Tërbimi erdhi shpejt kur Kylie Jenner postoi një fotografi korrikun e kaluar së bashku më të dashurin Travis Scott të rrethuar nga dy aeroplan privatë dhe me mbishkrimin "do të marrësh timin apo tëndin?"

“Evropa ishte në zjarr, ndërkohë që Kylie Jenner po bën udhëtime 15-minutëshe me aeroplanin e saj privat”, shkroi aktivistja Cara Lisette në vetëm një nga postimet e shumta virale në Twitter për postimin e Jenner. "Unë mund të ricikloja gjithçka, të blija të gjitha rrobat e mia të dorës së dytë dhe të rritja ushqimin tim për pjesën tjetër të jetës sime dhe as që do të fillonte të kompensonte gjurmën e një prej fluturimeve të saj."

Postimi i Jenner-it në Instagram solli në sipërfaqe disa nga pakënaqësitë e krijuara mes të rinjve në vendet e pasura, të cilët ndihen nën presion për të prerë gjurmët e tyre të karbonit. Ajo tregoi shkëputjen midis ndotësve më të mëdhenj të botës dhe një brezi të tmerruar nga ndryshimet klimatike, të zemëruar për padrejtësitë dhe ngurrues për të hequr dorë nga pjesët e paqëndrueshme të stilit të tyre të jetesës.

"Kjo është fjalë për fjalë arsyeja pse unë ndalova së provuari", shkroi një përdorues 24-vjeçar në Twitter.

Kohët e fundit, aeroplanët privatë në pronësi të personazheve të famshëm si Taylor Swift dhe Kim Kardashian kanë fluturuar në distanca shumë të shkurta. Udhëtimet e tyre nxirrnin më shumë dioksid karboni në pak minuta sesa lëshon mesatarja e indianëve në një vit. Të dhënat e fluturimit tregojnë se një natë në fillim të dhjetorit, aeroplanët privatë të Kylie Jenner dhe Travis Scott bënë të njëjtin udhëtim, duke u ulur në aeroportin Van Nuys në Kaliforni, SHBA, me vetëm 5 orë diferencë.

Edhe atëherë, emetimet e njerëzve të famshëm në ajër janë një pjesë e vogël e atyre në det. Mega jahtet, si anija 162 metra e gjatë e oligarkut rus Roman Abramovich që vjen me dy helipadat dhe një pishinë, lëshojnë disa herë më shumë CO2 sesa shumica e pallateve, aeroplanëve dhe limuzinave së bashku. Një studim i botuar në vitin 2021 vlerësoi se jahti i Abramovich lëshonte më shumë dioksid karboni në 2018 sesa Tuvalu, një komb ishull në paqësor me 11,000 banorë.

"Kjo është veçanërisht e trishtueshme", tha Beatriz Barros, një studiuese në Universitetin e Indianës që drejtoi studimin, "sepse kombet ishullore janë gjithashtu ato që janë më të rrezikuar nga pasojat e ndryshimeve klimatike si rritja e nivelit të detit."

Nivele 'qesharake' të ndotjes me karbon

Pabarazitë më të mëdha në emetimet e karbonit kanë qenë për dekada midis vendeve të pasura dhe të varfra. Tani, pabarazitë brenda vendeve shpjegojnë më shumë hendekun midis stileve të jetesës së pastër dhe të pista. 1% më e lartë e fituesve globalë, dikush që fiton një pagë vjetore prej rreth 124,000 euro (132,000 dollarë), janë përgjegjës për një të pestën e rritjes së ndotjes së karbonit në 30 vitet e fundit. Ata jetojnë në qytete nga Miami në Mumbai.

"1% e lartë përdorin në thelb një sasi të ngjashme me 50% të fundit të njerëzimit dhe kaq qartë që, vetëm në aspektin e shkallës, është një përqindje qesharake e buxhetit të karbonit", tha Anisha Nazareth, një shkencëtare në Institutin e Mjedisit të Stokholmit. (SEI) duke studiuar pabarazinë e emetimeve.

Njerëzit që bien në atë grup të të ardhurave kryesore nuk udhëheqin stilet e jetesës luksoze të miliarderëve. Por ndërkohë që aeroplanët privatë dhe mega jahtet janë në skajin ekstrem të shkallës, anijet turistike dhe aeroplanët komercialë të pasagjerëve janë afër.

Fluturimi, për shembull, është një nga aktivitetet më ndotëse në botë. Megjithëse aviacioni përbën rreth 3% të emetimeve globale të dioksidit të karbonit, ai është burimi më i madh i ndotjes për ata që fluturojnë. Ekspertët vlerësojnë se vetëm 2-4% e popullsisë globale hipin në një aeroplan çdo vit.

Në të njëjtën mënyrë miliarderët djegin më shumë lëndë djegëse fosile se pothuajse kushdo tjetër, "ka njerëz në botë që me të drejtë do të na shihnin në të njëjtën dritë relative", tha Ketan Joshi, një shkrimtar dhe konsulent i pavarur për energjinë e pastër. “Ti je Kylie Jenner i dikujt”.

'Mbështetje befasuese' për stilet e jetesës së pasur

Studiuesit kanë eksploruar mënyra për ta rregulluar këtë. Duke rritur taksat, duke mbyllur zbrazëtirat ligjore dhe duke goditur parajsat fiskale, politikëbërësit mund të ndalojnë financimin e më të pasurve për teprimet intensive të karbonit të stileve të tyre të jetesës luksoze. Gjithashtu do të lironte më shumë para për të investuar në infrastrukturën e energjisë së pastër të nevojshme për të ndaluar ngrohjen e planetit.

Por politikat për rritjen e taksave shpesh përballen me kundërshtime të ashpra edhe nga ata që do të përfitonin prej tyre. "Në realitet, ne shohim një mbështetje befasuese të stilit të jetesës së shumë të pasurve", tha Stefan Gössling, një profesor në Universitetin e Lundit në Suedi, i cili ka studiuar pabarazitë në emetimet e fluturimeve. Njerëzit e rritur në kultura që idhullojnë të pasurit shpesh kundërshtojnë politikat për të kufizuar jetën e tyre.

Barra e një takse fluturimi, për shembull, do të godiste kryesisht njerëzit më të pasur, veçanërisht udhëtarët e biznesit. Në BE, gjysma e shpenzimeve për udhëtimet ajrore vijnë nga 20% e më të pasurve. Në SHBA dhe Kanada, 19% e të rriturve që kryejnë më shumë se katër fluturime në vit përbëjnë 79% të fluturimeve. Disa shkencëtarë dhe politikanë kanë bërë thirrje për një tarifë të shpeshtë të fluturimeve, ku çdo fluturim shtesë që merr një person mbart një kosto më të lartë.

Këto pabarazi nënkuptojnë se politikat për taksimin e fluturimeve mund të gjenerojnë të ardhura jetike nga ata që janë më të aftë për të paguar. Një studim i botuar në tetor nga Këshilli Ndërkombëtar për Transportin e Pastër, një grup studimi mjedisor, zbuloi se një tarifë globale për fluturuesit e shpeshtë mund të gjenerojë 121 miliardë dollarë investime të nevojshme çdo vit për të dekarbonizuar aviacionin deri në vitin 2050. Fluturues të shpeshtë që kryejnë më shumë se gjashtë fluturime për vit dhe përbëjnë vetëm 2% të popullsisë do të paguanin 81% të saj.

Ekspertët thonë se investimet e hershme si kjo do të ndihmonin në avancimin e karburanteve të qëndrueshme të aviacionit dhe fluturimeve elektrike për të gjithë, duke i rritur ato më shpejt dhe duke ulur kostot më shpejt.

Një studim i publikuar në revistën "Nature" në vitin 2021 zbuloi se njerëzit e pasur kanë një rol të madh në ngadalësimin e ndryshimeve klimatike si konsumatorë, investitorë, modele, pjesëmarrës organizativë dhe qytetarë. Kjo mund të nënkuptojë heqjen e kursimeve nga bankat që u japin hua kompanive të karburanteve fosile, fushatën për transportin publik në një mbledhje të këshillit lokal ose presionin ndaj menaxhmentit të kompanisë për të zëvendësuar fluturimet e biznesit me takime virtuale.

"Nëse këta njerëz në nivelin më të lartë të shoqërisë, të matur në të ardhura dhe ndikim, do të shkonin në mënyrë aktive për këtë, ne do të shihnim ndryshimet që ndodhin shumë më shpejt se sa shohim sot", tha Kristian Nielsen, një shkencëtar i klimës dhe autori kryesor i studimit. "Kjo nuk është e disponueshme për personin mesatar."

Por funksionon edhe në anën tjetër. Disa nga njerëzit dhe kompanitë më të pasura në botë kanë derdhur para për të lobuar kundër politikave që kërcënojnë lëndët djegëse fosile.

/DW/Motilokal.com