Sezoni i zjarreve, zakonisht nis nga qershori deri në shtator në kulmin e tij, po fillon më herët dhe po zgjat më shumë për shkak të ngrohjes globale në të gjithë botën, pasi humbjet e mbulesës së pyjeve nga zjarret janë dyfishuar pothuajse që nga viti 2001.

Pyjet po veprojnë si një lavaman neto karboni për botën, me një shkallë përthithjeje prej rreth 7.6 miliardë ton metrikë të emetimeve të karbonit në vit, 1.5 herë më shumë se emetimet vjetore të SHBA.

Për të ruajtur rezervat natyrore të karbonit në botë, humbja e pyjeve duhet të minimizohet, pasi ato janë kritike për trajtimin e ndryshimeve klimatike. Megjithatë, zjarret e shkaktuara nga ndryshimet klimatike po shkaktojnë më shumë reduktime të mbulimit të pyjeve.

Statistikat e Global Forest Watch tregojnë se midis 2001 dhe 2021, pati 318 milionë hektarë humbje në mbulesën pyjore të botës, nga të cilat 119 milionë hektarë u atribuoheshin zjarreve. Viti 2016 pati humbjet më të mëdha të mbulesës së pyjeve për shkak të zjarreve në 9.61 milionë hektarë globalisht, që përbën një të tretën e të gjitha humbjeve të mbulesës së pyjeve për atë vit.

Humbjet e mbulesës së pyjeve nga zjarret arritën në 9.3 milionë hektarë në vitin 2021, i dyti më i madhi gjatë kësaj periudhe 20-vjeçare.

Anita van Breda, drejtoreshë e lartë për menaxhimin e mjedisit dhe fatkeqësive në Fondin Botëror të Kafshëve të Egra (WWF), i tha Anadolu në një intervistë ekskluzive se "pyjet po përpiqen të merren me një sërë faktorësh të ndryshëm stresues në të njëjtën kohë. Nëse temperaturat rriten, tokat bëhen më të thata. Prandaj, pyjet janë më të ndjeshme ndaj rreziqeve nga zjarri."

"Ato digjen më shumë, më të nxehta dhe më shpejt. Kjo i bën më shumë dëm tokës, kështu që toka nuk është në gjendje të rigjenerojë dhe të riprodhojë bimësinë që ishte më parë", shtoi ajo.

Rusia, Kanadaja dhe SHBA-ja janë vendet kryesore me humbjet më të larta

Van Breda vuri në dukje se disa vende ku zjarret mund të kenë qenë pjesë e natyrshme e dinamikës së ekosistemit, si jugperëndimi i SHBA-së dhe Mesdheut, tani kanë rritur popullsinë ose që jetojnë në to ose afër tyre, duke intensifikuar rreziqet e zjarreve.

"Shumica e njerëzve nuk duan të jenë rreth zjarreve ose t'i shohin zjarret si rrezik. Ata jetojnë më afër këtyre zonave dhe më pas kjo rrit pa dashje rreziqet e zjarrit sepse ne kemi shtypur ose eliminuar atë që ishte një regjim natyror zjarri", shpjegoi van Breda.

“Zjarret tani po ndryshojnë në frekuencë dhe vijnë më herët gjatë sezonit, zgjasin më gjatë dhe intensifikohen nga i nxehti”, tha ajo.

Viti i kaluar ishte sezoni i dytë më i keq i zjarreve në Evropë dhe muajt e parë të këtij viti po ndjekin të njëjtën trajektore, sipas Komisionit Evropian, pasi shumë zjarre dimërore dhe pranverore kanë ndodhur në të gjithë kontinentin evropian nga Irlanda në rajonin e Ballkanit.

"Rreziku i zjarrit po ndryshon dhe rreziku është shumëdimensional", vuri në dukje van Breda, duke theksuar se zonat që kanë qenë imune ndaj zjarreve, si Arktiku dhe Kanadaja, tani po përjetojnë zjarre.

Kanadaja aktualisht po merret me zjarret që kanë nisur sezonin shumë herët, duke shkaktuar evakuimin e rreth 16,000 njerëzve nga shtëpitë e tyre.

Rusia, Kanadaja dhe SHBA janë tre vendet kryesore me humbjen më të madhe të mbulesës së pyjeve për shkak të zjarreve nga viti 2001 deri në 2021.

Rusia kishte shkallën më të lartë të humbjes së mbulesës së pyjeve për shkak të zjarreve, me një mesatare prej 2.51 milion hektarësh të humbur në vit. Kanadaja renditet e dyta me 1.27 milion hektarë dhe SHBA me 530,000 hektarë në vit, sipas të dhënave të Global Forest Watch.

Zbutja dhe përshtatja duhet të shkojnë paralelisht

Van Breda, duke pranuar se është e vështirë të eliminohen plotësisht të gjitha rreziqet, pohoi se është e mundur të zvogëlohen dhe menaxhohen rreziqet nga zjarri duke u dhënë njerëzve mjete dhe informacion në mbështetje të përpjekjeve të tyre për të trajtuar zjarret, duke filluar nga niveli i familjes në nivel kombëtar.

"Ne duhet të punojmë për zbutjen dhe përshtatjen në të njëjtën kohë. Ne duhet të reduktojmë sasinë e emetimeve të karbonit dhe ndotjes së lidhur me karbonin sa më shumë dhe sa më shpejt të jetë e mundur. Ne duhet të përpiqemi të refuzojmë rreziqet që po krijojmë me këto politika dhe qasje”, nënvizoi ajo.

Ajo u kërkoi qeverive të rritin aspiratat e tyre për zbutjen dhe përshtatjen e klimës për të lejuar më shumë ndërgjegjësim dhe aplikim dhe parandalim më të mirë praktik të zjarreve.

Sipas Programit të Kombeve të Bashkuara për Mjedisin, ndryshimi i klimës dhe i përdorimit të tokës parashikohet t'i bëjë zjarret më të shpeshta dhe më intensive, me një rritje globale të zjarreve ekstreme deri në 14% deri në vitin 2030, 30% deri në vitin 2030 dhe 50% deri në fund të shekullit.

/Motilokal.com