Kriza energjetike ka frymëzuar qytetet në të gjithë Gjermaninë që të fikin dritat gjatë natës në monumentet dhe ndërtesat e shquara si bashkitë, muzetë e bibliotekat.

Në kryeqytetin Berlin, 200 monumente, duke përfshirë Kolonën e Fitores dhe Katedralen e Berlinit, do të mbeten të pandriçuara kur të perëndojë dielli.

Që nga 1 shtatori, Urdhëresa për Kursimin e Energjisë ka ndaluar zyrtarisht edhe ndriçimin e ndërtesave publike nga jashtë. Ndërkohë, tabelat neoni mund të ndezen vetëm për disa orë në ditë.

Qyteti i Weimarit në Gjermaninë qendrore ka kursyer energji gjatë muajve të verës duke ndezur dritat e rrugëve 30 minuta më vonë në mbrëmje dhe duke i fikur 30 minuta më herët.

Por përtej kursimit të energjisë dhe parave, qytetet më të errëta kanë shumë aspekte pozitive si për klimën ashtu edhe për biodiversitetin.

Dritat e fikura ndihmojnë kundër ndotjes së ajrit

Shoqata Ndërkombëtare Dark-Sky, një organizatë jofitimprurëse me bazë në SHBA, vlerëson se rreth një e treta e të gjithë ndriçimit të jashtëm që ndezet gjatë natës nuk ka asnjë përfitim.

Edhe përpara krizës globale të energjisë dhe çmimeve më të larta, fikja e këtij ndriçimi të panevojshëm do të kursente 3 miliard dollarë (2.9 miliardë euro) në vit dhe gjithashtu do të ndihmonte në reduktimin e ndotjes së ajrit dhe emetimeve të dëmshme që kontribuojnë në ndryshimet klimatike.

Dritat në Tokio, një qytet ku pak njerëz përjetojnë errësirën e vërtetë

Në Indi, për shembull, ndriçimi i tepërt lëshon 12 milionë ton dioksid karboni në vit, sipas ekspertit të ndryshimeve klimatike Pavan Kumar.

Kjo është e barabartë me rreth gjysmën e emetimeve totale të prodhuara nga trafiku total ajror dhe detar i Indisë në vit.

Sot, më shumë se 80% e njerëzve në mbarë botën jetojnë nën qiell të ndotur nga drita. Në Evropë dhe SHBA, shifra është deri në 99%, që do të thotë se njerëzit nuk përjetojnë më errësirë të vërtetë.

Në Singapor, për shembull, netët janë bërë aq të ndritshme saqë sytë e njerëzve tani përpiqen të përshtaten me errësirën e vërtetë.

Pse kemi nevojë për errësirë

Përveçse përfiton mjedisin, errësira e mjaftueshme gjatë natës është gjithashtu e mirë për shëndetin. Studimet kanë treguar lidhjen midis dritës artificiale dhe dëmtimit të syrit, pagjumësisë, obezitetit dhe, në disa raste, depresionit.

Shumë është e lidhur me melatoninën, një hormon që lirohet kur bie errësirë.

"Kur ne nuk e marrim atë hormon, kur nuk e prodhojmë atë hormon sepse jemi të ekspozuar ndaj dritës në banesën tonë, ose si punëtor me turne, atëherë e gjithë puna e këtij sistemi biologjik të orës bëhet problematike", tha Christopher Kyba, një shkencëtar në Qendrën Kërkimore Gjermane për Gjeoshkencën.

Një studim i vitit 2020 nga SHBA tregon se fëmijët dhe adoleshentët që jetojnë në zona me dritë artificiale të bollshme flenë më pak dhe vuajnë më shpesh nga problemet emocionale.

“Futja e dritës artificiale është "një nga ndryshimet më dramatike që kemi bërë në biosferë", tha Kyba.

Gjatë gjithë evolucionit "kishte një sinjal të vazhdueshëm që vinte nga mjedisi", shpjegon ai. "Kjo është ditë, kjo është natë, ky është muaji hënor. Në zonat që përjetojnë ndotje të fortë nga drita, ai sinjal është ndryshuar në mënyrë dramatike."

Ndotja nga drita ndalon një në tre njerëz në mbarë botën që të shohin Rrugën e Qumështit

Shkencëtarët vlerësojnë se planeti ynë po bëhet 2% më i ndritshëm çdo vit.

Pra, zbehja ose fikja e pjesshme e dritave të rrugëve mund të jetë hapi i parë për të luftuar ndotjen nga drita. Kjo është përkundër rregulloreve që mendojnë se errësira ndikon në shkallën e aksidenteve ose krimit, një supozim që kundërshtohet nga një studim në Angli dhe Uells.

Kafshët dhe bimët gjithashtu e pëlqejnë errësirën

Specie të tjera gjithashtu përpiqen të përshtaten me përdorimin e dritës artificiale gjatë natës. Koralet, për shembull, nuk riprodhohen si zakonisht, zogjtë shtegtarë mund të humbasin ndjenjën e orientimit dhe breshkat e sapolindura janë gjetur duke ecur në brendësi të tokës, ku ngordhin, në vend që të rrëshqitën drejt detit.

Insektet gjithashtu preken. Një studim sugjeron se rreth 100 miliardë insekte nate vdesin në Gjermani çdo verë si rezultat i ndriçimit artificial.

Zakonisht të varur nga hëna për orientim, disa insekte shpërqendrohen aq shumë nga dritat e ndritshme të rrugëve, për shembull, saqë fluturojnë rreth tyre gjatë gjithë natës. Lodhja që pason mund t'i bëjë ata pre e lehtë për grabitqarët, të ndërhyjë në riprodhimin e tyre ose t'i vrasë plotësisht.

Disa studime të fundit kanë treguar se bimët që rriten pranë dritave të rrugëve pjalmohen dukshëm më rrallë gjatë natës dhe japin më pak fruta sesa kur të njëjtat bimë rriten diku tjetër në errësirë. Edhe pemët e ndjejnë ndikimin e dritës gjatë natës, ato prodhojnë sytha më herët dhe gjethet e tyre bien më vonë./Motilokal.com