Në vitin 2024, bota u përball me një valë të paprecedentë katastrofash klimatike, nga valët vdekjeprurëse të të nxehtit në Arabinë Saudite dhe Indi te përmbytjet katastrofike në Afrikë dhe Evropë, me ekspertët që paralajmëruan se ndryshimi klimatik nuk ka pasur kurrë një ndikim më të qartë dhe më shkatërrues në planet.

Nga Mayotte e vogël dhe e varfër te gjiganti i pasur me naftë, Arabia Saudite, qytetet e begata evropiane deri te lagjet e varfra të mbipopulluara në Afrikë, askund nuk u kursye nga ndikimi shkatërrues i fatkeqësive klimatike të mbingarkuara në vitin 2024.

Ky vit është më i nxehti në histori, me temperatura rekord në atmosferë dhe oqeane që veprojnë si lëndë djegëse për motin ekstrem në mbarë botën.

World Weather Attribution, ekspertë se si ngrohja globale ndikon në ngjarjet ekstreme, thanë se pothuajse çdo fatkeqësi që ata analizuan gjatë 12 muajve të fundit u intensifikua nga ndryshimet klimatike.

"Ndikimet e ngrohjes së karburanteve fosile nuk kanë qenë kurrë më të qarta apo më shkatërruese se në vitin 2024. Ne po jetojmë në një epokë të re të rrezikshme", tha shkencëtarja klimatike Friederike Otto, e cila drejton rrjetin WWA.

Nxehtësia 

Kjo ishte tragjikisht e dukshme në qershor, kur më shumë se 1,300 njerëz vdiqën gjatë pelegrinazhit mysliman të haxhit në Arabinë Saudite, ku temperaturat arritën 51.8 gradë Celsius.

Nxehtësia ekstreme e quajtur ndonjëherë "vrasësi i heshtur", u dëshmua gjithashtu vdekjeprurëse në Tajlandë, Indi dhe Shtetet e Bashkuara.

Kushtet ishin aq intensive në Meksikë sa majmunët ulëritës ranë të ngordhur nga pemët, ndërsa Pakistani mbante miliona fëmijë në shtëpi pasi merkuri ishte mbi 50 gradë Celsius.

Greqia regjistroi valën e saj më të hershme të të nxehtit ndonjëherë, duke detyruar mbylljen e Akropolit të saj të famshëm dhe duke ndezur zjarre të tmerrshme, në fillim të verës më të nxehtë të Evropës.

Përmbytjet

Ndryshimet klimatike nuk janë vetëm temperatura të nxehta, oqeanet më të ngrohta do të thotë avullim më i lartë dhe ajri më i ngrohtë thith më shumë lagështi, një recetë e paqëndrueshme për reshjet e mëdha.

Në prill, Emiratet e Bashkuara Arabe morën dy vjet shi në një ditë të vetme, duke i kthyer pjesë të shtetit të shkretëtirës në një det dhe duke bllokuar aeroportin ndërkombëtar të Dubait.

Kenia mezi kishte dalë nga një thatësirë një herë në një gjeneratë kur përmbytjet më të këqija në dekada sollën fatkeqësi të njëpasnjëshme për kombin e Afrikës Lindore.

Katër milionë njerëz kishin nevojë për ndihmë pasi përmbytjet historike vranë më shumë se 1500 njerëz në të gjithë Afrikën Perëndimore dhe Qendrore. Evropa, veçanërisht Spanja, pësoi gjithashtu rrebeshe të jashtëzakonshme që shkaktuan përmbytje vdekjeprurëse.

Afganistani, Rusia, Brazili, Kina, Nepali, Uganda, India, Somalia, Pakistani, Burundi dhe Shtetet e Bashkuara ishin ndër vendet e tjera që dëshmuan përmbytje në vitin 2024.

Ciklonet

Sipërfaqet më të ngrohta të oqeanit ushqejnë energji në ciklonet tropikale teksa ato lëvizin drejt tokës, duke nxitur erërat e forta dhe potencialin e tyre shkatërrues.

Uragane të mëdha goditën Shtetet e Bashkuara dhe Karaibe, më së shumti Milton, Beryl dhe Helene, në një sezon të vitit 2024 me aktivitet stuhish mbi mesataren.

Filipinet pësuan gjashtë stuhi të mëdha vetëm në nëntor, vetëm dy muaj pas vuajtjes së tajfunit Yagi teksa shpërtheu Azinë Juglindore.

Në dhjetor, shkencëtarët thanë se ngrohja globale kishte ndihmuar në intensifikimin e ciklonit Chino në një stuhi të kategorisë 4 ndërsa u përplas ballë për ballë me Mayotte, duke shkatërruar territorin më të varfër të Francës përtej detit.

Thatësirat dhe zjarret 

Disa rajone mund të jenë më të lagështa pasi ndryshimet klimatike ndryshojnë modelet e reshjeve, por të tjerat po bëhen më të thata dhe më të ndjeshme ndaj thatësirës.

Amerika pësoi thatësirë të rëndë në vitin 2024 dhe zjarret dogjën miliona hektarë në Shtetet e Bashkuara perëndimore, Kanada dhe pellgun e Amazonës, zakonisht një nga vendet më të lagështa të Tokës.

Midis janarit dhe shtatorit, më shumë se 400,000 zjarre u regjistruan në të gjithë Amerikën e Jugut, duke mbuluar kontinentin me tymin mbytës.

Programi Botëror i Ushqimit në dhjetor tha se 26 milionë njerëz në të gjithë Afrikën Jugore ishin në rrezik të urisë pasi një thatësirë disamujore thau rajonin e varfër.

Taksa ekonomike

Moti ekstrem kushtoi mijëra jetë në vitin 2024 dhe la shumë të tjerë në varfëri të dëshpëruar. Numri i qëndrueshëm i fatkeqësive të tilla është i pamundur të matet.

Për sa i përket humbjeve ekonomike, gjigandi i risigurimeve me bazë në Cyrih, Swiss Re vlerësoi faturën globale të dëmit në 310 miliardë dollarë, një deklaratë e lëshuar në fillim të dhjetorit.

Përmbytjet në Evropë, veçanërisht në provincën spanjolle të Valencias, ku mbi 200 njerëz vdiqën në tetor dhe uraganet Helene dhe Milton rritën koston, tha kompania.

Që nga 1 nëntori, Shtetet e Bashkuara kishin pësuar 24 fatkeqësi të motit në vitin 2024 me humbje që tejkalonin 1 miliard dollarë secila, treguan shifrat e qeverisë.

Thatësira në Brazil i kushtoi sektorit të tij bujqësor 2.7 miliardë dollarë midis qershorit dhe gushtit, ndërsa "sfidat klimatike" e çuan prodhimin global të verës në nivelin më të ulët që nga viti 1961, tha një organ i industrisë.

/Motilokal.com