Një fushë energjetike e dobët dhe e pakapshme, e cila i është shmangur prej kohësh zbulimit, më në fund është matur rreth Tokës. E njohur si fusha ambipolare, kjo fushë elektrike u hipotezua për herë të parë më shumë se 60 vjet më parë dhe zbulimi i saj mund të revolucionarizojë të kuptuarit tonë për sjelljen dhe evolucionin e planetit tonë.

Çdo planet me atmosferë duhet të ketë një fushë ambipolare, thekson astronomi Glyn Collinson nga Qendra e Fluturimeve Hapësinore Goddard e NASA-s. Me këtë matje, shkencëtarët tani mund të hetojnë se si kjo fushë ka ndikuar në Tokë dhe planetë të tjerë me kalimin e kohës.

Një mister gati 60-vjeçar

Toka është e mbështjellë nga fusha të ndryshme, duke përfshirë fushat e njohura gravitacionale dhe magnetike, thelbësore për të mbajtur atmosferën të paprekur dhe për të mbrojtur planetin nga rrezatimi diellor. Por në vitin 1968, u vu re një fenomen i ri, një erë supersonike e grimcave që dilnin nga atmosfera e Tokës, ndoshta e nxitur nga një fushë e pamatur e energjisë elektrike.

Kjo quhet fushë ambipolare dhe është një agjent kaosi. Ajo sfidon gravitetin dhe dërgon grimca në hapësirë, shpjegon Collison. Megjithatë, teknologjia për të matur këtë fushë nuk ishte e disponueshme deri vonë, duke nxitur zhvillimin e raketës Endurance për të hetuar këtë forcë të padukshme.

Fusha ambipolare vepron në një shtresë specifike atmosferike, duke filluar nga një lartësi prej rreth 250 kilometra mbi Tokë. Në këtë zonë, rrezatimi ultravjollcë dhe diellor jonizon atomet, duke krijuar një ekuilibër delikat midis elektroneve më të lehta dhe joneve më të rënda. Ky ekuilibër rezulton në një fushë elektrike që lidh këto grimca së bashku, e njohur si një fushë ambipolare, e cila ushtron forca në të dy drejtimet elektronet shtyhen lart dhe jonet tërhiqen poshtë.

Suksesi i misionit të qëndrueshmërisë

Pavarësisht dobësisë së tij, misioni Endurance, i cili filloi në maj 2022, zbuloi me sukses fushën. Ajo vuri në dukje një ndryshim të lehtë në potencialin elektrik, vetëm 0.55 volt. Gjysmë volt është pothuajse asgjë, është po aq e fortë sa një bateri ore, thotë Collinson.

Kjo ngarkesë e vogël është mjaft e fuqishme për të çuar jonet e hidrogjenit në hapësirë me shpejtësi supersonike dhe për të ngritur jonet më të rënda të oksigjenit, duke rritur ndjeshëm densitetin e jonosferës në lartësi të madhe.

Komuniteti shkencor tani përballet me pyetje intriguese në lidhje me implikimet më të gjera të fushës ambipolare.

Kjo fushë është një pjesë themelore e mënyrës se si funksionon Toka, thekson Collinson dhe shkencëtarët tani mund të fillojnë të eksplorojnë ndikimin e saj në evolucionin e planetit tonë. Hulumtimi u publikua në revistën Nature.

/Motilokal.com