Deri në 15 milionë njerëz mund të përballen me rrezikun e përmbytjeve katastrofike nga liqenet akullnajore, të cilat mund të shpërthejnë digat e tyre natyrore në çdo moment, sipas një studim të ri.

Studimi i udhëhequr nga Universiteti i Newcastle është përpjekja e parë globale për të hartuar pikat e nxehta të mundshme për përmbytje të tilla.

Ndërsa klima ngrohet, akullnajat tërhiqen dhe uji i shkrirë mblidhet, duke formuar liqene.

Ndikimi i ngrohjes globale në përmbytjet e liqeneve akullnajore ende nuk është përcaktuar, por ai ka rritur si vëllimin ashtu edhe numrin e liqeneve akullnajore në mbarë botën.

Studimi i botuar në revistën Nature Communications vlerësoi kushtet e liqeneve dhe numrin e njerëzve që jetojnë në rrjedhën e poshtme prej tyre, i cili gjithashtu është rritur ndjeshëm.

"Ka një numër të madh njerëzish të ekspozuar globalisht ndaj ndikimeve të këtyre përmbytjeve", tha Rachel Carr, një njohëse e akullnajave në Universitetin e Newcastle.

"Kjo mund të ndodhë në çdo moment, kjo është ajo që i bën ato veçanërisht të rrezikshme, sepse është e vështirë të parashikohet saktësisht se kur do të ndodhin."

Autorët thonë se ata që përballen me kërcënimin më të madh jetojnë në vendet malore në Azi dhe Amerikën e Jugut.

Njerëzit që jetojnë në Indi, Pakistan, Peru dhe Kinë përbëjnë mbi gjysmën e atyre që janë të rrezikuar. Në Azi, rreth një milion njerëz jetojnë brenda vetëm 10 km nga një liqen akullnajor.

"Është e rëndësishme se sa afër janë njerëzit me ato liqene dhe aftësia e tyre për t'iu përgjigjur fatkeqësisë", tha dr. Carr.

"Ajo që është në rrjedhën e poshtme ka po aq rëndësi, nëse jo më shumë. Mendoj se është një riformulim i rëndësishëm në mënyrën se si ne mendojmë për të."

Liqenet e formuara nga shkrirja e akullnajave kanë diga natyrore me shkëmbinj të lirshëm dhe akull që mund të shpërthejnë papritur dhe në mënyrë të paparashikueshme.

Përmbytjet që pasojnë vijnë të dendura dhe të shpejta, në shumë raste janë mjaft të fuqishme për të shkatërruar infrastrukturën jetike.

Dështimet e digave janë komplekse, por shpesh shkaktohen kur një grumbull shkëmbi ose akulli bie në liqen nga malet përreth.

Kjo bën që një valë të udhëtojë nëpër liqen si një cunami, duke destabilizuar digën ndërsa arrin atë.

Faktorë të tjerë përfshijnë një grumbullim gradual të ujit të shkrirë, rritjen e presionit ndaj digës dhe shkrirjen e çdo bërthame akulli që e mban atë të bashkuar.

Në vend që të përpiqeshin të parashikonin se cilat diga kishin më shumë gjasa të dështonin, autorët e studimit shikuan se cilët liqene do të përbënin më shumë rrezik nëse shpërthenin.

Ata gjithashtu theksojnë rëndësinë e sistemeve të paralajmërimit të hershëm siç janë kamerat me kalimin e kohës.

"Është një dokument i rëndësishëm", tha Stephan Harrison, një ekspert kryesor mbi ndikimin e ndryshimeve klimatike në liqenet akullnajore në Universitetin e Exeter, i cili nuk ishte i përfshirë në studim. "Ai paralajmëron politikëbërësit për ndikimin e mundshëm të ndryshimit të klimës në të ardhmen."

Dr. Harrison shtoi se hulumtimi ishte vetëm një hap i parë drejt kuptimit më të mirë të ndikimit të ndryshimit të klimës në ato që njihen si përmbytjet e shpërthimit të liqeneve akullnajore (GLOFs).

Kjo marrëdhënie është komplekse dhe bëhet më e vështirë për t'u vërtetuar nga ajo që shkencëtarët dyshojnë se është një vonesë e gjatë midis shkakut dhe pasojës.

Hulumtimet tregojnë se një rritje e përmbytjeve që filluan në fillim të shekullit të 20-të dhe arritën kulmin në vitet 1970 mund të jetë një përgjigje e vonuar ndaj ndryshimeve klimatike në të ardhmen.

Ndërsa shkencëtarët presin që përmbytjet akullnajore të rriten si rezultat i ndryshimeve klimatike të shkaktuara nga njeriu, ende nuk ka pasur një rritje të tillë.

/Motilokal.com