së Diellit i duhen rreth 8.3 minuta për të arritur në Tokë. Meqenëse orbita e Tokës është paksa eliptike, në pikën e saj më të afërt me Diellin (e quajtur 'perihelion') ajo është rreth 147 milionë kilometra larg, ndërsa në pikën më të largët (të quajtur 'aphelion') është rreth 152 milionë kilometra larg.

Ky ndryshim prej 3 për qind do të thotë se rrezet e diellit janë mesatarisht 7 për qind më të forta në perihelion sesa në aphelion. Por perihelion në fakt ndodh në fillim të janarit, në fund të dimrit për hemisferën veriore. Kjo tregon se është animi boshtor i Tokës që shkakton stinët, dhe jo afërsia e saj me Diellin.

Si digjet dielli pa oksigjen?

Dielli nuk 'digjet' në kuptimin tradicional të fjalës. Në vend që të kombinohet kimikisht me oksigjenin, siç bën karboni kur digjet qymyri, karburanti i Diellit po kalon reaksione termonukleare. Shumica e energjisë së tij prodhohet nga shkrirja e hidrogjenit në helium thellë në bërthamën e Diellit, ku temperatura dhe presioni janë të mëdha.

Astronomët llogaritin se Dielli po humbet rreth 4.26 milionë ton masë çdo sekondë për shkak të shkrirjes (ose rreth 140 kuadrilion ton në vit). Kjo është vetëm 0.000000007 për qind e masës totale të Diellit. Kjo do të thotë se edhe në fund të jetës së tij, në rreth pesë miliardë vjet kohë, Dielli do të ketë ende 99.966 për qind të masës së tij aktuale!

Sa i madh është Dielli?

Rrezja e Diellit është rreth 696,342 kilometra, që është afërsisht 109 herë sa rrezja e Tokës. Kjo do të thotë që ju mund të vendosni më shumë se 1.3 milion planetë Tokë brenda Diellit.

Sa i nxehtë është dielli?

Dielli është më i nxehtë në mes sesa në sipërfaqen e tij. Pikërisht në thelbin e Diellit, temperatura është rreth 15,000,000°C, mjaft e nxehtë për të kryer reaksione termonukleare. Por në sipërfaqen e Diellit, të cilën shkencëtarët e quajnë 'fotosferë', temperatura është vetëm 5500°C. Megjithatë, çuditërisht, atmosfera e jashtme e Diellit është në fakt shumë më e nxehtë se sipërfaqja, është rreth 2,000,000°C, me disa rajone që arrijnë edhe 20,000,000°C.

Nuk ka ende asnjë shpjegim të plotë për temperaturat e larta në atmosferën diellore, por pothuajse me siguri është rezultat i fushës magnetike të Diellit.

Sa e fortë është fusha magnetike e Diellit?

Matjet më të fundit kanë treguar se fushat tipike magnetike pak mbi sipërfaqen diellore shtrihen midis dy gauss dhe gjashtë gaus (Në fizikë, Ligji i Gausit, i njohur gjithashtu si Teorema e fluksit e Gausit, është një ligj që lidh shpërndarjen e ngarkesës elektrike më fushën elektrike). Për krahasim, fusha magnetike e Tokës në sipërfaqe varion midis 0.25 gauss dhe 0.65 gauss, rreth 10 për qind e asaj të Diellit.

Këto janë në fakt fusha magnetike mjaft të dobëta. Fuqia e një magneti të frigoriferit është rreth 100 gauss. Magneti në një altoparlant tipik audio është rreth 10,000 gauss, ndërsa MRI-të përdorin magnet me rreth 30,000 gauss. Fushat magnetike më të forta të njohura, rreth objekteve të quajtura 'magnetarë' (një lloj ylli neutron), mund të jenë aq të larta sa një kuadrilion gaus. Fusha të tilla magnetike do të shtrembëronin të gjitha atomet në trupin tuaj, duke ju vrarë menjëherë!

Sa vjeç është Dielli?

Dielli është rreth 4.57 miliard vjet i vjetër. Është në moshë të mesme dhe do të jetojë edhe për pesë miliard vjet të tjera. Ndërsa Dielli arrin moshën e vjetër, ai do të zgjerohet dhe shkëlqen për t'u bërë një yll 'gjigant i kuq', duke përfshirë përfundimisht Merkurin dhe Venusin. Toka mund t'i mbijetojë Diellit në zgjerim, por rreth tre miliard vjet nga tani prodhimi i energjisë së Diellit do të ketë avulluar oqeanet dhe atmosferën e Tokës gjithsesi.

Pas rreth një miliard vitesh si një gjigant i kuq, Dielli do të shkundë shtresat e tij të jashtme, duke formuar një 'mjegullnajë planetare' të bukur. Mbrapa do të mbetet një 'xhuxh i bardhë' i vogël, i nxehtë, i cili do të mbijetojë, duke u ftohur ngadalë, ndoshta për një trilion vjet të tjera./Motilokal.com