Oksidi i azotit, i cili shpesh anashkalohet në diskutimet për ngrohjen globale në krahasim me dioksidin e karbonit dhe metanit, është përgjegjës për aftësinë e tij të fuqishme të kapjes së nxehtësisë pavarësisht nga pjesa e tij më e vogël e emetimeve.  

Përveç dioksidit të karbonit, seksioni i dytë i Anadolu mbi gazrat serrë fokusohet në emetimet e oksidit të azotit dhe burimet e tyre. Sipas të dhënave nga Agjencia për Mbrojtjen e Mjedisit (EPA), dioksidi i karbonit përbën 76% të gazeve serrë në atmosferë, metani 16%, oksidi i azotit 6% dhe gazrat e fluoruar 2% në SHBA.

Pavarësisht se kontribuon në një pjesë më të vogël në emetimet totale të gazeve serrë dhe është më pak i diskutuar në debatet për ngrohjen globale sesa dioksidi i karbonit dhe metani, oksidi i azotit tërheq vëmendjen për kapacitetin e tij të dukshëm të thithjes së nxehtësisë.

Një ton oksid azoti kap 273 herë më shumë nxehtësi se një ton dioksid karboni dhe mund të qëndrojë në atmosferë deri në 110 vjet, krahasuar me 10 vjet për metanin, sipas Administratës Kombëtare të Aeronautikës dhe Hapësirës (NASA).

Studimi, i titulluar Matja Gjithëpërfshirëse e Burimeve dhe Sinkseve të Oksidit Global të Azotit, i botuar në revistën Nature, zbuloi se dendësia e oksidit të azotit në atmosferë është rritur me 20% gjatë 150 viteve të fundit, duke arritur në 331 ppb (pjesë për miliard) nga 270 ppb.

Kjo rritje ka ndikuar si në shterimin e shtresës së ozonit ashtu edhe në ngrohjen globale.

Oksidi i azotit mund të çlirohet nga burime natyrore si oqeanet dhe toka, si dhe drejtpërdrejt ose tërthorazi përmes aktiviteteve njerëzore si bujqësia, blegtoria, përdorimi i karburanteve fosile, djegia e biomasës dhe ujërat e zeza.

Ndërsa 60% e emetimeve globale të oksidit të azotit ndodhin përmes proceseve natyrore, 40% vijnë nga aktivitetet njerëzore.   

Shkaktuar nga aktivitetet bujqësore    

Të dhënat e Bankës Botërore zbulojnë se në vitin 2020, aktivitetet njerëzore prodhuan rreth 3 miliardë tonë ekuivalente të dioksidit të karbonit në emetimet e oksidit të azotit.

Nga kjo, 2.3 miliard ton erdhën nga bujqësia dhe blegtoria, ndërsa 276 milionë ton nga aktivitetet në sektorin e energjisë.

Emetimet e oksidit të azotit nga aktivitetet njerëzore, veçanërisht me përdorimin e gjerë të azotit në bujqësi, janë në rritje.

Përshpejtimi i aktiviteteve bujqësore së bashku me rritjen e kërkesës për ushqim për shkak të një popullsie në rritje çon në inkorporimin më të madh të plehrave në tokë, duke kontribuar në emetimet e oksidit të azotit.

Zgjerimi i blegtorisë dhe akuakulturës në shkallë të gjerë për të plotësuar kërkesën për ushqim është një kontribuues i rëndësishëm në rritjen e oksidit të azotit, pasi emetimet nga jashtëqitjet e bagëtive të mëdha dhe kultivimi i drithit të përdorur në ushqimin e tyre rriten.   

Vendet me emetimet më të larta      

Kina kryeson në emetimet totale me 536 milionë ton, e ndjekur nga India me 279 milionë ton, SHBA me 258 milionë ton, Brazili me 191 milionë ton dhe Indonezia me 75 milionë ton.

Azia Lindore ka emetimet më të larta, e ndjekur nga Amerika e Veriut në vendin e dytë, Afrika në të tretin dhe Evropa në të katërtin.

Përdorimi i plehrave sintetike të azotit në bujqësi, veçanërisht në Azinë Lindore, Azinë Jugore dhe Amerikën e Veriut, përmendet si një faktor i rëndësishëm që kontribuon në këtë model.

Azia Lindore përbën 71% deri në 79% të emetimeve globale të oksidit të azotit nga akuakultura, me Azinë Jugore dhe Azinë Juglindore që kontribuojnë nga 10% në 20%.    

'Oqeanet janë burimi kryesor i oksidit të azotit'    

Sam Wilson, profesor i fakultetit të shkencave natyrore dhe mjedisore në Universitetin e Newcastle në Britaninë e Madhe, tha për Anadolu se diskutimet mbi ndryshimet klimatike shpesh përqendrohen në prodhimin e energjisë, transportin dhe proceset industriale, duke rezultuar në më pak vëmendje ndaj oksidit të azotit në krahasim me dioksidin e karbonit.

Wilson vuri re se oksidi i azotit shpesh shoqërohet me praktika më pak të dukshme bujqësore dhe të përdorimit të tokës në sy të publikut.

Ai gjithashtu theksoi se oqeanet janë një burim i rëndësishëm i oksidit të azotit.

Wilson paralajmëron se rritja e temperaturave të oqeaneve të shkaktuara nga ngrohja globale do të rrisë emetimet e oksidit të azotit me burim oqean.

Për të reduktuar emetimet globale të oksidit të azotit, ai sugjeron strategji të tilla si reduktimi i përdorimit të plehrave në bujqësi, të cilat mund të çojnë në prodhimin e oksidit të azotit dhe përmirësimin e efikasitetit të ciklit të azotit në impiantet e trajtimit të ujërave të zeza, të cilat janë burime të rëndësishme të gazit.

/Motilokal.com