Një veturë elektrike në fakt nuk ka nevojë për shumë litium për të funksionuar. Një bateri 300 kilogramësh (50 kWh) e një modeli të mesëm përmban vetëm rreth tetë kilogramë metal të lehtë.

Megjithatë, ndërsa sektori i automjeteve elektrike mbledh shpejtësi më të madhe se sa prisnin shumë, kërkesa për elementin, i cili nevojitet për prodhimin e baterive, po rritet. Duke pasur parasysh se projektet e nxjerrjes së litiumit kërkojnë disa vite për t'u zhvilluar dhe mund të jenë të diskutueshme, kjo është problematike.

Disa projekte kanë hasur në protesta për shkak se minierat e hapura shkatërrojnë peizazhet dhe furnizimet me ujë mund të preken.

Në vitin 2016, 43,000 ton metrikë litium u minuan në mbarë botën, sipas Agjencisë Gjermane të Burimeve Minerale (DERA). Deri në vitin 2022, kjo shifër ishte tre herë më e lartë në 130,000 ton metrikë dhe deri në vitin 2030, sasia e minuar mund të katërfishohet përsëri.

Eksperti i litiumit DERA, Michael Schmidt, thotë se pyetja tani është se si të nxirret në mënyrë të qëndrueshme litiumi i nivelit të baterisë për të përmbushur kërkesat. "Ka dinamika në lojë që nuk i kam parë më parë në 12 vitet e menaxhimit të burimeve."

Litiumi, i referuar shpesh si "ari i bardhë" për shkak të vlerës së tij në treg dhe ngjyrës së argjendtë, në fakt është i bollshëm në koren e tokës, por është i shpërndarë shumë imët. Studiuesit vlerësojnë sasinë e metalit të lehtë në oqeanet e botës në rreth 200 miliardë ton. Depozitat në shkëmbinj dhe liqene të kripura në tokë besohet se do të shtojnë deri në 98 milionë ton metrikë, 26 milionë prej të cilave do të ishin të minueshme ekonomikisht në dekadat e ardhshme.

Në vitin 2022, 47% e kërkesës globale për litium u plotësua nga minierat e shkëmbinjve të ngurtë në minierat e hapura të Australisë, 35% nga liqenet e kripës të Amerikës së Jugut, 15% nga Kina dhe pak më pak se 1% secila nga Zimbabve, Portugalia dhe Amerika e Veriut.

1. Litium nga liqenet e kripura 

Depozitat më të mëdha të litiumit në botë gjenden në liqenet e kripura nëntokësore të Bolivisë, Argjentinës dhe Kilit, të cilat vlerësohet të mbajnë 42 milionë ton metal. Sipas shifrave paraprake nga Shërbimi Gjeologjik i SHBA-së, rreth 45,000 ton u minuan atje në vitin 2022.

Shëllira e kripur pompohet nga thellësitë në pellgje të mëdha ku avullohet në diell deri në dy vjet. Më pas, shëllira e përqendruar filtrohet dhe karbonati i litiumit, një material bazë për prodhimin e baterive, nxirret kimikisht. Emetimet e CO2 nga kjo metodë e nxjerrjes janë relativisht të ulëta, duke filluar nga 50 deri në 100 kg CO2 për një bateri të veturës (50 kWh), sipas një studimi nga Instituti Suedez të Kërkimeve Mjedisore.

Megjithatë, ky lloj i nxjerrjes së litiumit mund të çojë në probleme në ujin e pijshëm. Pompimi i shëllirës mund të ulë nivelet e ujërave nëntokësore, ndërsa rrjedhat e lumenjve dhe ligatinat mund të thahen. Në disa rajone ka mungesë uji për bujqësi.

2. Litium nga shkëmbi i ngurtë

Vëllimi më i madh i litiumit aktualisht nxirret nga minierat e shkëmbinjve të ngurtë (pegmatiteve) në gropa të hapura në Australi. Sipas vlerësimeve paraprake, rreth 61,000 ton u nxorën atje në vitin 2022. Rezervat e litiumit të Australisë aktualisht mendohet se arrijnë në 6.2 milionë ton.

Minerali i litiumit nxirret nga shpimi dhe shpërthimi. Më pas, gunga grimcohen në një fabrikë dhe litiumi ndahet nga mbingarkesa me anë të proceseve kimike dhe metalurgjike.

Sipas një studimi amerikan, procesi i nxjerrjes së litiumit nga xehet përdor gjithashtu rreth dy herë më shumë ujë të freskët sesa ai i heqjes së tij nga liqenet e kripura.

3. Litium nga energjia gjeotermale 

Çmimet e litiumit janë shumë të larta dhe për të përmbushur kërkesën në rritje të shpejtë për bateritë e veturave, disa nisma po promovohen tani edhe në Evropë. Këtu përfshihen projektet minerare në Finlandë, Irlandë, Gjermani, Republikën Çeke, Austri, Serbi, Spanjë dhe Portugali.

Projektet për nxjerrjen e litiumit nga uji termal janë duke u zhvilluar në Britani, Francë dhe Gjermani. Impiantet gjeotermale pompojnë ujë nga thellësia deri në 5000 metra në temperatura deri në 200 gradë Celsius dhe përdorin nxehtësinë për të prodhuar energji elektrike dhe për rrjetet e ngrohjes. Uji i ftohur më pas detyrohet të kthehet nën tokë.

Në disa raste, uji i nxjerrë përmban litium, i cili mund të ndahet drejtpërdrejt nga teknologjia e avancuar e nxjerrjes së litiumit (DLE). Deri më sot, impiante të tilla nxjerrëse nuk ekzistojnë në një shkallë të madhe industriale.

Ndikimi më i ulët mjedisor përmendet si një avantazh i këtij procesi: Energjia për procesin e nxjerrjes vjen nga energjia e thellë gjeotermale, kështu që është neutral ndaj klimës dhe përveç kësaj, ky litium nuk duhet të transportohet më nëpër oqeane për prodhimin e baterive evropiane.

4. Kursimi i litiumit nëpërmjet riciklimit dhe shitjes

Litiumi mund të nxirret gjithashtu si nënprodukt në impiantet e shkripëzimit dhe të plotësojë boshllëqet e furnizimit. Aktualisht, kjo metodë e nxjerrjes nuk konsiderohet fitimprurëse.

Në të ardhmen, nxjerrja e litiumit nga bateritë e vjetra do të bëhet gjithashtu e rëndësishme. Sipas skenarëve të DERA, riciklimi do të mbulojë një pjesë të kërkesës për litium në vitet 2030.

Megjithatë, aktualisht, vëllimet e disponueshme të baterive janë shumë të vogla për nxjerrjen komerciale dhe bateritë e litiumit nga e-veturat që janë instaluar në sisteme të mëdha të ruajtjes së baterive, për shembull në parqe diellore.

"Megjithatë, sapo të rritet vëllimi i baterive të përdorura, do të shohim më shumë litium nga riciklimi. Kjo është gjithashtu e domosdoshme përsa i përket përdorimit të qëndrueshëm", tha Michael Schmidt.

Përveç kësaj, ekspertë të lëndëve të para si Schmidt dhe shoqata mjedisore po bëjnë thirrje për përdorimin më efikas të litiumit dhe baterive. Ata thonë se ndërtimi i veturave të mëdha elektronike me bateritë më të mëdha të mundshme nuk është një përdorim i qëndrueshëm i burimeve.

Në vend të kësaj, automjetet më të lehta me bateri duhet të shiten si prioritet dhe të vihen në dispozicion për një bazë sa më të gjerë konsumatore. Do të ishte gjithashtu e dobishme të zgjeroheshin shërbimet e ndarjes së veturave dhe transporti publik në mënyrë që më pak njerëz të kenë nevojë për e-veturën e tyre, duke lejuar një kërkesë të reduktuar për të ashtuquajturin ari të bardhë.

/DW/Motilokal.com