Tetë vitet e fundit ishin më të ngrohtat të regjistruara në nivel global, të nxitur nga përqendrimet gjithnjë në rritje të gazrave serrë dhe nxehtësia e akumuluar, sipas gjashtë grupeve të të dhënave kryesore ndërkombëtare të temperaturës të konsoliduara nga Organizata Botërore Meteorologjike (OBM).

Temperatura mesatare globale në vitin 2022 ishte rreth 1.15 [1.02 deri në 1.27] °C mbi nivelet para-industriale (1850-1900). 2022 është viti i 8-të radhazi (2015-2022) që temperaturat vjetore globale kanë arritur të paktën 1°C mbi nivelet para-industriale, sipas të gjitha grupeve të të dhënave të përpiluara nga OBM. 2015-2022 janë tetë vitet më të ngrohta të regjistruara. Gjasat që përkohësisht të shkelet kufiri 1.5°C i Marrëveshjes së Parisit po rritet me kalimin e kohës.

Vazhdimi i një ngjarjeje ftohëse La Niña, tashmë në vitin e tretë, do të thotë se 2022 nuk ishte viti më i ngrohtë i regjistruar, por është "vetëm" i pesti ose i gjashti më i ngrohtë. Por ky ndikim ftohës do të jetë jetëshkurtër dhe nuk do të ndryshojë prirjen afatgjatë të ngrohjes të shkaktuar nga nivelet rekord të gazeve serrë që bllokojnë nxehtësinë në atmosferën tonë. Përditësimi i OBM-së El Niño/La Niña tregon rreth një shans prej 60% që La Niña të vazhdojë gjatë periudhës janar-mars 2023 dhe duhet të pasohet nga kushte neutrale nga ENSO (as El Niño ose La Niña).

Temperatura mesatare 10-vjeçare për periudhën 2013-2022 është 1.14 [1.02 deri në 1.27] °C mbi bazën para-industriale 1850-1900. Kjo krahasohet me 1.09°C nga viti 2011 deri në vitin 2020, siç vlerësohet nga raporti i gjashtë i vlerësimit të Panelit Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike (IPCC), dhe tregon se ngrohja afatgjatë vazhdon.

Fatkeqësitë dramatike të motit

“Në vitin 2022, ne u përballëm me disa fatkeqësi dramatike të motit që morën shumë jetë dhe mjete jetese dhe minuan sigurinë dhe infrastrukturën e shëndetit, ushqimit, energjisë dhe ujit. Zona të mëdha të Pakistanit u përmbytën, me humbje të mëdha ekonomike dhe viktima njerëzore. Valë të nxehta rekord janë vërejtur në Kinë, Evropë, Amerikën Veriore dhe Jugore. Thatësira e gjatë në Bririn e Afrikës kërcënon një katastrofë humanitare”, tha Sekretari i Përgjithshëm i OBM-së prof. Petteri Taalas.

Ngrohja globale dhe tendencat e tjera afatgjate të ndryshimeve klimatike pritet të vazhdojnë

Për shkak të niveleve rekord të gazrave serrë që bllokojnë nxehtësinë në atmosferë. Valët ekstreme të të nxehtit, thatësira dhe përmbytjet shkatërruese kanë prekur miliona njerëz dhe kanë kushtuar miliarda këtë vit, sipas raportit të përkohshëm të Organizatës Botërore Meteorologjike të  Gjendjes së Klimës Globale në vitin 2022. Në fund të dhjetorit, stuhi të forta prekën zona të mëdha të Amerikës së Veriut. Erërat e forta, bora e madhe dhe temperaturat e ulëta çuan në përçarje të gjerë në lindje. Reshje të dendura shiu, borë malore dhe përmbytje kanë prekur zonat në perëndim.

 "Ka nevojë për të rritur gatishmërinë për ngjarje të tilla ekstreme dhe për të siguruar që ne të përmbushim objektivin e OKB-së për Paralajmërimet e Hershme për të Gjithë në pesë vitet e ardhshme", tha prof. Taalas.

“Sot vetëm gjysma e 193 anëtarëve kanë shërbime të duhura të paralajmërimit të hershëm, gjë që çon në humbje shumë më të larta ekonomike dhe njerëzore. Ekzistojnë gjithashtu boshllëqe të mëdha në vëzhgimet bazë të motit në Afrikë dhe në shtetet ishullore, gjë që ka një ndikim të madh negativ në cilësinë e parashikimeve të motit”.

Renditja e viteve individuale duhet të merret në konsideratë në kontekstin afatgjatë, veçanërisht pasi diferencat midis viteve individuale janë ndonjëherë margjinale. Që nga vitet 1980, çdo dekadë ka qenë më e ngrohtë se ajo e mëparshme. Kjo pritet të vazhdojë.

Tetë vitet më të ngrohta kanë qenë që nga viti 2015, me 2016, 2019 dhe 2020 që përbëjnë tre të parat. Një ngjarje jashtëzakonisht e fortë El Niño ndodhi në vitin 2016, e cila kontribuoi në temperaturat rekord globale.

Marrëveshja e Parisit  synon të mbajë rritjen e temperaturës mesatare globale nën 2°C mbi nivelet para-industriale, ndërkohë që vazhdon përpjekjet për të kufizuar rritjen e temperaturës në 1.5°C mbi nivelet para-industriale. Temperatura mesatare globale për periudhën dhjetëvjeçare 2013-2022 tashmë po i afrohet kufirit të poshtëm të rritjes së temperaturës që Marrëveshja e Parisit kërkon të shmangë.

La Niña i referohet ftohjes në shkallë të gjerë të temperaturave të sipërfaqes së oqeanit në Oqeanin Paqësor ekuatorial qendror dhe lindor, shoqëruar me ndryshime në qarkullimin atmosferik tropikal. Zakonisht ka ndikime të kundërta në mot dhe klimë si El Niño. La Niña ka një efekt të përkohshëm ftohës global.

/Motilokal.com