Ndikimi në rritje i motit ekstrem te prodhuesit ka bërë që çmimet e kafesë të rriten në qiell.

Çmimi i kafesë është më shumë se dyfishuar gjatë vitit të kaluar për shkak të motit ekstrem.

Një kombinim i reshjeve më të larta se mesatarja dhe temperaturave në rajonet prodhuese të kafesë shkaktoi probleme të mëdha për fermerët në vitin 2024. Si rezultat, kafeja ka parë disa nga rritjet më të mëdha të çmimeve deri në 103 për qind në 12 muajt e fundit.

Shkencëtarët kanë konfirmuar se viti 2024 ishte viti më i nxehtë i regjistruar dhe kjo prirje duket se do të vazhdojë në muajt e parë të 2025. Ekspertët thonë se ngjarjet ekstreme, të paparashikueshme të motit do të vazhdojnë të rriten në ashpërsi dhe frekuencë me rritjen e temperaturave globale.

Të dhënat nga analistët e zinxhirit të furnizimit në firmën e konsulencës Inverto tregojnë se çmimet e ushqimeve pritet të mbeten të paqëndrueshme këtë vit pasi tendenca për rritjen e motit ekstrem vazhdon të godasë të korrat.

Ndikime shkatërruese për fermerët e kafesë

Një raport i vitit 2023 nga Christian Aid sugjeroi që botës do t'i duhet të frenojë varësinë e saj ndaj kafesë, pasi kafshon ngrohja globale.

Përveç rritjes së çmimeve, shija dhe disponueshmëria do të ndikohen gjithashtu me ndikime të dëmshme për bizneset e lidhura si kafenetë në Evropë.

Dhe ka pasoja potencialisht shkatërruese për fermerët që mbështeten te kafeja për jetesën e tyre në vende si Brazili, Etiopia dhe Vietnami.

“Fermerët e kafesë në shkallë të vogël po jetojnë në vijën e parë të krizës klimatike, pavarësisht se kanë kontribuar pak në problemin e ngrohjes globale”, thotë Patrick Watt, shefi ekzekutiv i Christian Aid.

Si ndikohet kafeja nga ndryshimet klimatike?

Rritja e temperaturave, reshjet e paqëndrueshme të shiut, sëmundjet, thatësirat dhe rrëshqitjet e tokës janë të gjitha duke vënë në rrezik tokën bujqësore.

"Përvoja jonë është se në një vit ku reshjet e hershme të sezonit kanë qenë të dobëta ose inekzistente, lulëzimi i kafesë ka qenë gjithashtu jashtëzakonisht i dobët", thotë Mackson Ng'ambi, shef i Mzuzu Coffee Cooperative në Malavi. "Kjo tani është një përsëritje e shpeshtë."

Me motin ekstrem dhe fatkeqësitë natyrore që po bëhen gjithnjë e më të shpeshta, kultivuesit e kafesë dhe fermerët e tjerë po bëhen gjithnjë e më të prekshëm. Nxehtësia ekstreme në të gjithë Azinë Lindore vitin e kaluar, për shembull, shkaktoi një rritje të çmimit të orizit në Japoni dhe perimeve në Kinë.

Kjo është veçanërisht e vërtetë në vendet në zhvillim, ku fermerët shpesh kompensohen dobët për prodhimet e tyre dhe efektet e ndryshimeve klimatike ndjehen më akute.

“Ndikimi i ndryshimit të klimës në prodhimin e kafesë është i dukshëm, duke përfshirë nivelet e larta të ndryshkut të gjetheve të kafesë”, thotë Yitna Tekaligne, menaxhere e vendit të Christian Aid në Etiopi.

Christian Aid ka llogaritur se këto kushte do të ulin sasinë e tokës së përshtatshme për kultivimin e kafesë me 54.5 për qind. Kjo do të ndodhë edhe nëse rritja e temperaturës globale mbahet brenda objektivit të Marrëveshjes së Parisit prej jo më shumë se 1.5 deri në 2 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale.

Brazili dhe Vietnami ofrojnë më shumë se gjysmën e kafesë në Britaninë e Madhe. Këto dy vende po shohin ndikimet më të mëdha.

Edhe vetë prodhimi i kafesë po kontribuon në krizë. Rritja e një kilogrami të vetëm kafeje mund të prodhojë emetime të gazrave serrë të barasvlershme me 15.33 kg dioksid karboni, sipas studiuesve në University College London (UCL).

Ndryshimi i mënyrës se si rritet, transportohet dhe konsumohet kafeja mund të zvogëlojë ndjeshëm këtë gjurmë.

Edhe bizneset mund t'u duhet të përshtaten se si i furnizojnë produktet e tyre përballë paqëndrueshmërisë në rritje.

"Prodhuesit e ushqimit dhe shitësit me pakicë duhet të diversifikojnë zinxhirët e tyre të furnizimit dhe strategjitë e burimeve për të reduktuar mbështetjen e tepërt në çdo rajon të prekur nga dështimet e të korrave", thotë Katharina Erfort, drejtoreshë në Inverto.

A do të kushtojë më shumë një filxhan kafe në të ardhmen?

Me rritjen e temperaturave që tashmë ndikon në çmimin e një filxhani kafeje, Mackson argumenton se kjo kosto duhet t'u kalohet konsumatorëve.

"Çmimi global i kafesë duhet të marrë parasysh që fermerët po bëjnë më shumë përpjekje për të ruajtur një fushë kafeje dhe për rrjedhojë rritjen e kostos së prodhimit", thotë ai.

"Nëse kjo nuk njihet dhe informon çmimet e kafesë, fatkeqësisht shumica e kultivuesve do të braktisin bujqësinë e kafesë."

Ndërsa më shumë fermerë largohen nga industria, çmimet ka të ngjarë të rriten edhe më tej.

Vetëm Britania e Madhe pi 98 milionë filxhanë kafe çdo ditë mjaftueshëm për të mbushur më shumë se nëntë pishina olimpike, llogarit Christian Aid.

Dhe industria e kafesë mbështet më shumë se 210,000 vende pune në Mbretërinë e Bashkuar, sipas shifrave të vitit 2017 nga Shoqata Britanike e Kafes.

Çfarë mund të bëhet për të mbështetur fermerët e kafesë?

Në raportin e saj, Christian Aid i bëri thirrje qeverisë së Mbretërisë së Bashkuar të rrisë financimin e klimës dhe të anulojë borxhet historike "të padrejta" për vendet në zhvillim.

"Për të trajtuar shkaqet rrënjësore të problemit, Britania dhe vendet e tjera të pasura duhet të zbatojnë premtimet e tyre dhe të financojnë mbështetjen për fermerët në vendet më të varfra për të rritur kulturat rezistente ndaj klimës dhe për të diversifikuar burimet e tyre të të ardhurave", thotë Patrick.

Një sondazh i porositur për raportin tregon se pothuajse 70 për qind e të rriturve në Britani pajtohen se qeveria duhet të bëjë më shumë për të reduktuar ndikimin e krizës klimatike në zinxhirin e furnizimit ushqimor të vendit.

Javën e kaluar Komisioni Kombëtar i Përgatitjes së Mbretërisë së Bashkuar (NPC) paralajmëroi se vendi nuk është i përgatitur për shkallën e rreziqeve me të cilat përballet tani furnizimi i tij ushqimor. Moti ekstrem është një nga ato presione në rritje.

“Ekziston gjithashtu nevoja për financim të drejtpërdrejtë që do të përfitonte kultivuesit e kafesë në shkallë të vogël, siç është qasja në financim me interes të ulët, i cili aktualisht nuk është i disponueshëm”, thotë Mackson.

“Nëse nuk bëhet asgjë, ne duhet ta harrojmë kafen pas disa vitesh.”

/Motilokal.com