Zjarret që shpërthyen në të gjithë botën në vitin 2024 ndihmuan në një rritje vjetore rekord të niveleve të dioksidit të karbonit në atmosferë, duke habitur shkencëtarët. Të dhënat tregojnë se njerëzimi po lëviz akoma më thellë në një botë të rrezikshme të motit ekstrem të ngarkuar.

Niveli i CO 2 në observatorin Mauna Loa në Hawaii u hodh me 3.6 pjesë për milion (ppm) në 427 ppm, shumë mbi nivelin 280 ppm përpara se djegia në shkallë të gjerë e lëndëve djegëse fosile të ndezë krizën klimatike. Vëzhgimet e Mauna Loa, të njohura si kurba Keeling, filluan në vitin 1958 dhe janë matjet më të gjata të drejtpërdrejta të CO2.

Rritja e mprehtë rezultoi nga djegia e pyjeve duke shtuar emetimet e vazhdueshme nga qymyri, nafta dhe gazi, të cilat gjithashtu vendosën një rekord në vitin 2024. Cikli natyror i klimës El Niño kontribuoi gjithashtu, duke ofruar kushte më të nxehta dhe më të thata në tropikët. Megjithatë, një rritje rekord do të kishte ndodhur edhe pa El Niño, thanë shkencëtarët.

Temperatura mesatare globale vendosi gjithashtu një rekord të ri në vitin 2024 , duke përkeqësuar valët ekstreme të të nxehtit, stuhitë dhe përmbytjet që prekën miliarda njerëz. Kjo do të thoshte se planeti kaloi nivelin 1.5 gradë Celsius të rënë dakord si objektiv nga marrëveshja e klimës së Parisit për herë të parë. Sekretari i përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, fajësoi industrinë e karburanteve fosile për fitime në xhep, ndërsa produktet e tyre "bëjnë kërdi".

Kufiri 1.5 gradë Celsius është një objektiv afatgjatë dhe thyhet kur ai nivel i nxehtësisë mbahet për një dekadë ose më shumë. Shkencëtarët thanë se rritja e niveleve të CO2 në vitin 2024 ishte e papajtueshme me mbajtjen nën objektivin. Rritja e CO2 në vitin 2025 parashikohet të jetë më e ulët, por ende shumë mbi nivelin e nevojshëm për të qenë në rrugën e duhur për 1.5 gradë Celsius.

"Ky është padyshim një lajm i keq", tha prof.. Richard Betts në Zyrën Met në Britaninë e Madhe, ekipi i të cilit analizoi rritjen e CO2. “Por edhe nëse duket se nuk do të arrijmë objektivin ambicioz të Parisit prej 1.5 gradë, ia vlen të bëjmë çdo përpjekje për të kufizuar rritjen. 1.5 gradë Celsius nuk është një buzë shkëmbi pas së cilës humbet gjithçka. Ka shumë zgjidhje tashmë të disponueshme pa ndonjë shpikje të re. Ky duhet të jetë një motiv shtesë për të punuar edhe më shumë.”

Ngrohja globale rritet vazhdimisht ndërsa emetimet rriten, që do të thotë se çdo ton CO2 i kursyer redukton vuajtjet njerëzore dhe ekzistojnë zgjidhjet për të ulur karbonin. The Guardian zbuloi në maj, megjithatë, se shumica e ekspertëve të klimës presin që bota të ngrohet shumë përtej kufirit 1.5 gradë Celsius dhe fajësojnë mosveprimin politik.

Zjarret lëshuan miliarda ton CO2 në vitin 2024, veçanërisht në Amerikë, dhe kriza klimatike rriti ashpërsinë dhe shpeshtësinë e këtyre zjarreve. El Niño gjithashtu luajti një rol, por zjarret u ndezën gjithashtu pas përfundimit të tij dhe në rajone që nuk prekeshin nga fenomeni klimatik, si Kanadaja.

El Niño gjithashtu kontribuoi në rritjen rekord të CO2, sepse kushtet e nxehta dhe të thata që ai sjell kufizon rritjen e bimëve, e cila largon një pjesë të CO2 të prodhuar nga njeriu nga atmosfera.

Rritja prej 3.6ppm e CO 2 në 2024 ishte dyfishi i nivelit 1.8ppm në përputhje me një rrugë drejt emetimeve neto zero dhe kufizimit të ngrohjes globale në 1.5 gradë Celsius, tha Betts. Ishte gjithashtu mbi parashikimin e Met Office për vitin 2024 prej 2.8 ppm, ndoshta rezultat i emetimeve nga zjarret e egra që arritën në Mauna Loa. Parashikimi i Met Office për vitin 2025 është 2.3 ppm pasi faza e kundërt e El Niño, La Niña, inkurajon më shumë rritje të vegjetacionit.

Guterres bëri një fjalim në asamblenë e përgjithshme të OKB-së të mërkurën mbi prioritetet e tij për vitin 2025, në të cilin kriza klimatike ishte një temë kryesore.

“Kush e paguan çmimin për shkatërrimin e klimës në mbarë globin? Jo industria e lëndëve djegëse fosile që nxjerr fitime dhe subvencione nga taksapaguesit pasi produktet e tyre bëjnë kërdi”, tha ai. “Çdo ditë njerëzit vuajnë: me jetën dhe jetesën e tyre; me prime më të larta sigurimi, fatura të paqëndrueshme të energjisë dhe çmime më të larta ushqimore.”

“Sot, qeveritë anembanë globit shpenzojnë nëntë herë më shumë për të bërë lëndë djegëse fosile më të lira sesa për ta bërë energjinë e pastër më të përballueshme për konsumatorët”, tha Guterres. "Ne duhet t'i shembim këto mure."

/Motilokal.com