Ligatinat dhe habitatet e tjera të lagështa ruajnë sasi të mëdha karboni në formën e bimëve të ngordhura që shpërbëhen ngadalë nga mikrobet në tokë. Rritja e vazhdueshme e temperaturave përshpejton procesin e ndërveprimit biologjik që prodhon metan. Ndërkohë, shirat e dendur shkaktojnë përmbytje dhe ligatinat dhe ligatinat zgjerohen më tej.

Shkencëtarët kanë parashikuar prej kohësh një rritje të emetimeve të këtij gazi serrë për shkak të ngrohjes, por nga viti 2020 deri në vitin 2022, mostrat e ajrit treguan përqendrimin më të lartë të metanit në atmosferë që nga fillimi i matjeve të besueshme në vitet 1980.

Rritja e mprehtë e metanit në zonat me një mjedis të lagësht nuk është marrë parasysh gjatë hartimit të planeve kombëtare për reduktimin e emetimeve të gazrave të dëmshëm dhe është nënvlerësuar në modelet shkencore, por shkencëtarët theksojnë se përqendrimi në rritje i këtij gazi në ajër mund të jetë një barrë shtesë për qeveritë për të reduktuar më tej përdorimin e karburanteve fosile dhe ndryshimet në metodat bujqësore.

Metani është shkaktari i dytë më i madh i ngrohjes globale pas dioksidit të karbonit dhe, në afat të shkurtër, është 80 herë më i fortë. Është një gaz shumë agresiv serrë, por kontrollohet më lehtë sesa dioksidi i karbonit. Emetohet gjatë prodhimit dhe transportit të qymyrit, gazit natyror dhe naftës, në blegtori dhe praktika të tjera bujqësore, gjatë dekompozimit të mbetjeve organike.

Në vitin 2021, shumica e emetimeve të metanit erdhën nga bujqësia, pylltaria dhe peshkimi.

Katër studime të fundit kanë treguar se ligatinat tropikale janë fajtori më i mundshëm për rritjen e mprehtë të emetimeve të metanit. Gjatë viteve të fundit, këto habitate kanë prodhuar më shumë se shtatë milionë tonë metan.

Përqendrimet e metanit jo vetëm që po rriten, por në pesë vitet e fundit ato janë rritur më shpejt se kurrë më parë, tha një shkencëtar i Stanfordit, i cili kryeson grupin përgjegjës për publikimin e raportit pesëvjeçar të Buxhetit Global të Metanit. Raporti më i fundit u publikua në shtator.

Instrumentet satelitore zbulojnë se tropikët janë burimi më i madh i emetimeve të metanit, veçanërisht Kongoja, Azia Juglindore, Amazona dhe Brazili jugor.

Një raport i marsit 2023 nga Projekti Nature Climate Change zbuloi se emetimet vjetore të metanit nga habitatet tropikale gjatë dy dekadave të fundit ishin 500,000 tonë më të larta se parashikimet më të errëta të shkencëtarëve.

Fenomeni klimatik La Nina, i cili sjell shira më të bollshëm në disa pjesë të tropikëve, gjithashtu kontribuon në rritjen e emetimeve të metanit , por La Nina, të cilën e pamë për herë të fundit në vitin 2023, nuk shpjegon emetimet e larta rekord të këtij gazi, tha. shkencëtari i klimës Drew Shindell nga Universiteti Duke.

Nëse emetimet e metanit nga ligatinat vazhdojnë të rriten, qeveritë do të duhet të ndërmarrin veprime më të forta për të mbajtur ngrohjen globale në 1.5 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale.

Metani (CH4) nga ligatinat është 80 herë më i fuqishëm se dioksidi i karbonit (CO2), d.m.th. ngroh atmosferën 80 herë më shpejt në 20 vitet e para pas lëshimit. Ai është përgjegjës për një të tretën e rritjes së temperaturës prej 1.3 gradë Celsius që nga viti 1850.

Megjithatë, ndryshe nga CO2, metani "lahet" nga atmosfera pas 10 vjetësh dhe ka një efekt afatshkurtër. Më shumë se 150 vende janë zotuar të reduktojnë emetimet e metanit me 30 për qind deri në vitin 2030 .

Në vitin 2020, atmosfera grumbulloi 42 milionë tonë metan, dyfishi i rritjes mesatare vjetore në vitet 2010.

Emetimet e metanit nga lëndët djegëse fosile lëvizin rreth një rekord prej 120 milionë tonësh që nga viti 2019. Përqendrimet e metanit në atmosferë tani janë 2.6 herë më të larta se nivelet para-industriale.

Gazrat serë që ndodhin natyrshëm në atmosferë, por që lindin edhe për shkak të aktiviteteve njerëzore, përfshijnë dioksidin e karbonit, metanin (CH4), oksidin e azotit (N2O).

Gazet e fluorizuar (F-gazet) krijohen nga njerëzit. Ato përdoren në industri dhe kanë një potencial të lartë të ngrohjes globale, shpesh disa mijëra herë më të fortë se CO2. Këtu përfshihen hidrofluorokarburet (HFCs), perfluorokarburet (PFCs), heksafluoridi i squfurit (SF6) dhe trifluoridi i azotit (NF3).

Në nivel global, 60% e emetimeve të metanit janë rezultat i aktivitetit njerëzor. Burimet kryesore të emetimeve të metanit janë sektori i energjisë, bujqësia, mbetjet dhe djegia e biomasës.

/Motilokal.com