Kriza klimatike thellohet me vitin 2024 që 'sigurohet' të jetë viti më i nxehtë në histori
Temperatura mesatare globale në nëntor ishte 1.62 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale, duke e çuar mesataren e vitit në 1.60 gradë Celsius
Ky vit tashmë është pothuajse i sigurt se do të jetë viti më i nxehtë i regjistruar, tregojnë të dhënat. Ajo do të jetë gjithashtu e para që do të ketë një temperaturë mesatare prej më shumë se 1.5 gradë Celsius mbi nivelet paraindustriale, duke shënuar një përshkallëzim të mëtejshëm të krizës klimatike.
Të dhënat për nëntorin nga Shërbimi i BE-së për Ndryshimet Klimatike (C3S) të Kopernikus zbuluan se temperatura mesatare e sipërfaqes globale për këtë muaj ishte 1.62 gradë Celsius mbi nivelin përpara se djegia masive e lëndëve djegëse fosile të nxiste ngrohjen globale. Me të dhënat për 11 muajt e vitit 2024 tani në dispozicion, shkencëtarët thanë se mesatarja për vitin pritet të jetë 1.60 gradë Celsius, duke tejkaluar rekordin e vendosur në 2023 prej 1.48 gradë Celsius.
Samantha Burgess, zëvendësdrejtoresha e C3S, tha: “Tani mund të konfirmojmë me siguri virtuale se viti 2024 do të jetë viti më i ngrohtë i regjistruar dhe viti i parë kalendarik mbi 1.5 gradë Celsius. Kjo nuk do të thotë se marrëveshja e Parisit është shkelur, por do të thotë se veprimi ambicioz për klimën është më urgjent se kurrë.”
Marrëveshja e Parisit për klimën i detyron 196 nënshkruesit të mbajnë ngrohjen globale nën 1.5 gradë Celsius në mënyrë që të kufizojnë ndikimin e fatkeqësive klimatike. Por kjo matet mbi një ose dy dekada, jo një vit të vetëm.
Megjithatë, gjasat për të mbajtur nën kufirin 1.5 gradë Celsius edhe për një afat më të gjatë duket gjithnjë e më i largët. Emetimet e CO2 që ngrohin planetin pritet të vazhdojnë të rriten në vitin 2024 , pavarësisht një premtimi global të bërë në fund të vitit 2023 për "tranzicionin e largimit nga karburantet fosile".
Emetimet e karburanteve fosile duhet të bien me 45% deri në vitin 2030 për të pasur një shans për të kufizuar ngrohjen në 1.5 gradë Celsius. Samiti i fundit i klimës Cop29 dështoi të arrijë një marrëveshje se si të shtyhet përpara në tranzicionin larg qymyrit, naftës dhe gazit. Të dhënat e C3S treguan se nëntori i vitit 2024 ishte muaji i 16-të në një periudhë 17-mujore për të cilën temperatura mesatare i kaloi 1.5 gradë Celsius.
Mbingarkesa e motit ekstrem nga kriza klimatike është tashmë e qartë, me valë të nxehtit me intensitet dhe frekuencë të pamundur më parë që godasin tani në mbarë botën, së bashku me stuhitë më të ashpra dhe përmbytjet më të këqija.
Zjarret veçanërisht intensive u ndezën në Amerikën Veriore dhe Jugore në vitin 2024, raportoi Shërbimi i Monitorimit të Atmosferës (Cams) i BE-së Kopernikus javën e kaluar. Zjarret, të nxitura nga thatësirat e mëdha, prekën SHBA-në perëndimore, Kanadanë, pyllin e Amazonës dhe veçanërisht ligatinat Pantanal.
Mark Parrington, një shkencëtar i lartë në Cams, tha: “Shkalla e disa prej zjarreve në vitin 2024 ishte në nivele historike, veçanërisht në Bolivi, Pantanal dhe pjesë të Amazonës. Zjarret kanadeze ishin përsëri ekstreme edhe pse jo në shkallën rekord të vitit 2023. “Zjarret shkaktuan nivele të larta të ndotjes së ajrit nëpër kontinente për javë të tëra”, tha ai.
Dëmi ekonomik i shkaktuar nga moti ekstrem po rritet, sipas institutit kërkimor të firmës së sigurimeve Swiss Re. Të dhënat e tij zbuluan se humbjet ekonomike të vlerësuara në 2024 u rritën me 6% në 320 miliardë dollarë, një shifër 25% më e lartë se mesatarja gjatë 10 viteve të mëparshme.
Uraganet Helene dhe Milton dhe stuhitë më të forta në SHBA, si dhe përmbytjet në Evropë dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, kontribuan në humbjet e siguruara. Por më pak se gjysma e humbjeve në mbarë botën u mbuluan nga sigurimet pasi njerëzit më të varfër nuk ishin në gjendje të përballonin primet.
“Humbjet ka të ngjarë të rriten pasi ndryshimet klimatike intensifikojnë ngjarjet ekstreme të motit, ndërsa vlerat e aseteve rriten në zonat me rrezik të lartë për shkak të shtrirjes urbane. Prandaj, përshtatja është thelbësore dhe masat mbrojtëse, të tilla si pritat, digat dhe portat e përmbytjeve, janë deri në 10 herë më me kosto efektive sesa rindërtimi", tha Swiss Re.
/Motilokal.com
