Astronomët kanë zbuluar një molekulë të rëndësishme karboni në hapësirë për herë të parë duke përdorur teleskopin hapësinor James Webb.

Komponimi, i quajtur kation metil, ose CH3+, u gjurmua në një sistem të ri yjor që ndodhet 1,350 vite dritë larg nga Toka në Mjegullnajën e Orionit, sipas NASA-s.

Përbërjet e karbonit janë intriguese për shkencëtarët, sepse ato veprojnë si themeli për të gjithë jetën siç e njohim dhe kuptojmë. Kationi metil konsiderohet një komponent kyç që ndihmon në formimin e molekulave më komplekse të bazuara në karbon.

Këto imazhe të Webb tregojnë një pjesë të Mjegullnajës Orion të njohur si Shiriti i Orionit.  Është një rajon ku drita energjike ultravjollcë nga grupi i Trapeziumit, i vendosur në këndin e sipërm të majtë, ndërvepron me retë e dendura molekulare. Energjia e rrezatimit yjor po gërryen ngadalë shiritin e Orionit dhe kjo ka një efekt të thellë në molekulat dhe kiminë në disqet protoplanetare që janë formuar rreth yjeve të porsalindur këtu.

Të kuptuarit se si jeta filloi dhe evoluoi në Tokë mund t'i ndihmojë studiuesit të përcaktojnë nëse është e mundur diku tjetër në univers. Aftësitë shumë të ndjeshme të teleskopit Webb, i cili shikon kozmosin përmes dritës infra të kuqe që është e padukshme për syrin e njeriut, po zbulon më shumë rreth kimisë organike në hapësirë.

Observatori hapësinor zbuloi kation metil në një disk protoplanetar, të quajtur d203-506, që rrotullohej rreth një ylli të ri xhuxh të kuq. Këta disqe, të bërë kryesisht nga gaz dhe pluhur, janë mbetjet e mbetura të formimit të yjeve. Planetët lindin në këto halo të mëdha yjore, duke krijuar sisteme planetare.

Një studim që detajon zbulimin u botua të hënën në revistën Nature.

Roli i rrezatimit ultravjollcë

Yjet xhuxh të kuq janë shumë më të vegjël dhe më të ftohtë se dielli ynë, por sistemi d203-506 është ende i ndezur me dritë të fortë ultravjollcë nga yjet fqinjë të rinj, masivë.

Në shumicën e skenarëve, rrezatimi UV pritet të fshijë molekulat organike, por ekipi në fakt parashikoi që rrezatimi mund të sigurojë një burim të nevojshëm energjie që lejon formimin e kationit metil.

Pas formimit të CH3+, ai çon në reaksione kimike shtesë që lejojnë ndërtimin e molekulave më komplekse të karbonit, edhe në temperatura të ulëta në hapësirë.

Ndërsa kationi metil nuk reagon në mënyrë efikase me hidrogjenin, molekulën më të bollshme në univers, ai reagon mirë me një gamë të gjerë molekulash të tjera. Për shkak të kësaj vetie kimike, astronomët e kanë konsideruar prej kohësh CH3+ një bllok të rëndësishëm ndërtimi të kimisë organike ndëryjore. Por kationi metil nuk u zbulua në hapësirë deri tani.

"Ky zbulim jo vetëm që vërteton ndjeshmërinë e jashtëzakonshme të Webb-it, por gjithashtu konfirmon rëndësinë qendrore të supozuar të CH3+ në kiminë ndëryjore", tha bashkautorja e studimit Marie-Aline Martin-Drumel, një studiuese në Institutin e Shkencave Molekulare të Universitetit të Paris-Saclay të Orsay. në Francë, në një deklaratë.

Studiuesit zbuluan molekula të ndryshme në diskun protoplanetar të d203-506 sesa ato të gjetura në disqet tipike, dhe ata nuk zbuluan asnjë ujë, sipas studimit.

“Kjo tregon qartë se rrezatimi ultravjollcë mund të ndryshojë plotësisht kiminë e një disku protoplanetar. Ai në fakt mund të luajë një rol kritik në fazat e hershme kimike të origjinës së jetës", tha autori kryesor i studimit Olivier Berné, shkencëtar kërkimor në astrofizikë në Qendrën Kombëtare Franceze për Kërkime Shkencore në Tuluzë.

/Motilokal.com