Në rrugën drejt një të ardhmeje pa karbon, miliona shoferë në mbarë botën po kalojnë në vetura elektrike.

Transporti është përgjegjës për afërsisht një të katërtën e emetimeve të gazrave serrë në botë dhe rreth gjysma e këtyre emetimeve vijnë nga veturat e pasagjerëve.

Një mënyrë për të frenuar këtë ndotje pa hequr dorë fare nga drejtimi është të shkosh me energji elektrike, një ide që po reklamohet nga disa avokatë të klimës si çelësi për të luftuar ndryshimet klimatike.

Por ata nuk pajtohen të gjithë se kjo është rruga përpara, duke theksuar se automjetet elektrike (EV) dëmtojnë gjithashtu mjedisin.

Meqenëse të dyja kanë një gjurmë mjedisore, a është vërtet më mirë të kaloni në një veture elektrike apo të mbani një veturë që ende funksionon? Ja një vështrim pikë për pikë se si veturat elektronike krahasohen me homologët e tyre konvencionalë për sa i përket mjedisit.

Si krahasohet gjurma e karbonit e një veture me djegie me një elektrike?

Veturat me djegie dhe EV ndryshojnë ndjeshëm në gjurmët e tyre të karbonit. Gjatë jetës së saj, vetura me djegie lëshon 48 ton dioksid karboni (CO2), që është 40% më shumë se një EV. Këto shifra vijnë nga një rishikim gjithëpërfshirës nga Instituti i Energjisë së Transportit në 2021 dhe supozojnë se një veturë ka një jetëgjatësi prej 320,000 kilometrash (rreth 200,000 milje).

Megjithatë, EV-të në fakt kanë një gjurmë më të madhe të CO2 gjatë fazave të burimit dhe prodhimit. I njëjti rishikim zbuloi se një EV emetoi 11 tonë gjatë kësaj faze të parë, më shumë se dyfishi i karbonit të emetuar në prodhimin e një veture me një motor me djegie.

Sa kohë i duhet një automjeti elektrik për të kompensuar gjurmën e tij të karbonit?

Drejtimi i një veture elektrike prodhon zero emetime, që do të thotë se mund të paguajë "borxhin e karbonit". Brian Cox, një ekspert për lëvizshmërinë e qëndrueshme nga kompania konsulente zvicerane INFRAS, thotë se në Zvicër, një EV mund të kompensojë gjurmën e tij të karbonit pas 20 deri në 30,000 kilometra.

"Pra, edhe nëse do të blini një veturë të re me benzinë ose me naftë dhe më pas të nesërmen e hiqni atë dhe do të blini një veturë elektrike, ju jeni akoma më mirë se sa po ta kishit drejtuar atë veturë me naftë."

Në Gjermani ose në vendin mesatar evropian, ai kompensim i karbonit vjen në rreth 60 deri në 70,000 kilometra, duke marrë gjashtë deri në shtatë vjet, thotë ai. Koha ndryshon në bazë të burimit të energjisë elektrike, me rrjetet më të pastra të energjisë që mundësojnë kompensim më të shpejtë.

A nuk prodhojnë vërtet automjetet elektrike CO2 gjatë fazës së drejtimit?

Po dhe jo. Veturat tradicionale djegin lëndë djegëse fosile, kjo është arsyeja pse ato kanë një gjurmë të madhe karboni. Shkarkimi i veturave gjithashtu shkakton shi acid, smog dhe sëmundje të frymëmarrjes.

EV-të nuk djegin lëndë djegëse fosile. Funksionimi i tyre është, në këtë kuptim, më i pastër sepse ata mbështeten në energjinë elektrike. Megjithatë, ndikimi i përgjithshëm mjedisor varet nga gjurmët e karbonit të rrjetit të energjisë. Nëse energjia elektrike vjen nga lëndët djegëse fosile, atëherë karikimi i një EV shkakton emetime indirekte.

"Sistemi i energjisë është shumë i ndërlikuar dhe i ndërlidhur, kështu që mund të jetë e vështirë t'i zgjidhësh ato gjëra", thotë Jeremy Michalek, drejtor i Grupit të Elektrifikimit të Automjeteve në Universitetin Carnegie Mellon në SHBA.

Ai thotë se tregtia e energjisë midis rajoneve dhe vendeve të ndryshme mund të shkaktoj gjithashtu mospërputhje të dukshme midis studimeve të gjurmës së karbonit për automjetet elektrike.

"Edhe nëse energjia elektrike në vendin tuaj prodhohet nga burime më të pastra, nëse futni në prizë një veturë elektrike, kjo mund të shkaktojë ndryshime në termocentralet në një vend fqinj."

Sa dëm mjedisor shkaktohen nga bateritë e veturave elektronike?

Sigurimi i materialeve për bateritë EV paraqet sfida mjedisore. Litiumi , një komponent thelbësor, është shoqëruar me varfërimin e ujit dhe ndotjen në "trekëndëshin e litiumit" të Amerikës së Jugut, ku një e treta e litiumit u minua në vitin 2022.

Nxjerrja e një ton litium kërkon rreth 2 milionë litra ujë, të mjaftueshme për rreth 125 vetura elektrike, thotë Georg Bieker, një studiues i lartë në Këshillin Ndërkombëtar për Transportin e Pastër. Ai thotë se pavarësisht kësaj, prodhimi i benzinës kërkon 10 herë më shumë ujë gjatë jetës së saj.

Kobalti , një tjetër burim kyç, ka qenë i lidhur me shkatërrimin e habitatit dhe rreziqet shëndetësore. Në vitin 2022, EV-të përbënin afërsisht 40% të kërkesës për kobalt, dhe shumica e saj vinte nga Republika Demokratike e Kongos .

Minatorët e kobaltit janë të ekspozuar ndaj grimcave toksike të kobaltit, të cilat mund të shkaktojnë sëmundje të frymëmarrjes. Ata gjithashtu rrezikojnë ekspozimin ndaj uraniumit radioaktiv që gjendet në mineral. Plus, minierat artizanale janë lidhur me punën e fëmijëve dhe shembjet e shpeshta të tuneleve.

A mund të riciklohen bateritë e veturave elektronike?

Po, bateritë e veturave elektronike janë shumë të riciklueshme, por sipas Georg Bieker, riciklimi në shkallë të gjerë ndoshta nuk do të bëhet i përhapur derisa bateritë e sotme të arrijnë fundin e jetës së tyre në rreth 15 deri në 20 vjet.

“Bazuar në hulumtimin, ne zbulojmë se teknologjia aktuale e baterive është në gjendje të vrapojë më shumë se 1,500,000 kilometra (1,000,000 milje),” thotë Georg Bieker. "Ne presim që bateria të zgjasë shumë më gjatë sesa do të përdoret automjeti aktual."

Tregu tashmë po shkon drejt riciklimit falë ligjeve të BE-së që mandatojnë rikuperimin e deri në 95% të materialeve si kobalti dhe bakri dhe një klauzolë në Aktin e Zvogëlimit të Inflacionit në SHBA që nxit etiketimin e baterive të ricikluara si "të prodhuara nga Amerika" në këmbim të subvencioneve.

A ka ndonjë skenar në të cilin është më mirë të vazhdoni të drejtoni një veturë me djegie?

Po. Një shembull do të ishte nëse një veturë drejtohet rrallë.

"Energjia shtesë që ju nevojitet për të ndërtuar këtë bateri nuk paguhet në të vërtetë sepse nuk e çoni shumë larg", thotë Brian Cox nga INFRAS.

"Opsioni më i mirë do të ishte përdorimi i transportit publik ose ndarja e veturave. Nëse mund të merrni me qira një veturë elektrike për ato pak raste të rralla kur keni nevojë për veturën tuaj dhe transporti publik nuk funksionon. Kjo do të jetë shumë më mirë. sesa të ngasësh veturën tënde të vjetër me djegie”.

/DW/Motilokal.com