Çfarë do t'u duhej njerëzve për të jetuar në Mars? Natyrisht, hapi i parë është dërgimi me sukses i njerëzve në planetin e kuq. Pasi atje, astronautët do të përballeshin me një detyrë që mund të ishte edhe më e vështirë: të kuptonin se si të mbijetonin në një mjedis që është shumë i ndryshëm nga ai i Tokës. Një studim i ri demonstron një nga sfidat, ku bimët e Tokës nuk rriten aq mirë kur ekspozohen ndaj nivelit të rrezatimit që pritet në Mars.

Wieger Wamelink, një ekolog në Universitetin Wageningen në Holandë, i cili e përshkruan veten si një fermer hapësinor, është frustruar nga përshkrimet fantastiko-shkencore të bimëve në rritje në Mars.

"Ajo që shihni shpesh është se ata e bëjnë atë në një serë", tha ai. Sipas tij kjo nuk e bllokon rrezatimin kozmik, i cili përbëhet nga grimca me energji të lartë që mund të ndryshojnë ADN-në e bimëve.

Marsit i mungon e njëjta shkallë mbrojtjeje nga rrezatimi kozmik që ofrojnë atmosfera dhe fusha magnetike e Tokës. Për të vërtetuar dyshimin e tij se rrezatimi kozmik mund të jetë i rrezikshëm për bimët, Wamelink vendosi të testonte vetë hipotezën.

Së pari, Wamelink dhe ekipi i tij duhej të rikrijonin rrezatimin kozmik. Ekipi vendosi të përdorë rrezet gama të krijuara nga kobalti radioaktiv, edhe pse rrezatimi aktual kozmik që bombardon sipërfaqen e Marsit përbëhet nga lloje të ndryshme rrezatimi, duke përfshirë grimcat alfa dhe beta.

Por, gjenerimi i rrezeve alfa dhe beta në Tokë është shumë më i vështirë, tha Wamelink. Do të kërkonte një përshpejtues grimcash, të cilin Wamelink do të donte ta përdorte.

Duke marrë parasysh kërkesën e lartë për pajisje, "unë mendoj se kjo nuk do të ndodhë kurrë", tha ai.

Pasi Wamelink dhe ekipi i tij siguruan kobalt radioaktiv, ekipi rriti thekër dhe lakër në kopsht në dy grupe: njëri me kushte tipike rritjeje dhe tjetri kishte kushte të ngjashme, por shtoi rrezatim gama.

Katër javë pas mbirjes, shkencëtarët krahasuan dy grupet dhe panë se gjethet e grupit të ekspozuar ndaj rrezeve gama kishin forma dhe ngjyra jonormale. Peshat e bimëve gjithashtu ndryshonin; bimët e thekrës në grupin e rrezeve gama peshonin 48% më pak se grupi i rregullt dhe pesha e lakrës së ekspozuar ndaj rrezeve gama ishte 32% më e ulët se homologët e tyre të pashpërthyer.

Wamelink dyshon se ndryshimi në peshë është për shkak të rrezeve gama që dëmtojnë proteinat dhe ADN-në e bimëve.

Michael Dixon, i cili studion bujqësinë në Universitetin “Guelph” në Kanada dhe nuk ishte i përfshirë në studim, tha se ky hulumtim bëri një punë të arsyeshme duke përsëritur rrezatimin kozmik duke pasur parasysh se është e pamundur të kopjohet në mënyrë të përsosur. Në fund të fundit, studiuesit do të duhet të studiojnë bimët në sipërfaqen e Marsit për të marrë një kuptim të plotë të ndikimeve.

Dixon është pjesë e një ekipi që po planifikon të përpiqet të kultivojë elbin në Hënë, gjë që duhet të ndodhë në dhjetë vitet e ardhshme, tha ai. Një nga pyetjet e para që Dixon dhe bashkëpunëtorët e tij planifikojnë të studiojnë është nëse bimët mund t'i mbijetojnë apo jo ekspozimit ndaj rrezatimit hënor.

Wamelink tha se agjencitë hapësinore duhet të rrisin kërkimet e tyre në të korrat për të përmirësuar cilësinë e ushqimit që hanë astronautët.

Hulumtimi i bujqësisë së hapësirës dhe prodhimit të ushqimit është "shumë më i rëndësishëm sesa mendojnë disa njerëz", tha ai. "Rrezatimi është një problem, por është i zgjidhshëm, mendoj."

/Motilokal.com