Anijet që lundrojnë nëpër ujërat e Arktikut nuk mund të përdorin ose transportojnë më naftë, sipas një rregulloreje nga agjencia detare e Kombeve të Bashkuara IMO që hyri në fuqi të hënën.

Ndalimi u miratua në vitin 2021 dhe supozohet të parandalojë derdhjet e naftës në det që mund të kërcënojnë mjedisin e ndjeshëm dhe jetën e egër të Arktikut, duke përfshirë detet, arinjtë polarë dhe balenat beluga.

"Transporti detar në Arktik po rritet vazhdimisht i matur me numrin e anijeve dhe periudhën e lundrimit (...)", paralajmëron Sian Prior, këshilltari kryesor i Aleancës për një Arktik të Pastër, i cili përfshin 20 grupe të mbrojtjes së mjedisit.

Nafta djegëse është mbetje nga procesi i përpunimit të naftës, i ngjan katranit dhe është rreth 30 për qind më i lirë se lëndët djegëse të tjera, por është edhe më i dendur, kështu që nëse futet në det, është më e vështirë për ta pastruar.

Përjashtimet

Duke filluar nga 1 korriku 2024, ndalimi do të shkurtojë gati një të tretën e karburantit nga transporti nëpër Arktik dhe rreth 16 për qind të atij karburanti në përdorim në rajonin e Arktikut në krahasim me vitin 2019, sipas një analize të vitit 2020 nga Këshilli Ndërkombëtar i Transportit të Pastër jofitimprurës.

Karburanti nuk do të hiqet plotësisht nga transporti dhe përdorimi, sepse marrëveshja parashikon përjashtime për anijet e ndërtuara pas vitit 2016, me rezervuarë të mbrojtur dhe rrezik të zbutur nga derdhjet. Nafta e karburantit përdoret kryesisht në biznes nga cisterna me gaz të lëngshëm dhe anije për transportin e mallrave me shumicë.

Rregullorja gjithashtu lejon shtetet e Arktikut të japin përjashtime deri në vitin 2029 për anijet që mbajnë flamurin e tyre dhe në ujërat e tyre territoriale. Më shumë se gjysma e flotës së Arktikut plotësoi kushtet për përjashtim në vitin 2019, tregoi hulumtimi.

Rusia, SHBA, Kanadaja, Danimarka dhe Norvegjia kanë mundësinë e përjashtimit.

Përjashtimi norvegjez

Ministria e Transportit e Kanadasë i tha Reuters se do të jepte një përjashtim për anijet me flamur kanadez që transportojnë ushqim dhe karburant në komunitetet e Arktikut deri më 1 korrik 2026.

Norvegjia miratoi Aktin e Mbrojtjes së Mjedisit të Svalbardit, duke ndaluar naftën. Në fillim të këtij muaji, një kompani irlandeze e anijeve u gjobit me një milion korona norvegjeze (94,000 dollarë) për lundrimin në ujërat e Svalbardit me një ngarkesë nafte.

Ministria e mjedisit e Danimarkës nuk iu përgjigj një hetimi të Reuters nëse do të jepte një përjashtim për ujërat përreth Grenlandës.

Shtetet e Bashkuara nuk iu përgjigjën menjëherë një hetimi. Finlanda planifikon të ndalojë naftën në fund të vitit, sipas një zëdhënësi të qeverisë.

Rusia nuk specifikoi se kur mund të miratojë ndalimin. Kushti është miratimi i amendamenteve të konventës për ndotjen detare, deklaroi zyra përfaqësuese në IMO në një parashtrim në tetor 2022.

Më shumë se gjysma e brigjeve të Arktikut ndodhen në territorin e Rusisë.

Ministria e Transportit e Rusisë nuk iu përgjigj kërkesës së Reuters për koment mbi hyrjen në fuqi të ndalimit. Grupi shtetëror rus i anijeve Sovcomflot tha se "vendimet e autoriteteve ndërkombëtare dhe kombëtare do të jenë udhëzime që do të respektojë".

/Motilokal.com