Kur bleni një shishe plastike prej ndonjë pijeve apo uji, çmimi me siguri nuk e thyen bankën. Por, çka nëse kostoja e vërtetë e ambalazhit plastik merret parasysh në arkën e supermarketit? Thuaj, për shembull, koston për të pastruar ndotjen nga prodhimi i asaj plastike, ose koston për të menaxhuar paketimin kur e hidhni? Apo edhe faturat mjekësore që grumbullohen nga kërcënimet për shëndetin e njeriut që lidhen me plastikën? Dhe të mos harrojmë koston e dëmeve të shkaktuara në jetën tokësore dhe detare, së bashku me ekosistemet e tëra. Kjo faturë do të ishte një milje e gjatë.

Nga 25 nëntori deri më 1 dhjetor, përfaqësues nga 175 vende janë mbledhur në Busan, Koreja e Jugut për raundin e pestë dhe të fundit të negociatave mbi një traktat global të plastikës. Çështja më e diskutueshme është nëse traktati do të përfshijë apo jo objektiva detyrues për reduktimin e prodhimit të plastikës. Ndërsa konsensusi shkencor është se shkurtimi i prodhimit është thelbësor për zgjidhjen e kërcënimeve mjedisore dhe shëndetësore që paraqet, disa vende janë të shqetësuara për ndikimet e mundshme negative në ekonomitë e tyre. Megjithatë, hulumtimi i kryer nga disa prej nesh në Francë dhe në mbarë botën në fushat e ekonomisë dhe shkencave mjedisore sugjeron se vendet duhet të shqetësohen për të kundërtën: se si dështimi për të reduktuar prodhimin e plastikës mund të jetë një kërcënim edhe më i madh ekonomik.

Prodhimi i pamëshirshëm i plastikës po shkakton ndotje me ndikime gjithnjë e më të rënda, duke çuar në kosto të konsiderueshme ndërsa krizat që ajo shkakton shumëfishohen. Për sa i përket klimës, industria e plastikës vlerësohet të ketë zënë 5.3% të emetimeve globale të gazeve serrë në vitin 2019. Nëse nuk merren masa, këto emetime mund të dyfishohen apo edhe trefishohen deri në vitin 2050. Për sa i përket dëmtimit mjedisor, ndikimi në biodiversitet është alarmant. Mikroplastika, që rezulton nga shpërbërja e mbetjeve plastike, gjendet tani në 26% të peshqve detarë, një shifër që është dyfishuar gjatë dekadës së fundit. Dhe një krizë e shëndetit njerëzor tashmë po shpaloset: për shembull, një vlerësim i vitit 2010 zbuloi se të paktën 1.8 milionë njerëz në Bashkimin Evropian vuanin nga sëmundje të lidhura me ekspozimin ndaj kimikateve që gjenden në plastikë. Duke pasur parasysh këto statistika, ulja e prodhimit të plastikës po bëhet një domosdoshmëri mjedisore dhe e shëndetit publik.

Kostot astronomike të krizës plastike

Kostot e krizës plastike në mbarë botën janë të pamatshme, por në punimin tonë të fundit, ne synuam të analizonim të dhënat ekzistuese për të identifikuar një çmim të pjesshëm.

Së pari, janë kostot e grumbullimit, klasifikimit, riciklimit dhe asgjësimit të mbetjeve plastike komunale. Këto kosto, të cilat kompensohen nga të ardhurat nga shitja e plastikës së ricikluar dhe energjisë elektrike të prodhuar nga djegia, vlerësohet të variojnë midis 643 miliardë dhe 1.61 trilion dollarë globalisht gjatë periudhës 2016-2040. Ato përballohen kryesisht nga bashkitë apo kompanitë përgjegjëse për menaxhimin e mbetjeve shtëpiake, por janë taksapaguesit ata që paguajnë në fund faturën.

Më tej, janë dëmtimet në mjediset detare dhe tokësore. Breshkat, peshqit, zogjtë e detit dhe specie të tjera të panumërta vuajnë nga gëlltitja e mbeturinave plastike. Kostot e këtyre dëmeve ekologjike vlerësohen të variojnë midis 1.86 trilion dollarë dhe 268.50 trilionë dollarë gjatë së njëjtës periudhë.

Ndotja nga plastika ka gjithashtu ndikime të rëndësishme në shëndetin e njeriut. Aditivët në plastikë, të tilla si kimikatet që prishin sistemin endokrin, janë të lidhura me aftësitë e kufizuara intelektuale, diabetin, obezitetin, infertilitetin, çrregullimet hormonale dhe kancerin. Sëmundjet e lidhura me këto substanca kimike u vlerësuan të kushtonin çdo vit 384 deri në 403 miliardë dollarë në SHBA, 44 miliardë dollarë në BE dhe 18 miliardë dollarë në Kanada, në çmimet e vitit 2010. Të rregulluara për vitin 2021 dhe të shpërndara në periudhën 2016-2040, këto kosto arrijnë në 11.21 deri në 11.69 trilion dollarë . Ky ka të ngjarë të jetë një vlerësim konservativ, pasi kostot vjetore pritet të rriten me rritjen e prodhimit të plastikës dhe rritjen e popullsisë.

Në këto tre kategori menaxhimi i mbetjeve, ndotja detare dhe tokësore dhe shëndeti publik, ne zbuluam se sipas një skenari të zakonshëm, ndotja plastike që është akumuluar në ekosistemin global që nga viti 1950 mund të kushtojë midis 13.7 dhe 281.8 trilion dollarë dëme. në periudhën ndërmjet 2016 dhe 2040. Kjo është e barabartë me 548 miliardë dollarë në 11.27 trilion dollarë në vit deri në 2.5 herë më shumë se PBB-ja e Gjermanisë. Këto shifra nxjerrin në pah koston masive ekonomike të krizës plastike, e cila është shumë më e madhe se çmimi i një shishe gazi ose një karamele.

Megjithatë, ka vende që përpiqen të zvogëlojnë traktatin global të plastikës për t'u fokusuar thjesht në menaxhimin e mbetjeve, duke dështuar kështu të adresojnë rrënjën e problemit: prodhimin e plastikës. Ndërsa prodhimi rritet, sistemet e trajtimit do të luftojnë për të mbajtur ritmin, duke çuar në rrjedhjen e më shumë plastikës në natyrë. Nëse asgjë nuk ndryshon, sasia e plastikës që lëshohet në ekosisteme mund të dyfishohet deri në vitin 2050 , duke arritur në 121 milionë ton në vit (nga 62 milionë ton në vit në vitin 2020). Pa adresuar prodhimin e plastikës, ne do të shpenzojmë gjithnjë e më shumë për pastrimin e ndotjes që mund të ishte parandaluar, si për shembull përpjekja për të zbrazur një vaskë ndërsa rubineti është ende i ndezur.

Fatkeqësisht, shifrat ekonomike që ne kemi ka të ngjarë të jenë një nënvlerësim i madh. Të disponueshme kanë boshllëqe të konsiderueshme mungojnë kostot për shëndetin e njeriut jashtë Evropës, SHBA-së dhe Kanadasë, kostot e dëmtimit të ekosistemeve tokësore në mbarë botën, kostoja e pastrimit mikro dhe nano-plastike (aktualisht, vetëm makroplastika mund të trajtohet) dhe sfida e madhe e trajtimit të plastikës që janë zhytur në fundin e oqeanit.

Barra e pabarabartë e kostove të ndotjes plastike

Studime të tjera tregojnë gjithashtu se kostoja e jetës së ndotjes plastike është 10 herë më e lartë në vendet me të ardhura të ulëta, pavarësisht se ato mbajnë pak përgjegjësi për prodhimin dhe konsumin e plastikës. Për më tepër, vendet në jugun global do të ndikohen më rëndë nga ndotja plastike sesa ato në veriun global. Vendet që përfitojnë nga prodhimi dhe shitja e plastikës përfshijnë SHBA-në, Japoninë, Korenë e Jugut, Gjermaninë dhe Arabinë Saudite, si dhe Tajvanin e vetëqeverisur.

Vendet e pasura luajnë një rol qendror në tregtinë globale të mbetjeve plastike duke eksportuar një pjesë të mbetjeve të tyre në vendet në zhvillim për riciklim. Megjithatë, ky proces nuk garanton gjithmonë riciklim efektiv, duke rritur kështu rrezikun e rrjedhjes së mbeturinave plastike në ekosistemet lokale. Importuesit kryesorë neto të mbetjeve plastike përfshijnë Kinën, Turqinë, Vietnamin, Indinë dhe Malajzinë, të cilat marrin vëllime të konsiderueshme nga vendet eksportuese si SHBA, Japonia, Gjermania, Franca dhe Britania e Madhe. Pavarësisht rënies së fundit të peshës së vendeve në zhvillim në këto importe, ato mbeten destinacionet kryesore për flukset globale të mbetjeve plastike, me pasoja shqetësuese mjedisore dhe sociale.

Vendet jo vetëm që po paguajnë çmimin për ndotjen plastike, por edhe për ta prodhuar atë. Një raport i Fondit Monetar Ndërkombëtar vlerëson se subvencionet e karburanteve fosile arritën në 7 trilion dollarë në mbarë botën në vitin 2022, ose 7.1% të PBB-së globale. Shumica e plastikës rrjedhin nga nafta dhe gazi natyror. Eliminimi i subvencioneve për plastikën do të rikuperonte 30 miliardë dollarë në vit vetëm në 15 vendet kryesore prodhuese të polimereve plastike.

Një mundësi ekonomike

Megjithatë, larg nga të qenit një pengesë, reduktimi i prodhimit të plastikës mund të jetë ekonomikisht i dobishëm. Hulumtimi ynë tregon se kostoja neto e mosveprimit (13.7 deri në 281.8 trilionë dollarë) mund të jetë dukshëm më e lartë se kostoja e masave për të reduktuar prodhimin dhe ndotjen plastike (18.3 deri në 158.4 trilion dollarë).

Për më tepër, një tranzicion i mirë-menaxhuar në një ekonomi postplastike, ku do të lejoheshin vetëm plastika thelbësore, mund të stimulojë rritjen ekonomike duke krijuar vende pune në sektorin e ripërdorimit dhe skemat lokale të kthimit të depozitave. Ndërsa çdo tranzicion sjell kosto afatshkurtra për sektorin privat, shmangia e dëmit mjedisor të shkaktuar nga prodhimi i vazhdueshëm i plastikës çon në përfitime neto afatgjata dhe ndoshta edhe në ato afatshkurtra, duke marrë parasysh shkallën e nënvlerësuar të kostove aktuale. Me fjalë të tjera, ulja e prodhimit të plastikës mund të nxisë ekonomitë kombëtare dhe globale. Disa ekonomistë po argumentojnë se një kufi ndërkombëtar i prodhimit do të ishte i favorshëm për vetë industrinë e plastikës!

Koha po mbaron

Në një ekonomi pas plastikës, vetëm produktet thelbësore të tilla si tubat intravenoze për shembull do të mbeten në përdorim, ndërsa të tjerët, si plastika njëpërdorimshe, do të ndalohen. Skemat lokale të kthimit të depozitave do të zbatohen gjithashtu për artikujt e ripërdorshëm si shishet, takëmet, gotat, kontejnerët e ushqimit, tabaka dhe ambalazhet.

Përqendrimi në zgjidhjet lokale është çelësi për të shmangur emetimet e gazeve serrë që lidhen me transportin në distanca të gjata. Megjithatë, kjo qasje duhet të shkallëzohet globalisht për ndikim maksimal. Ky ndryshim do të krijonte një sektor të tërë të fokusuar në ripërdorimin e kontejnerëve dhe ambalazheve, duke nxitur rritjen ekonomike në një mënyrë që përfiton të gjithë pa dëmtuar shëndetin e njeriut apo ekosistemet.

Nëse udhëheqësit dështojnë të veprojnë gjatë negociatave të traktatit në Busan, qytetarët-konsumatorët do të paguajnë çmimin për dekadat e ardhshme. Me koston e ndotjes nga plastika që rritet çdo vit gjithnjë e më shumë, ne nuk mund të përballojmë të presim.

/Motilokal.com