Praktikisht asnjë vend në tokë nuk është i sigurt nga ndotja toksike e ajrit, ka zbuluar një studim i ri.

Sipas hulumtimit australian, vetëm 0.18 për qind e sipërfaqes globale të tokës është e pastër nga grimcat e rrezikshme (PM2.5)

Meqenëse shumë prej këtyre zonave janë të pabanuara, vetëm një pjesë 0.001 për qind e popullsisë globale është e ekspozuar ndaj niveleve të sigurta të kësaj grimce të rrezikshme.

"Ekspozimi afatshkurtër ndaj PM2.5 të ambientit është një kontribuues kryesor në barrën globale të sëmundjeve dhe vdekshmërisë", paralajmërojnë autorët e raportit.

Ndotja e ajrit të ambientit shkaktoi 6.67 milion vdekje të parakohshme në vitin 2019.

Pra, çfarë është PM2.5 dhe cili është rreziku për shëndetin tuaj?

Çfarë është PM2.5?

Ndonjëherë, ndotja e ajrit është shumë e dukshme si kur një smog i rëndë që zvogëlon dukshmërinë në qytete si Nju Delhi.

Por një smog i tillë përbëhet nga triliona grimca të vogla, pothuajse të padukshme. Këto grimca janë shumë të vështira për t'u shpëtuar, edhe nëse ajri duket i pastër.

PM2.5, i njohur gjithashtu si grimca e imët janë grimca të vogla me diametër më të vogël se 2.5 mikron.

Grimca të tilla janë vërtet mikroskopike. Për referencë, një qime njerëzore është midis 50 dhe 70 mikron në diametër.

Grimcat vijnë nga shumë burime të ndryshme dhe mund të përmbajnë qindra kimikate të ndryshme. Ato zakonisht përbëhen nga sulfate, nitrate, pluhur mineral, amoniak dhe klorur natriumi.

Disa vijnë nga kantiere ndërtimi ose zjarre. Të tjerat emetohen nga termocentralet, industria e rëndë dhe nga shkarkimi i veturave.

Ku gjenden këto grimca?

Sipas studimit të Universitetit Monash, botuar në The Lancet Planetary Health, këto grimca janë kudo.

Shkencëtarët përdorën një algoritëm të mësimit të makinerive të kombinuar me të dhëna nga mijëra stacione qeveritare të monitorimit të cilësisë së ajrit.

Sipas OBSH-së, një prag i sigurt i ekspozimit ndaj PM2.5 është 5 mikrogramë për metër kub (μg/m3).

Por ekspozimi mesatar vjetor ra nën këtë prag vetëm për 0.001 për qind të popullsisë globale.

Mesatarisht, "më shumë se 70 për qind e ditëve kanë përqendrime ditore PM2·5 më të larta se 15 μg/m3", paralajmëron hulumtimi.

Cilat vende kanë ndotjen më të madhe të ajrit?

Studiuesit renditën cilësinë e ajrit sipas vendeve për vitet 2000, 2010 dhe 2019.

Për secilin prej këtyre viteve, Kina kishte përqendrimin më të lartë të PM 2.5 kur peshohej nga popullsia totale e prekur nga kjo ndotje.

Në vitin 2019, në Kinë, Korenë e Veriut, Bangladesh, Niger, Korenë e Jugut, Mauritani, Armeni, Indi, Pakistan dhe Egjipt, më shumë se 90 për qind e ditëve të vitit tejkalonin 15 μg/m3.

Çfarë i bën ndotja e ajrit shëndetit të njeriut?

Ndotja e ajrit është e tmerrshme për ju. Grimcat mikroskopike depërtojnë në fyt dhe në sistemin tuaj të frymëmarrjes, duke dëmtuar funksionin e mushkërive.

Ekspozimi ndaj ndotjes së shtuar ka qenë i lidhur me një rrezik në rritje të sulmeve në zemër, goditjeve në tru dhe vdekjeve.

Trajtimi i ndotjes së ajrit do të përfshijë dekarbonizimin, pasi gjigantët e karburanteve fosile janë një burim i madh i grimcave të dëmshme. Rregulloret për gypat e shkarkimit të veturave dhe industrisë së rëndë kimike janë një tjetër zgjidhje e nevojshme.

/Motilokal.com