Fantashkenca shpesh eksploron ide të çmendura, por sa mirë qëndrojnë ato në realitet? Një studim i ri shqyrton nëse një vrimë e zezë e vogël mund të jetë vërtet vdekjeprurëse. Ndërsa graviteti i jashtëzakonshëm i një vrime të madhe të zezë do të ishte fatale për një njeri, për ato të vogla ajo paraqet një skenar më kompleks.

Shkencëtarët po shqyrtojnë vrimat e zeza primordiale, mbetje hipotetike nga universi i hershëm, të cilat mund të variojnë nga masa atomike në një masë disa herë më të madhe se ajo e Tokës. Të dhënat e vëzhgimit kufizojnë madhësinë e tyre të mundshme. Ato nën 10^12 kg do të avullonin për shkak të rrezatimit Hawking (një formë e rrezatimit të trupit të zi që vrimat e zeza mendohet se e lëshojnë për shkak të fenomeneve mekanike kuantike pranë horizontit të tyre të ngjarjes), ndërsa ato mbi 10^20 kg do të shkaktonin lente gravitacionale, gjë që nuk është vërejtur. Nëse ekzistojnë, ato janë jashtëzakonisht të rralla.

Disa teori sugjerojnë se vrimat e zeza primordiale mund të shpjegojnë materien e errët. Nëse po, masa e tyre ndoshta bie brenda 10^13 deri në 10^19 kg, ngjashëm me asteroidët. Një studim i lidhur, aktualisht i disponueshëm në depon e arXiv dhe në pritje të rishikimit nga kolegët, fokusohet në këtë gamë, duke analizuar dy efekte kryesore: forcat e baticës dhe valët e goditjes.

Forcat e baticës shkaktohen nga ndryshimet në gravitetin. Një vrimë e zezë më e vogël se një mikrometër do të kishte efekt minimal në trupin e njeriut. Kalimi nëpër një gjymtyrë ose bust mund të shkaktojë dëmtime të vogla, të ngjashme me një shkop gjilpëre. Megjithatë, nëse do të udhëtonte nëpër tru, qelizat e ndjeshme mund të shkatërroheshin. Edhe një forcë diferenciale prej 10-100 nanonewton mund të jetë fatale, por vetëm me një vrimë të zezë të masës më të madhe të vlerësuar të deklaruar.

Një faktor më i rrezikshëm është efekti i valës së goditjes. Ndërsa një vrimë e zezë hyn në trup, ajo mund të krijojë një valë densiteti, duke dëmtuar qelizat dhe duke gjeneruar nxehtësi. Një vrimë e zezë prej vetëm 1,4 x 10^14 kg mund të prodhojë një valë goditëse të krahasueshme me një plumb të kalibrit të vogël, duke e bërë atë vdekjeprurëse.

Pavarësisht kësaj mundësie, shanset për një zhvillim të tillë janë të papërfillshme. Edhe nëse këto vrima të zeza ekzistojnë, rrallësia e tyre dhe pafundësia e universit do të thotë se shanset që dikush të godasë një person është më pak se një në 10 trilion. Me fjalë të tjera, në realitet ky skenar mbetet thjesht teorik.

/Motilokal.com