Satelitët, si pjesë e detyrave të tyre të vëzhgimit të Tokës, mund të monitorojnë kërcënimet e shëndetit publik dhe të vlerësojnë rreziqet për njerëzit që jetojnë në zona të veçanta.

Programi hapësinor i BE-së, Kopernikus, ka për detyrë vëzhgimin e Tokës, duke u fokusuar në të dhënat mjedisore dhe implikimet e tij. Por qendra e tij më pak e njohur shëndetësore Kopernikus, e mbikëqyrur nga Qendra Evropiane për Parashikimet e Motit me Distanca të Mesme (ECMWF), shqyrton marrëdhëniet midis mjedisit dhe shëndetit të njeriut.

Nga parashikimi i valëve të të nxehtit deri te monitorimi i niveleve të polenit, këtu janë pesë mënyra se si teknologjia hapësinore mund të mbështesë shëndetin publik.

Monitorimi i rrezeve UV

Ekspozimi i tepërt ndaj rrezatimit UV mund të ketë efekte të shumta të dëmshme për shëndetin e njeriut, kryesisht për lëkurën dhe sytë, është gjithashtu shkaku kryesor i kancerit të lëkurës. 

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) krijoi indeksin UV, një masë ndërkombëtare që llogarit fuqinë e diellit dhe rreziqet e tij të mundshme. 

Shërbimi i Monitorimit të Atmosferës së Kopernikut (CAMS) monitoron dhe parashikon këtë indeks bazuar në nivelet e ozonit stratosferik, mbulesën e reve dhe grimcat e aerosolit në atmosferë. Nivelet e rrezatimit UV mund të parashikohen deri në pesë ditë përpara.

Shumë aplikacione të motit për telefonat celularë përdorin këto matje, duke i lejuar njerëzit të kontrollojnë forcën e rrezatimit në zonën e tyre dhe të marrin rekomandime nëse kremi i diellit është i nevojshëm ose, në raste ekstreme, nëse duhet të shmangin fare diellin.

Paralajmërime për cilësinë e keqe të ajrit

Ndotja e ajrit është një shqetësim i madh shëndetësor me OBSH-në që vlerëson se shkakton shtatë milionë vdekje në vit, me 500,000 vdekje të parakohshme çdo vit vetëm në Evropë. Ajo është e lidhur me kancerin e mushkërive, sëmundjet e zemrës dhe të frymëmarrjes, goditjet në tru dhe rezultate të dobëta të lindjes.

Satelitët e kombinuar me modelet e motit ndihmojnë në parashikimin e cilësisë së ajrit. Me këto të dhëna, aplikacionet celulare dhe faqet e internetit si BreezoMeter dhe Windy mund të ofrojnë informacion në kohë reale mbi nivelet e dëmshme të cilësisë së ajrit në pjesë të ndryshme të botës.

Rreziku i alergjive

Në mënyrë të ngjashme, CAMS monitoron nivelet e përqendrimit të polenit në ajër dhe rreziqet që ato paraqesin për ata që vuajnë nga alergjitë. Këto njohuri ndihmojnë ata që vuajnë nga alergjia me këshilla në kohë reale për ata që janë të ndjeshëm ndaj polenit dhe grimcave të tjera të ajrit. Kur përzihet me ndotës, cilësia e ajrit përkeqësohet, duke përkeqësuar reaksionet alergjike.

Prevalenca e alergjive të polenit tek evropianët vlerësohet në 40%, duke e bërë atë një nga alergjenët më të zakonshëm në rajon - një shifër që pritet të rritet ndërsa ndryshimet klimatike rritin përqendrimet e polenit.

CAMS përdor modelimin numerik dhe të dhënat vëzhguese për të monitoruar përqendrimet e polenit të specieve më të zakonshme - të tilla si verri, thupra, ulliri dhe bari - në një rezolucion prej afërsisht 10 kilometrash, duke ofruar parashikime deri në katër ditë përpara.

Sëmundjet tropikale të mushkonjave

Mushkonjat shkaktojnë më shumë vdekje dhe sëmundje se çdo kafshë tjetër në planet dhe ato po bëhen një kërcënim në rritje në Evropë.

Mushkonja tigër aziatike, mushkonja e etheve të verdha dhe mushkonja e zakonshme e shtëpisë janë tre lloje që shkaktojnë shqetësim të veçantë , sipas Qendrës Evropiane për Parandalimin dhe Kontrollin e Sëmundjeve (ECDC). 

Ndërsa ndryshimet e temperaturës dhe reshjeve ndikojnë në migrimin e mushkonjave, Shërbimi Copernicus mbledh të dhëna mbi ndryshimet e mjedisit që mund të çojnë në gjetjen e habitateve të përshtatshme nga mushkonjat në Evropë, duke sjellë potencialisht sëmundje tropikale nga rajonet e tyre origjinale. 

Deri më tani, parashikimet e tyre për mushkonjën tigër - të aftë për të transmetuar dengue dhe chikungunya - shtrihen deri në vitin 2085.

Valët e rrezikshme të të nxehtit

Temperaturat ekstreme mund të kenë efekte të rënda në shëndetin e njeriut, duke rritur rrezikun e goditjes së nxehtësisë, rraskapitjes dhe çrregullimeve kardiovaskulare dhe të frymëmarrjes.

Gushti i 2023 dhe 2024 u lidhën si gushti më i nxehtë globalisht, sipas të dhënave të Kopernikus. Temperaturat e larta po bëhen më të shpeshta me kalimin e kohës dhe valët e të nxehtit pritet të ndodhin më shpesh, të zgjasin më shumë dhe të bëhen më të rënda.

Të dhënat e mbledhura nga Kopernikus mbi modelet e nxehtësisë mund t'i ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë se si do të zhvillohet ky problem dhe të ndihmojnë planifikuesit urbanë në përshtatjen e qyteteve ndaj sfidave të ardhshme klimatike.

Instituti Flaman i Kërkimeve Teknologjike, duke përdorur këto të dhëna, studioi vdekjet e lidhura me nxehtësinë nën skenarë të ndryshëm emetimi. Me gjetjet e tyre, ata kanë zhvilluar një aplikacion që mund të përdoret nga planifikuesit urban dhe qeveritë për të parashikuar intensitetin e pritshëm të valëve të të nxehtit në të gjithë kontinentin në të ardhmen e afërt (2031-2060) dhe në afat të gjatë (2071-2100).

/Motilokal.com