Kompjuterët e mundësuar nga qelizat e trurit njerëzor mund të duken si fantashkencë, por një ekip studiuesish në Shtetet e Bashkuara beson se makina të tilla, pjesë e një fushe të re të quajtur "inteligjencë organoide", mund të formësojnë të ardhmen dhe tani ata kanë një plan për të zhvilluar këtë arrtije.

Organoidet janë inde të rritura në laborator që i ngjajnë organeve. Këto struktura tre-dimensionale, që rrjedhin zakonisht nga qelizat staminale, janë përdorur në laboratorë për gati dy dekada, ku shkencëtarët kanë mundur të shmangin testimet e dëmshme te njerëzit ose kafshët duke eksperimentuar në stendat për veshkat, mushkëritë dhe organet e tjera.

Organoidet e trurit në fakt nuk ngjajnë me versionet e vogla të trurit të njeriut, por kulturat qelizore me madhësi të pikës së stilolapsit përmbajnë neurone që janë të afta të funksionojnë si truri, duke formuar një mori lidhjesh.

Shkencëtarët e quajnë fenomenin "inteligjencë në një pjatë".

Dr. Thomas Hartung, një profesor i shëndetit mjedisor dhe inxhinierisë në Shkollën e Shëndetit Publik Johns Hopkins Bloomberg dhe Shkollën e Inxhinierisë Whiting në Baltimore, filloi rritjen e organoideve të trurit duke ndryshuar mostrat e lëkurës njerëzore në vitin 2012.

Ai dhe kolegët e tij parashikojnë kombinimin e fuqisë së organoideve të trurit në një lloj hardueri biologjik më efikas në energji sesa superkompjuterët. Këta "biokomputera" do të përdorin rrjete të organoideve të trurit për të revolucionarizuar potencialisht testimin farmaceutik për sëmundje si Alzheimer, për të ofruar njohuri për trurin e njeriut dhe për të ndryshuar të ardhmen e informatikës.

“Informatika dhe Inteligjenca Artificiale kanë nxitur revolucionin e teknologjisë, por ato po arrijnë një tavan”, tha Hartung, autor i studimit, në një deklaratë. "Biokompjuterimi është një përpjekje e madhe për kompaktimin e fuqisë llogaritëse dhe rritjen e efikasitetit të saj për të kapërcyer kufijtë tanë aktualë teknologjikë."

Truri i njeriut kundrejt Inteligjencës Artificiale

Ndërsa Inteligjenca Artificiale frymëzohet nga proceset e mendimit njerëzor, teknologjia nuk mund të përsërisë plotësisht të gjitha aftësitë e trurit të njeriut. Ky boshllëk është arsyeja pse njerëzit mund të përdorin një CAPTCHA të bazuar në imazhe ose tekst, ose një Test Publik Turing plotësisht të automatizuar për të dalluar kompjuterët dhe njerëzit, si një masë sigurie në internet për të provuar se nuk janë robotë.

Testi Turing, i njohur gjithashtu si loja e imitimit, u zhvillua në vitin 1950 nga matematikani dhe shkencëtari britanik Alan Turing për të vlerësuar se si makinat shfaqin sjellje inteligjente të ngjashme me atë të një njeriu.

Por, si qëndron vërtet një kompjuter përballë trurit të njeriut?

Një superkompjuter mund të shtypë sasi masive numrash më shpejt se sa një njeri.

Alysson R. Muotri, Ph.D, është profesore në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Kalifornisë në San Diego.

Gjenet e neandertalit mund të ndryshojnë grupimet e indeve të trurit të njeriut, zbulojnë shkencëtarët

“Për shembull, AlphaGo (Inteligjenca Artificiale që mundi lojtarin nr. 1 në botë në 2017) u trajnua me të dhëna nga 160,000 lojëra”, tha Hartung. "Një person do të duhet të luajë pesë orë në ditë për më shumë se 175 vjet për të përjetuar këto lojëra të shumta." 

Nga ana tjetër, truri i njeriut është më efikas në energji, si dhe më i mirë në mësimin dhe marrjen e vendimeve komplekse logjike. Diçka aq themelore sa të jesh në gjendje të dallosh një kafshë nga një tjetër është një detyrë që truri i njeriut e bën lehtësisht që një kompjuter nuk mundet.

Frontier, një superkompjuter prej 600 milionë dollarësh në Laboratorin Kombëtar Oak Ridge në Tenesi, peshon 3629 kilogramë, me çdo kabinet që peshon ekuivalentin e dy kamionëve standardë. Makina tejkaloi kapacitetin llogaritës të një truri të vetëm njerëzor në qershor por përdori një milion herë më shumë energji, tha Hartung.

"Truri është ende i pakrahasueshëm me kompjuterët modernë", tha Hartung.

“Truri ka gjithashtu një kapacitet të mahnitshëm për të ruajtur informacionin, i vlerësuar në 2,500 (terabytes)”, shtoi ai. "Ne po arrijmë kufijtë fizikë të kompjuterëve të silikonit sepse nuk mund të paketojmë më shumë transistorë në një çip të vogël."

Si mund të funksionojë një biokomputer

Pionierët e qelizave staminale John B. Gurdon dhe Shinya Yamanaka morën çmimin Nobel në vitin 2012 për zhvillimin e një teknike që lejonte që qelizat të gjeneroheshin nga inde plotësisht të zhvilluara si lëkura. Hulumtimi novator lejoi shkencëtarët si Hartung të zhvillonin organoidet e trurit që u përdorën për të imituar trurin e gjallë dhe për të testuar dhe identifikuar ilaçet që mund të paraqesin rreziqe për shëndetin e trurit.

Hartung kujtoi se ai u pyet nga studiues të tjerë nëse organoidet e trurit mund të mendonin ose të arrinin vetëdijen. Pyetja e nxiti atë të merrte në konsideratë dhënien e informacionit për organoidet rreth mjedisit të tyre dhe si të ndërvepronin me të.

"Kjo hap kërkime se si funksionon truri i njeriut", tha Hartung. "Sepse mund të filloni të manipuloni sistemin, duke bërë gjëra që nuk mund t'i bëni në mënyrë etike me trurin njerëzor."

Hartung e përkufizon inteligjencën organoide si "riprodhimin e funksioneve njohëse, të tilla si të mësuarit dhe përpunimi shqisor, në një model të rritur në laborator njerëzor-tru".

Etika e organoideve të trurit

Krijimi i organoideve të trurit të njeriut të aftë për funksione njohëse ngre një sërë shqetësimesh etike, duke përfshirë nëse ata mund të zhvillojnë vetëdijen ose të ndjejnë dhimbje dhe nëse ata qelizat e të cilëve janë përdorur për t'i bërë ato kanë ndonjë të drejtë në lidhje me organoidet.

"Një pjesë kryesore e vizionit tonë është të zhvillojmë OI në një mënyrë etike dhe të përgjegjshme shoqërore", tha Hartung. “Për këtë arsye, ne kemi bashkëpunuar me etikët që në fillim për të krijuar një qasje të 'etikës së ngulitur'. Të gjitha çështjet etike do të vlerësohen vazhdimisht nga ekipe të përbëra nga shkencëtarë, etikë dhe publiku, ndërsa kërkimi evoluon.”

Vëzhgimi i zhvillimit të Inteligjencës Artificiale si ChatGPT ka bërë që disa të pyesin se sa afër janë kompjuterët për të kaluar testin Turing, shkruan Gary Miller, zëvendësdekan për strategjinë e kërkimit dhe inovacionin dhe profesor i shkencave të shëndetit mjedisor në Universitetin Columbia në qytetin e Nju Jorkut.

Ndërsa ChatGPT mund të mbledhë në mënyrë efikase informacione në internet, ai nuk mund të reagojë ndaj një ndryshimi të temperaturës siç mund të reagojë një sistem celular i kultivuar, shkroi ai.

"Sistemet organoide të trurit mund të shfaqin aspekte kyçe të inteligjencës dhe ndjeshmërisë", shkroi Miller.

“Kjo kërkon një ekzaminim të fortë të implikimeve etike të teknologjisë, në të cilën duhet të përfshihen etikët. Ne duhet të sigurojmë që çdo hap i procesit të kryhet me integritet shkencor, duke pranuar se çështja më e madhe është ndikimi i mundshëm në shoqëri. OI mjegullon kufirin midis njohjes njerëzore dhe inteligjencës së makinës dhe teknologjia dhe biologjia po përparojnë me një shpejtësi që mund të tejkalojë diskutimet etike dhe morale që nevojiten. Kjo fushë në zhvillim duhet të marrë një qasje energjike për të adresuar çështjet etike dhe morale që vijnë me këtë lloj përparimi shkencor dhe duhet ta bëjë këtë përpara se teknologjia të rrëzohet në humnerën morale.

/Motilokal.com