Stuhitë e rërës dhe pluhurit njihen si ngjarje ekstreme të motit. Ata kërcënojnë shëndetin dhe ekonomitë nga Afrika Qendrore në Evropë dhe deri në Kinën veriore.

Tani, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së po merr masa.

Ata e kanë shpallur 2025-2034 si Dekadën zyrtare të Kombeve të Bashkuara për Luftimin e Stuhive të Rërës dhe Pluhurit dhe zyrtarisht do të nisë të premten (12 korrik).

Rezoluta u soll nga Grupi i 77, një grup i fuqishëm i OKB-së prej 134 vendeve në zhvillim dhe Kina.

Përfaqësuesi i tyre, ambasadori i Ugandës në OKB, Godfrey Kwoba, i tha asamblesë prej 193 anëtarësh se nisma synon të "ndalojë dhe zbusë efektet negative të stuhive të rërës dhe pluhurit" përmes "bashkëpunimit ndërkombëtar dhe rajonal".

Anëtarët e OKB-së më pas e miratuan rezolutën me konsensus dhe një goditje të dorës nga presidenti i asamblesë Dennis Francis.

Si do të duket Dita Ndërkombëtare e Luftimit të Stuhive të Rërës dhe Pluhurit?

Miratimi i rezolutës të mërkurën erdhi vetëm dy ditë përpara Ditës Ndërkombëtare të Luftimit të Stuhive të Rërës dhe Pluhurit, që do të mbahet çdo vit më 12 korrik.

Dita e përkujtimit u shpall nga Asambleja e Përgjithshme në vitin 2023 dhe këtë vit do të shënohet për herë të parë.

Vendet anembanë globit do të inkurajohen ta respektojnë këtë ditë me aktivitete edukative dhe të tjera që rrisin ndërgjegjësimin e publikut për rëndësinë e luftimit të stuhive të rërës dhe pluhurit.

Ata do të nxiten që të fokusohen veçanërisht në rritjen e njohurive rreth shëndetit publik, përmirësimin e përdorimit të tokës, rritjen e sigurisë ushqimore dhe jetesën dhe promovimin e qëndrueshmërisë ndaj ndryshimeve klimatike.

Sa të rrezikshme janë vërtet stuhitë e rërës dhe pluhurit?

Në një raport të vitit 2022, Konventa e Kombeve të Bashkuara për Luftimin e Shkretëtirëzimit tha se stuhitë e rërës dhe pluhurit janë "rritur në mënyrë dramatike në frekuencë vitet e fundit".

Ai tha se stuhitë mund të përkeqësojnë sëmundjet e frymëmarrjes si astma, të vrasin të korrat dhe bagëtinë dhe të rrisin shkretëtirëzimin megjithëse dokumentacioni i ndikimit të tyre është mjaft i kufizuar.

Konventa vlerësoi se triliona kilogramë rërë dhe pluhur hyjnë në atmosferë çdo vit, kryesisht në tokat e thata dhe rajonet nën lagësht me pak bimësi.

Shumica e emetimeve vijnë nga kushtet natyrore por thatësirat dhe ndryshimet klimatike gjithashtu mund ta përkeqësojnë çështjen.

Në fakt, raporti vlerësoi se "të paktën 25% e emetimeve globale të pluhurit vijnë nga aktivitetet njerëzore" domethënë menaxhimi i paqëndrueshëm i tokës dhe përdorimi i ujit.

Si ndikojnë stuhitë në Evropë?

Ndërsa stuhitë shkaktojnë probleme intensive në pjesë të Afrikës dhe Azisë, ato gjithashtu kanë një ndikim dhe ndonjëherë serioz në Evropë dhe evropianë.

Fenomeni meteorologjik, i njohur si 'Calima' ose 'Scirocco', ndodh kur grimcat e imta të rërës dhe pluhurit nga Sahara ngrihen në atmosferë dhe transportohen nga erërat mbizotëruese.

Mund të ndodhë në çdo kohë të vitit dhe zgjat nga tre deri në pesë ditë.

Mjedisi i thatë i shkretëtirës së Saharasë bën që toka të bëhet e imët dhe të ngrihet lehtësisht nga erërat e forta.

Erëra të tilla janë në gjendje të ngrenë miliona kilogramë rërë dhe pluhur në atmosferë, të cilat më pas krijojnë një re të dendur e të varur që është e aftë të përshkojë mijëra kilometra.

Stuhitë e pluhurit në Ishujt Kanarie janë të zakonshme

Ishujt Kanarie, të vendosura në brigjet e Afrikës veriperëndimore, shpesh preken.

Grimcat e pluhurit vendosen, duke shkaktuar probleme të frymëmarrjes, veçanërisht për njerëzit me probleme para-ekzistuese.

Calima gjithashtu shkakton shikueshmëri të dobët dhe mot përçarës, duke detyruar pezullimin e disa shërbimeve publike, përfshirë transportin.

Mund të jetë edhe më serioze. Në vitin 2020, era përhapi tre zjarre dhe detyroi rreth 2000 banorë të evakuohen në Tenerife dhe Gran Canaria.

Në atë kohë, Gran Canaria kishte cilësinë më të keqe të ajrit në të gjithë botën për shkak të pluhurit - me rreth 40 herë densitetin e grimcave të konsideruara të sigurta nga Organizata Botërore e Shëndetësisë.

Nuk janë vetëm Ishujt Kanarie që vuajnë. Calima ka prekur gjithashtu një numër vendesh të tjera në Evropën Jugore, duke përfshirë Maltën, Italinë veçanërisht Sicilinë dhe Greqinë veçanërisht Kretën.

Ata priren të ndiejnë efektet e Calina kryesisht gjatë muajve të pranverës, kur erërat e forta jugore mund të sjellin pluhur Saharan mbi Mesdhe.

Çfarë do të ndodhë gjatë Dekadës së Kombeve të Bashkuara për të luftuar stuhitë e rërës dhe pluhurit?

Si pjesë e nismës së miratuar nga OKB-ja, e cila ka qenë në punë prej dekadash, Asambleja e Përgjithshme ka ngarkuar me këtë sfidë Organizatën e OKB-së për Ushqimin dhe Bujqësinë .

Në vazhdim, ata do të promovojnë praktikat zbutëse në vendet e prekura, duke përfshirë "menaxhimin e qëndrueshëm të përdorimit të tokës, agropylltarinë, brezat e strehimit, pyllëzimin ose ripyllëzimin dhe programet e restaurimit të tokës".

Rezoluta gjithashtu bën thirrje për bashkëpunim global për të përmirësuar sistemet e paralajmërimit të hershëm dhe ndarjen e informacionit të motit të rëndësishëm për parashikimin e stuhive.

/Motilokal.com