Ngjarjet ekstreme të motit gjithnjë e më të shpeshta mund të shkaktojnë më shumë rritje të çmimeve të ushqimeve, pasi presionet nga ana e ofertës kërkojnë zbutje dhe përshtatje, thanë ekonomistët për Anadolu.

Ndërsa bota po përballet me krizën e kostos së jetesës, veçanërisht pas shpërthimit të luftës Rusi-Ukrainë në shkurt të vitit të kaluar, çmimet globale të ushqimeve janë bërë një shqetësim kryesor.

Indeksi i Çmimeve të Ushqimit të FAO-s, i cili mat ndryshimin mujor në çmimet ndërkombëtare të një shporte mallrash ushqimore, arriti një nivel rekord në mars 2022 në 159.7 pikë, menjëherë pas fillimit të luftës.

"Në mars, pati një shqetësim të madh për atë që lufta do t'i bëjë tregjeve globale, pasi si Ukraina ashtu edhe Rusia janë lojtarë të rëndësishëm në tregjet globale të ushqimit", tha Monika Tothova, një ekonomiste në Organizatën e OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë (FAO).

Në një intervistë për Anadolu, ajo tha se çmimet mund të ishin më të ulëta nëse lufta nuk do të kishte ndodhur.

Indeksi ra në 124.3 pikë në maj 2023, me 22% më pak nga kulmi i tij. Rënia u mbështet nga rënia e ndjeshme e indekseve të çmimeve për vajrat bimore, drithërat dhe produktet e qumështit, pjesërisht e balancuar nga rritja e atyre të sheqerit dhe mishit.

Çmimet e sheqerit janë duke u rritur prej disa kohësh, tha Tothova, ndërsa shqetësimet rriten mbi efektet e mundshme që mund të ketë El Nino në korrjet e sheqerit.

Pasiguria për të ardhmen e marrëveshjes së drithërave të Detit të Zi, ndikimet e thatësirës nga Evropa në Afrikën e Veriut dhe ngjarjet ekstreme të motit në mbarë botën po ushtrojnë presion mbi çmimet e ushqimeve.

Sipas Mauro Pisu, një ekonomist i lartë në Organizatën për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD), çmimet e ushqimeve muajin e kaluar ishin ende gati 10% më të larta se mesatarja lëvizëse e pesë viteve të fundit, pavarësisht nga moderimi i fundit. 

Çdo valë e re e të nxehtit do të ketë ndikim të drejtpërdrejtë, të papritur në çmimet e ushqimeve

Me çmimet e ushqimeve nën ndikimin e faktorëve afatshkurtër dhe afatgjatë, si Tothova ashtu edhe Pisu bien dakord se ngrohja globale dhe rritja e ngjarjeve ekstreme të motit kanë një ndikim të qëndrueshëm.

"Ndryshimi i klimës është një trend afatgjatë dhe nëse lihet pa adresuar mund të ndikojë në prodhimin dhe çmimet e ushqimit ngadalë por në mënyrë të qëndrueshme me kalimin e kohës. Ndërsa valët e të nxehtit mund të bëhen më të zakonshme me ndryshimet klimatike, atëherë rritja e çmimeve në tregun e ushqimeve do të bëhet më e zakonshme. Kjo është ajo që ndodhi në vitin 2022 në disa pjesë të botës”, tha Pisu për Anadolu.

Për shkak të ngrohjes globale, valët e të nxehtit dhe ngjarjet ekstreme të motit po bëhen më të zakonshme. Organizata Botërore Meteorologjike (WMO) parashikoi në një raport të fundit se temperatura mesatare vjetore globale afër sipërfaqes për çdo vit në 2023-2027 do të jetë 1.1 deri në 1.8 gradë C më e lartë se mesatarja e viteve 1850-1900.

Mundësia që temperaturat globale të kalojnë 1.5 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale për të paktën një vit gjatë kësaj periudhe është tani 66%, sipas WMO.

"Çdo valë e re e nxehtësisë do të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë dhe të papritur në çmimet e ushqimeve. Në terma afatgjatë, rreziku i valëve më të shpeshta të të nxehtit mund të rrisë luhatshmërinë e çmimeve dhe të rrisë frekuencën e rritjes së çmimeve të ushqimeve", paralajmëroi ai.

Duke shtuar frekuencën e tyre në rritje, ngjarjet ekstreme të motit pritet gjithashtu të bëhen më dramatike në shkallë, sipas Tothova, duke shtuar se kjo do të ndikojë si në prodhimin dhe çmimet e ushqimit, ashtu edhe në transportin.

Pisu argumentoi se tregjet duhet të përgatiten për më shumë ndërprerje në anën e ofertës për shkak të ngjarjeve ekstreme. Ballafaqimi me problemet e ofertës kërkon politika zbutëse për periudhën afatmesme dhe afatgjatë, si dhe përshtatje në afat të shkurtër, tha ai.

"Rritjet e çmimeve të ushqimeve mund të jenë veçanërisht të dëmshme në vendet në zhvillim dhe do të duhet të menaxhohen dhe qeveritë do të duhet të përgatiten për rrezikun e rritjeve më të shpeshta të çmimeve të ushqimit." 

Gjeografia e produkteve ushqimore ndryshon

Duke treguar një dimension tjetër të efekteve të ndryshimeve klimatike në prodhimin e ushqimit, Tothova tha se rajonet gjeografike ku po zhvillohet prodhimi po ndryshojnë.

"Ndërsa bota bëhet më e ngrohtë, ju papritmas mund të prodhoni në zonat ku nuk mund të prodhonit më parë. Ju keni Siberinë, që po shkrihet dhe papritmas ata thonë se prodhojnë banane në pjesë ku një banane nuk është rritur më parë", tha ajo, duke vënë në dukje se në mënyrë të ngjashme, specat tani po kultivohen në pjesë të Evropës që më parë kanë qenë jomikpritëse për ta.

Prodhimi, tha ajo, mund të zhvendoset në zona të reja.

/Motilokal.com