A keni dëgjuar për galaktikën JADES-GS-z14-0? Nëse nuk e keni bërë, nuk jeni i vetmi. Edhe pse nuk ka një emër tërheqës, kjo galaktikë është shumë e rëndësishme për shkencën.
Gjegjësisht, galaktika e sapo zbuluar ka thyer rekordin për moshën e saj. Shkencëtarët vlerësojnë se kjo galaktikë e dritës së ndritshme ka ekzistuar që 300 milionë vjet më parë pas Big Bengut. Që do të thotë gjithashtu se është galaktika më e hershme që njerëzit kanë mundur të shohin.
Në janar 2024, NIRSpec vëzhgoi këtë galaktikë, JADES-GS-z14-0, për gati dhjetë orë dhe kur spektri u përpunua për herë të parë, kishte prova të qarta se galaktika ishte me të vërtetë në një zhvendosje të kuqe prej 14.32, duke thyer më të lartën e mëparshme - një rekord galaktikash të largëta , shpjeguan astronomët Stefano Carniani nga Scuola Normale Superiore në Itali dhe Kevin Hainline nga Universiteti i Arizonës.
Duke analizuar fotot e marra gjatë vëzhgimit, dhe falë teleskopit hapësinor James Webb të NASA-s, ata përcaktuan se galaktika është më shumë se 1600 vite dritë në diametër, që do të thotë se shumica e dritës së saj vjen nga yjet e rinj. Por shkencëtarët janë të interesuar se si u formua një galaktikë kaq e madhe dhe e ndritshme vetëm 300 milionë vjet pas Big Bengut?
Kjo galaktikë është subjekt i tre punimeve shkencore, të cilat janë ende në pritje të rishikimit dhe mund të gjenden në depozitimin e internetit arXiv. Është interesante që të tre kanë të njëjtin përfundim - JADES-GS-z14-0 ekziston dhe është një pikënisje e shkëlqyer për të kuptuar momentin e krijimit të universit.
Shkencëtarët theksojnë se JADES-GS-z14-0 është shumë i madh dhe shumë i ndritshëm dhe nuk duket aspak ashtu siç mendonin astronomët se duhet të duken galaktikat në universin e hershëm. Siç theksojnë ata, të dhënat tregojnë se shumica e dritës vjen nga yjet, jo nga ndezjet e dritës nga hapësira rreth vrimës së zezë supermasive në rritje.
Analiza e dritës së saj zbulon praninë e një sasie të madhe pluhuri dhe oksigjeni, gjë që i habiti edhe shkencëtarët. Gjegjësisht, elementë të tillë të rëndë zakonisht gjenden brenda yjeve që më pas do të shpërthyen. Prandaj, shkencëtarët spekulojnë se kjo galaktikë tashmë "jetoi" breza të yjeve masivë që vdiqën edhe para pikës 300 milionë vjet pas Big Bengut.
Rezultatet e studimeve dhe kërkimeve të kryera deri më tani në këtë galaktikë sugjerojnë se shkencëtarët do të duhet të rimendojnë se çfarë ishte universi i hershëm dhe si dukej.
“JADES-GS-z14-0 bëhet arketipi i këtij fenomeni. Është e habitshme që universi mund të krijojë një galaktikë të tillë në vetëm 300 milionë vjet”, thekson Carniani.
/Motilokal.com
