Kriza klimatike pati ndikime "të frikshme" në Evropë vitin e kaluar, me valët e të nxehtit që shkaktuan vdekjen e më shumë se 20 mijë njerëzve dhe thatësira duke u tharë të korrat, ka gjetur një raport i BE-së.

Studiuesit e këtij raporti thanë se thatësira ishte krijuar tashmë për shumë fermerë në vitin 2023. E vetmja mënyrë për të kufizuar dëmet në rritje të ngrohjes globale ishte shkurtimi i shpejtë i emetimeve të karbonit, thanë ata.

Raporti, nga Shërbimi i Ndryshimeve Klimatike Copernicus (C3S), tha se valët e përhapura të të nxehtit kishin bërë që Evropa të vuante verën e saj më të nxehtë të regjistruar në vitin 2022, me një diferencë të madhe. Këto do të kishin qenë praktikisht të pamundura pa ngrohjen globale dhe kishin çuar në shumë vdekje të parakohshme.

Njerëzit në Evropën Jugore duruan 70-100 ditë stres të nxehtësisë, ku temperatura ndihej të paktën 32 gradë Celsius, duke llogaritur erën dhe faktorë të tjerë. Në Britaninë e Madhe, temperaturat kaluan mbi 40 gradë Celsius për herë të parë.

Nxehtësia, plus reshjet e pakta, shkaktuan thatësirë që preku më shumë se një të tretën e kontinentit në kulmin e saj, thuhet në raport, duke e bërë atë vitin më të thatë në histori. Rrjedhat në pothuajse dy të tretat e lumenjve të Evropës ishin më të ulëta se mesatarja. Temperaturat e larta nënkuptonin gjithashtu se emetimet e karbonit nga zjarret e verës ishin më të lartat në 15 vitet e fundit dhe Alpet Evropiane humbën sasi rekord akulli nga akullnajat.

Në përgjithësi, Evropa përjetoi vitin e saj të dytë më të ngrohtë të regjistruar ndonjëherë, me temperatura që u rritën me dyfishin e normës mesatare globale, më shpejt se në çdo kontinent tjetër. Gjatë pesë viteve të fundit, temperatura mesatare ka qenë 2.2 gradë Celsius më e lartë se në epokën para-industriale.

Një pikë e ndritshme në raport ishte se Evropa mori sasinë e saj më të lartë të rrezatimit diellor në 40 vjet, për shkak të mbulimit më të ulët të reve, duke mundësuar nivele mbi mesataren e prodhimit të energjisë diellore.

Ballkani duket se është i prekur nga masa ajrore më të ftohta se normalja dhe reshje të shumta. Për këtë vit, megjithatë, është herët për të bërë vlerësime të sakta, megjithatë, ka optimizëm se vera, në bazë të gjasave, do të jetë relativisht e freskët.

“Gjetjet janë të frikshme, duhet të them, por mendoj se duhet të dimë të vërtetën”, tha Mauro Facchini, kreu i vëzhgimit të tokës në Komisionin Evropian. “Ne kemi gjithnjë e më shumë ngjarje ekstreme që ndodhin në Evropë. Secili prej nesh mund ta dëshmojë këtë.”

Carlo Buontempo, drejtor i C3S, tha: "Ne me të vërtetë po lëvizim në një territor të paeksploruar". Raporti duhet të shihet si “një tjetër thirrje zgjimi për të përshpejtuar përpjekjet tona” për të ulur emetimet e karbonit, të cilat gjithashtu shënuan nivele rekord në vitin 2022, tha ai. Shkencëtarët parashikuan kohët e fundit se rikthimi i afërt i fenomenit klimatik El Niño do të bënte që temperaturat globale të ngriheshin "nga grafiku".

Dr. Rebecca Emerton, autorja kryesore e raportit C3S, tha: "Ne nuk mund t'i ndalim këto ndikime klimatike, ne mund t'i kufizojmë [ato] vetëm duke reduktuar me shpejtësi emetimet e gazeve serrë".

Ajo tha se një dimër dhe pranvera e thatë në 2023 do të thotë se më shumë thatësirë ishte në rrugë. “Për fat të keq, ndikimet janë ndoshta tashmë në vend për sezonin e rritjes, kështu që ne ka të ngjarë të shohim ulje të prodhimit të kulturave këtë vit”, tha ajo. Pa ngrohjen globale, thatësira të tilla si thatësira rekord e hemisferës veriore në vitin 2022 do të pritej vetëm një herë në katër shekuj.

Profesoresha Daniela Schmidt, në Universitetin e Bristolit, në Britaninë e Madhe, tha: “Ne nuk jemi të përgatitur për thatësira siç kemi parë vitin e kaluar, duke pasur parasysh humbjet në bujqësi, bimët e djegura dhe peshqit në lumenjtë në pakësim. Duhet të investojmë për tu përshtatur.”

Raporti C3S ekzaminoi gjithashtu Arktikun dhe tha se Grenlanda kishte përjetuar shkrirje rekord të akullit gjatë valëve të jashtëzakonshme të të nxehtit në shtator, kur temperaturat mesatare ishin deri në 8 gradë Celsius më të larta se mesatarja.

Një raport i veçantë, i publikuar gjithashtu të enjten, tregoi se shtresat e akullit të Grenlandës dhe Antarktidës kishin humbur akullin çdo vit që nga fillimi i regjistrimeve të satelitëve polare në 1992, me shtatë vitet më të këqija të shkrirjes që ndodhën të gjitha në dekadën e kaluar. Shkrirja rrit nivelin e detit dhe përmbytjet bregdetare në të gjithë planetin.

Studimi, i botuar në revistën Earth System Science Data, zbuloi se shtresat e akullit polare humbën 7.6 tn ton akull midis 1992 dhe 2020, ekuivalente me një kub gjigant akulli 20 km në lartësi. Shkencëtarët parashikojnë se nëse shtresat e akullit vazhdojnë të shkrihen me këtë ritëm, ato do të kontribuojnë midis 15 dhe 27 cm në rritjen e nivelit global të detit deri në vitin 2100.

Prof. Andrew Shepherd, në Universitetin Northumbria, Britani, tha: “Më në fund jemi në fazën ku mund të përditësojmë vazhdimisht vlerësimet tona për [humbjen] e shtresës së akullit pasi ka mjaft satelitë në hapësirë që i monitorojnë ato, që do të thotë se njerëzit mund të përdorin gjetjet tona menjëherë.”

/Motilokal.com