Në vitin 2024, Dita Botërore e Lirisë së Shtypit i kushtohet rëndësisë së gazetarisë dhe lirisë së shprehjes në kontekstin e krizës aktuale globale mjedisore.

Ndërgjegjësimi për të gjitha aspektet e krizës globale mjedisore dhe pasojave të saj është thelbësor për ndërtimin e shoqërive demokratike. Puna gazetareske është e domosdoshme për këtë qëllim.

Gazetarët ndeshen me sfida të rëndësishme në kërkimin dhe shpërndarjen e informacionit mbi çështjet bashkëkohore, si problemet e zinxhirit të furnizimit, migrimi klimatik, industritë nxjerrëse, minierat ilegale, ndotja, gjuetia e paligjshme, trafikimi i kafshëve, shpyllëzimi ose ndryshimet klimatike. Sigurimi i dukshmërisë së këtyre çështjeve është thelbësor për promovimin e paqes dhe vlerave demokratike në mbarë botën.

Në kontekstin e krizës planetare të trefishtë në botë ndryshimi i klimës, humbja e biodiversitetit dhe ndotja e ajrit, fushatat e dezinformimit sfidojnë njohuritë dhe metodat e kërkimit shkencor. Sulmet ndaj vlefshmërisë së shkencës përbëjnë një kërcënim serioz për debatin publik pluralist dhe të informuar. Në të vërtetë, informacioni mashtrues dhe i rremë rreth ndryshimeve klimatike, në disa raste, mund të dëmtojë përpjekjet ndërkombëtare për t'i trajtuar ato.

Dezinformimi në lidhje me çështjet mjedisore mund të çojë në mungesë të mbështetjes publike dhe politike për veprimet klimatike, politikat efektive dhe mbrojtjen e komuniteteve vulnerabël të prekura nga ndryshimet klimatike, si dhe të grave dhe vajzave, pasi ndryshimi klimatik tenton të përkeqësojë ekzistimin, pabarazitë.

Për të arritur një zhvillim të qëndrueshëm, është e nevojshme që gazetarët të raportojnë saktë, në kohë dhe në mënyrë gjithëpërfshirëse për çështjet mjedisore dhe pasojat e tyre, si dhe për zgjidhjet e mundshme.

Kjo kërkon një strategji gjithëpërfshirëse që përfshin:

Parandalimi dhe mbrojtja nga krimet e kryera ndaj gazetarëve.  

Sigurimi i të drejtave për lirinë e shprehjes, lirinë e kërkimit shkencor dhe aksesin në burimet kryesore të informacionit, përveç luftimit të dezinformimit përmes gazetarisë.  

Promovimi i pluralitetit, diversitetit dhe qëndrueshmërisë së mediave, veçanërisht mediave rajonale, lokale, vendase dhe/ose të bazuara në komunitet.  

Sigurimi që qeverisja e platformave dixhitale të nxisë transparencën e kompanive të teknologjisë, përgjegjshmërinë e tyre, kujdesin e duhur, fuqizimin e përdoruesve dhe moderimin dhe kurimin e përmbajtjes bazuar në standardet ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, siç tregohet në Udhëzimet e UNESCO-s për Qeverisjen e Platformave Dixhitale.

Promovimi i programeve të shkrim-leximit në media dhe informacion për të fuqizuar përdoruesit me aftësi për t'u angazhuar dhe menduar në mënyrë kritike në mjedisin dixhital.

Dita Botërore e Lirisë së Shtypit u shpall nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në dhjetor 1993, pas rekomandimit të Konferencës së Përgjithshme të UNESCO-s. Që atëherë, 3 maji, përvjetori i Deklaratës së Windhoek festohet në mbarë botën si Dita Botërore e Lirisë së Shtypit.

Pas 30 vjetësh, lidhja historike e krijuar midis lirisë për të kërkuar, për të dhënë dhe për të marrë informacion dhe të mirën publike mbetet po aq e rëndësishme sa ishte në kohën e nënshkrimit të saj. Përkujtime të veçanta të 30-vjetorit janë planifikuar të zhvillohen gjatë Konferencës Ndërkombëtare të Ditës Botërore të Lirisë së Shtypit.

3 maji shërben si një kujtesë për qeveritë për nevojën për të respektuar angazhimin e tyre për lirinë e shtypit. Është gjithashtu një ditë reflektimi mes profesionistëve të medias për çështjet e lirisë së shtypit dhe etikës profesionale. Është një mundësi për të:

• respektojnë parimet themelore të lirisë së shtypit;
• të vlerësojë gjendjen e lirisë së shtypit në mbarë botën;
• mbrojnë mediat nga sulmet ndaj pavarësisë së tyre;
• dhe nderojnë gazetarët që kanë humbur jetën në krye të detyrës.

/Motilokal.com