Arktiku ka kohë që i ka mbushur njerëzit me frikë, por tani ka sinjale thellësisht shqetësuese që vijnë nga peizazhi i ngrirë në majën e planetit tonë dhe shkencëtarët janë thellësisht të shqetësuar për të ardhmen e tij, ndërsa administrata Trump tërheq SHBA-në nga strategjia globale e klimës dhe gëlltit agjencitë e saj shkencore.

Muaji i kaluar ishte ekstrem: Temperaturat në pjesë të Arktikut u rritën 20 Celsius, mbi normalen. Deri në fund të muajit, akulli i detit ishte në nivelin më të ulët të regjistruar ndonjëherë për shkurt, duke shënuar muajin e tretë radhazi të niveleve më të ulëta rekord.

Ky pason një vit me shenja shqetësuese nga rajoni, duke përfshirë zjarret intensive dhe shkrirjen e ngrirjes së përhershme që pompon ndotjen që ngroh planetin.

Ai përshkruan një pamje të zymtë të një rajoni që ka qenë në rënie të shpejtë për dy dekadat e fundit, ndërsa njerëzit vazhdojnë të djegin lëndë djegëse fosile. Arktiku tani ekziston brenda një "regjimi të ri", ku sinjale të tilla si humbja e akullit të detit dhe temperaturat e oqeanit mund të mos thyejnë gjithmonë rekorde, por janë vazhdimisht më ekstreme në krahasim me të kaluarën, tha Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike në kontrollin e saj vjetor shëndetësor të rajonit të botuar në dhjetor.

Është një problem me pasoja globale. Arktiku luan një rol jetik në temperaturat globale dhe sistemet e motit. Është "sikur sistemi ynë planetar i ajrit të kondicionuar", tha Twila Moon, zëvendës shkencëtare kryesore në Qendrën Kombëtare të të Dhënave të Dëborës dhe Akullit. Rënia e tij përshpejton ngrohjen globale, rrit ngritjen e nivelit të detit dhe ndihmon për të nxitur motin më ekstrem.

Arktiku është sistemi i paralajmërimit të hershëm për ndryshimet klimatike dhe humbja e akullit të detit është një shenjë e qartë se është në telashe, thonë shkencëtarët. Ai duhet të arrijë nivelet e tij maksimale vjetore të akullit në këtë kohë të vitit, por në vend të kësaj ai po përjeton ulje rekord.

“Shpresoj që këta tre muaj të mos veprojnë si pararendës i një minimumi të mundshëm të të gjitha kohërave këtë verë, sepse pika e fillimit të sezonit të shkrirjes nuk është e mirë”, thotë Mika Rantanen, një studiuese në Institutin Meteorologjik Finlandez.

Akulli i detit Arktik bie në fund të verës në shtator. 18 vitet e fundit janë regjistruar nivelet më të ulëta të akullit të detit, një spirale në rënie që do të vazhdojë, thonë shkencëtarët.

Arktiku do të jetë pa akull në verë në një moment deri në vitin 2050, edhe nëse njerëzit ndalojnë së pompuari ndotjen e klimës, sipas një raporti të bashkëautoruar nga Dirk Notz, kreu i akullit të detit në Universitetin e Hamburgut. “Në thelb është tepër vonë për ta parandaluar këtë”, theksoi ai për CNN.

Dita e parë pa akull mund të ndodhë edhe para fundit të kësaj dekade, sipas një studimi të veçantë të botuar në dhjetor.

Humbja e akullit të detit nuk është vetëm e dëmshme për kafshët e egra, bimët dhe rreth 4 milionë njerëz që jetojnë në Arktik, ajo ka pasoja globale. Akulli i detit vepron si një pasqyrë gjigante, duke reflektuar dritën e diellit larg Tokës dhe kthehet në hapësirë. Ndërsa zvogëlohet, më shumë nga energjia e diellit absorbohet nga oqeani i errët, i cili përshpejton ngrohjen globale.

Një pjesë e arsyes për rrjedhën e fundit të akullit të ulët rekord të detit është nxehtësia e pazakontë në Arktik, e cila është ngrohur rreth katër herë më shpejt se mesatarja globale.

Ngrohtësia ekstreme e fillimit të shkurtit "ishte një nga më të fortat e regjistruara ndonjëherë", tha Rantanen, i cili vlerëson se ishte ndoshta në tre të parët e ngjarjeve më intensive të ngrohjes në epokën satelitore që nga vitet 1970.

Peizazhi Arktik po ndryshon gjithashtu, tha Twila Moon i NSIDC.

Shkrirja e permafrostit, një grumbull toke, gurësh dhe sedimentesh të mbajtura së bashku nga akulli, është i përhapur, tha ajo, duke çliruar dioksid karboni dhe metan që ngroh planetin.

Zjarret janë bërë më të shpeshta dhe më intensive dhe sezonet e zjarreve janë më të gjata. Viti i kaluar shënoi herën e tretë në pesë vjet me zjarre të mëdha të përhapura në të gjithë Arktikun.

Këto ndryshime po ndryshojnë rrënjësisht ekosistemin. Për mijëra vjet, peizazhi me shkurre të tundrës së Arktikut ruan karbon, por zjarret dhe shkrirja e ngricave të përhershme nënkuptojnë se ky rajon tani po çliron më shumë karbon sesa ruan, sipas NOAA.

"Ka vetëm një sasi dërrmuese ndryshimi që po ndodh në Arktik tani", u shpreh Moon.

Ajo që ndodh në Arktik ka pasoja në të gjithë planetin.

Një Arktik më i ngrohtë do të thotë se akulli i tokës, akullnajat dhe shtresat e akullit - shkrihen më shpejt, duke shtuar rritjen e nivelit të detit. Shtresa e akullit të Grenlandës derdh tashmë rreth 280 miliardë tonë akull në vit, mjaftueshëm për të mbuluar të gjithë Manhatanin.

Ngrohja e shpejtë në rajon gjithashtu dobëson rrymën e avionëve, duke ndryshuar sistemet e motit që prekin miliarda njerëz, tha Jennifer Francis, një shkencëtare e lartë në Qendrën e Kërkimeve Klimatike Woodwell. Një rrjedhë avionësh më gjarpëruese "i bën kushtet e motit të zgjasin më gjatë, duke çuar në valë më të vazhdueshme të të nxehtit, periudha të ftohta, thatësirë dhe periudha stuhie", deklaroi ajo për CNN.

Shkencëtarët thonë se disa nga këto ndryshime mund të ndryshohen nëse njerëzit ndalojnë pompimin e gazeve që ngrohin planetin, por në shkallë kohore që variojnë nga qindra vjet në shumë mijëra. Shumë nga këto ndryshime konsiderohen "relativisht të pakthyeshme", tha Moon.

Ka edhe një kërcënim tjetër. Aftësia e shkencëtarëve për të vëzhguar Arktikun që ndryshon me shpejtësi po rrezikohet nga trazirat gjeopolitike.

Lufta e Rusisë ndaj Ukrainës ka bërë që shkencëtarët nga vendi, kombi më i madh Arktik, të jenë përjashtuar nga bashkëpunimi ndërkombëtar. Kjo tashmë ka dëmtuar aftësinë e shkencëtarëve për të gjurmuar atë që po ndodh në Arktik, sipas një studimi të fundit .

Në SHBA, shkurtimet gjithëpërfshirëse të administratës Trump në vendet e punës të qeverisë për shkencën e klimës po krijojnë shqetësime serioze, veçanërisht pasi shumë sisteme matëse mirëmbahen nga SHBA. Me më pak ekspertizë amerikane dhe më pak shkencëtarë amerikanë, "do të bëhej shumë, shumë më e vështirë për të kuptuar se çfarë po ndodh" në një kohë jetike për Arktikun, tha Universiteti i Hamburgut Notz.

Ajo që po ndodh në Arktik është një nga treguesit më të fortë se "sa të fuqishëm jemi bërë ne njerëzit në ndryshimin e fytyrës së planetit tonë", theksoi Notz. "Ne jemi në gjendje të fshijmë peizazhe të tëra."

/Motilokal.com