Në verën e vitit 2023, vendet e Evropës Veriperëndimore përjetuan vlera të paprecedentë të temperaturës së sipërfaqes së detit, të cilat në nivel lokal varionin deri në 5°C (p.sh. në veri të Irlandës) mbi nivelet normale sezonale.

Sipas një studimi të fundit shkencor, zhvillimi i këtij fenomeni u favorizua nga përhapja e një anticikloni atmosferik, duke çuar në një nga valët më të gjata (~16 ditë) dhe me intensitet të detit të regjistruara vitet e fundit në rajon. Nga ana tjetër, këto ekstreme të temperaturës së sipërfaqes së detit çuan në një ulje të mbulesës së reve mbi det, por edhe në temperatura rekord mbi tokë, madje duke kontribuar në krijimin e reshjeve nga stuhitë termike.

Më konkretisht, Atlantiku Veriperëndimor tregoi rritje të vlerave të temperaturës që në maj 2023, ndërsa gjysma e parë e qershorit u karakterizua nga kohëzgjatja e diellit, vlera të larta të temperaturës së ajrit, dallgë të ulëta dhe baticë të dobët në disa zona. Këta faktorë luajtën një rol të rëndësishëm, duke e bërë më të cekët shtresën sipërfaqësore të oqeanit, temperatura e të cilit ishte e lartë për shkak të rritjes së rrezatimit diellor. Megjithatë, temperatura mesatare e detit rreth Evropës veriperëndimore gjatë javës së dytë të qershorit 2023 duket se është rritur me 2.4°C në vetëm 6 ditë (10-16 qershor 2023). Për shkak të shtresimit të oqeanit të shkaktuar nga kushtet e mësipërme, një sasi e madhe nxehtësie mbeti e “ngujuar” në shtresën e cekët, sipërfaqësore të oqeanit.

Nga ana tjetër, vala e të nxehtit të detit duket se ka shkaktuar rritje të temperaturave të ajrit me 0.6°C dhe reshjeve me 23% mbi Britaninë, përmes flladit të detit, i cili bart nxehtësinë dhe lagështinë nga deti në tokë. Sipas shkencëtarëve, shiu i vërejtur në këto zona për shkak të lëvizjeve të forta lart të masave të gazit, nuk do të kishte gjasa të ndodhte pa ekzistencën e këtyre vlerave të larta të temperaturës së detit. Në të njëjtën kohë, prania e nxehtësisë së detit çoi në uljen e mbulesës së reve, e cila intensifikoi rrezatimin diellor, i cili më pas rriti më tej temperaturën e detit, etj. Vala e të nxehtit detar përfundoi në fillim të korrikut 2023 për shkak të përzierjes së kolonës së ujit nga erërat e forta që shoqëronin një sistem atmosferik me presion të ulët.

Studimi vë në dukje se tendenca e ngrohjes e 20 viteve të fundit në rajon është përgjegjëse për intensitetin e lartë të kësaj vale të të nxehtit detar. Në fakt, ritmi i rritjes së temperaturës së detit në këto zona, sipas skenarëve më pesimistë klimatikë (RCP8.5), do të krijojë kushte në të cilat në të ardhmen (2070-2098) valët e të nxehtit të detit do të jenë më të forta.

Rezultatet e kësaj pune konfirmojnë një studim të mëparshëm global, sipas të cilit valët e të nxehtit të detit duket se çojnë në një rritje të temperaturës dhe lagështisë së ajrit, por edhe në erëra më të dobëta në zonat bregdetare, duke rritur shkallën e shqetësimit termik gjatë sezonit të verës.

/Motilokal.com