Kriza klimatike është gjithashtu një krizë e të drejtave të fëmijëve. Një në katër fëmijë në mbarë botën janë tashmë të prekur nga urgjenca klimatike dhe deri në vitin 2050 pothuajse çdo fëmijë në çdo rajon do të përballet më shpeshtim të valëve të nxehta, sipas një raporti të ri të UNICEF.

Për qindra miliona fëmijë, valët e të nxehtit gjithashtu do të zgjasin më shumë dhe do të jenë më ekstreme, duke rritur kërcënimin e vdekjes, sëmundjeve, urisë dhe migrimit të detyruar.

Gjetjet vijnë më pak se dy javë para fillimit të samit të OKB-së për klimën Cop27 në Egjipt dhe pas një viti katastrofik me ngjarje ekstreme të motit, valë të nxehtit, stuhi, përmbytje, zjarre, thatësirave dhe avarive klimatike me të cilat po përballet planeti.

Sipas Unicef-it, 559 milionë fëmijë aktualisht durojnë të paktën katër deri në pesë valë të rrezikshme të të nxehtit në vit, por numri do të katërfishohet në 2 miliardë deri në vitin 2050 edhe nëse ngrohja globale kufizohet në 1.7 gradë, aktualisht skenari më i mirë në tryezë.

Në skenarin më të keq, një rritje prej 2.4 gradësh e shkaktuar nga djegia e shumë lëndëve djegëse fosile për një kohë të gjatë, vlerësohet se 94% e fëmijëve do të ekspozohen ndaj valëve të nxehta të zgjatura që zgjasin të paktën 4.7 ditë deri në vitin 2050. Në këtë makth klimatik, vetëm zona të vogla të Amerikës së Jugut, Afrikës Qendrore, Oqeanisë dhe Azisë do t'i shpëtojnë periudhave të rrezikshme të të nxehtit.

Fëmijët dhe foshnjat janë më pak në gjendje të rregullojnë temperaturën e trupit të tyre, duke i bërë ata më të prekshëm ndaj ndikimeve të përhapura të nxehtësisë ekstreme dhe të zgjatur sesa të rriturit. Kjo përfshin një mori problemesh shëndetësore si astma, sëmundjet kardiovaskulare madje edhe vdekja.

Për më tepër, pasi nxehtësia intensive përkeqëson thatësirën, ajo gjithashtu mund të zvogëlojë aksesin në ushqim dhe ujë, gjë që mund të pengojë zhvillimin dhe të rrisë ekspozimin ndaj dhunës dhe konfliktit nëse familjet detyrohen të migrojnë. Studimet kanë treguar gjithashtu se nxehtësia ekstreme ndikon negativisht në përqendrimin dhe aftësitë e të mësuarit të fëmijëve.

"Ndërsa forca e plotë e krizës klimatike do të marrë pak kohë për t'u materializuar, për valët e të nxehtit është pothuajse afër dhe duket tepër e zymtë", tha Nicholas Rees, ekspert i mjedisit dhe klimës në UNICEF.

Nga rajonet polare në tropikët, valët e rrezikshme të të nxehtit po rriten në frekuencë, kohëzgjatje e madhësi dhe tashmë vrasin pothuajse gjysmë milioni njerëz çdo vit.

Vetëm këtë vit, valët e të nxehtit në Kinë thanë lumenjtë dhe dëmtuan të korrat, ndërsa temperaturat arritën në 48 gradë Celsius në Pakistan përpara se shirat e paprecedentë të linin një të tretën e vendit nën ujë. Temperaturat rekord në të gjithë Evropën çuan në dhjetëra mijëra vdekje të parandalueshme dhe reduktuan në mënyrë drastike rendimentet e të korrave, ndërsa më shumë se 100 milionë amerikanë ishin nën këshilla për ngrohje gjatë verës.

Sa më shumë të nxehet planeti, aq më katastrofike janë pasojat.

Studiuesit e UNICEF-it ekzaminuan ekspozimin e mundshëm ndaj tre masave të nxehtësisë, kohëzgjatja, ashpërsia dhe shpeshtësia, bazuar në dy skenarë të gazit serrë të përdorur nga Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike për modelet klimatike. Ata gjeten:

• Në vitin 2020, kishte rreth 740 milionë fëmijë në 23 vende ku temperaturat i kaluan në 35 gradë Celsius në të paktën 84 ditë. Sipas skenarit më të keq, kjo do të rritet në 816 milionë fëmijë që jetojnë në 36 vende, kryesisht në Azi dhe Afrikë. Në një vapë të tillë, aktivitetet e përditshme si loja e shkolla rrezikohen dhe më shumë fëmijë sëmuren ose vdesin.
• Fëmijët në Evropë do të kenë ekspozimin më të lartë ndaj valëve të të nxehtit deri në vitin 2050, një në tre në skenarin më të mirë, dy në tre në rastin më të keq. Në kontinentin amerikan, ekspozimi ndaj valëve të rënda të të nxehtit do të rritet pesëfish nga 13 milionë në 62 milionë fëmijë deri në vitin 2050.
• Deri në vitin 2050, 5 milion deri në 8 milion fëmijë do të ekspozohen ndaj të tre masave të nxehtësisë së lartë, krahasuar me asnjë në vitin 2020.

Duke pasur parasysh se brenda tre dekadave pothuajse çdo fëmijë do të ekspozohet ndaj nxehtësisë ekstreme edhe nën premtimet më të mira për reduktimin e karburanteve fosile, UNICEF po u bën thirrje qeverive të reduktojnë emetimet më shpejt dhe të ndihmojnë komunitetet të përgatiten për atë që po vjen.

“Ne duhet t’i zgjerojmë fondet për përshtatjen pasi ndikimi varet nga kapacitetet përballuese të familjeve dhe komuniteteve… Të kesh akses në strehimore, ujë dhe ajër të kondicionuar do të thotë jetë a vdekje”, tha Rees.

Avokatët po u bëjnë thirrje gjithashtu udhëheqësve botërorë në Cop27 që të dëgjojnë të rinjtë dhe t'u japin përparësi nevojave të tyre në negociatat në muajit të ardhshëm.

“Goditjet klimatike të vitit 2022 dhanë një alarm të fortë për rrezikun në rritje që na godet”, tha Vanessa Nakate, një aktiviste për klimën dhe ambasadore e vullnetit të mirë të UNICEF-it. “Nëse liderët botërorë në Cop27 nuk ndërmarrin veprime për të korrigjuar rrugën në të cilën jemi, valët e të nxehtit do të bëhen edhe më të ashpra se sa janë të destinuara tashmë”.

/Motilokal.com