Nga Velipoja në veri ku valët po përpijnë një pyll shekullor, deri te pika turistike e Golemit ku ndërtimi galopant i hoteleve dhe restoranteve po përshpejton erozionin, bregdeti Adriatik, shpesh spektakolar i vendit, është nën kërcënim.

“Nga 273 kilometrat (169 milje) të vijës bregdetare të Shqipërisë, rreth 154 janë të prekura nga erozioni”, tha për AFP specialistja e planifikimit urban Besjana Shehu.

Turizmi në vendin ballkanik po lulëzon, nga 5.1 milionë vizitorë në vitin 2018 në 10.1 milionë në vitin 2023. Por hotelet, restorantet dhe baret e reja në plazh po i japin gjithashtu rëndësi natyrës.

Rritja e nivelit të detit për shkak të ndryshimeve klimatike po e ndërlikon edhe më tej situatën.

Në Velipojë, një zonë e mbrojtur pranë kufirit me Malin e Zi, deti po avancon më shumë se pesë metra në vit.

Ai ka gllabëruar tashmë 210 metra në pyllin bregdetar, duke kërcënuar një ekosistem të tërë që nuk mund të jetojë në ujë të kripur.

Dhjetëra trungje pishash shtrihen të shpërndara në rërë, shumë prej tyre të shkulur nga stuhitë e dhunshme në fund të muajit të kaluar.

“Parku i Velipojës po zvogëlohet”, paralajmëroi Agim Dardha, kreu i agjencisë së zonave të mbrojtura për rajonin e Shkodrës.

"Vetëm në 10 vitet e fundit ka humbur më shumë se 30 hektarë", tha ai.

Vdekja e një ishulli

Ishulli Franz Jozeph në grykëderdhjen e lumit Buna aty pranë ende figuron në harta dhe udhëzues turistikë.

Por në fakt u zhduk në vitin 2012 pasi u gëlltit nga deti.

I emëruar nga kartografët austriakë në vitin 1870 sipas perandorit Franz Jozef I, ishulli përbëhej nga tokë e pasur aluviale.

E vendosur vetëm 150 metra larg bregdetit, 19.5 hektarët e saj ishin të mbuluar me pemë dhe bimësi të egër.

"Një parajsë për shumë lloje zogjsh deti, një strehë paqeje edhe për ne... është zhdukur plotësisht", u ankua Lule Coli, e cila drejton një bar të vogël plazhi aty pranë.

Por ndërtimi i digave dhe hidrocentraleve në zonë e përshpejtoi vdekjen e saj, tha Ervis Krymi, profesor i gjeografisë në Universitetin e Shkodrës.

Në Kune, disa kilometra më në jug, vendasit janë gjithashtu të shqetësuar.

Çdo vit ka më shumë stuhi të mëdha dhe bregu tani duket si një varrezë pemësh.

“Si rezultat i ndryshimeve klimatike në vitet e fundit, deti është bërë shumë agresiv, duke përparuar drejt tokës me një ritëm frenetik që tejkalon të gjitha parashikimet”, tha Jak Gjini, një ekspert mjedisor.

Në disa zona, ai po shtyhet 20 metra në brendësi të tokës çdo vit, shtoi ai.

Përmbytje

Bunkerët e epokës komuniste të ndërtuar përgjatë bregdetit në vitet 1970 janë zhdukur nën valë.

Por stuhitë morën edhe bare të vogla buzë detit të drejtuara nga vendasit. Forca e detit ishte aq e fortë sa barrierat prej thasësh me rërë që ata ngritën ishin të padobishme.

"Këtu dikur kishte dy bunkerë. Tani janë nën ujë", tha Vera Faslliaj, e cila drejton një restorant të vogël të quajtur Poseidon, i emëruar sipas perëndisë greke të detit.

"Deti po vjen dhe do të marrë gjithçka... brenda katër ose pesë vjetësh nuk do të mbetet asgjë këtu", shtoi ajo.

Autoritetet shqiptare thonë se rritja e nivelit të detit përbën rreziqe të mëdha përmbytjesh për shumë nga zonat urbane të vendit.

Deri në fund të dekadës, më shumë se një e treta e zonave bregdetare do të vuajnë pasojat e drejtpërdrejta të përmbytjeve, sipas agjencisë kombëtare të mbrojtjes civile.

Në Golem, pak në jug të qytetit turistik të Durrësit, pronarët e hoteleve janë të shqetësuar për indiferencën në dukje të autoriteteve për të gjetur zgjidhje dhe për të frenuar ndërtimet e pakontrolluara përgjatë bregdetit.

Deti mezi pret që autoritetet të zgjohen», tha administratori i hotelit Edvin Dule.

Rreth 70 metra të plazhit të Golemit janë humbur gjatë 16 viteve të fundit.

Hotelet që po mbijnë si kërpudhat e kanë përkeqësuar më tej erozionin dhe po i zvogëlojnë plazhet nga të cilat varen për të tërhequr turistë, thonë vendasit.

“Është një fenomen shumë shqetësues që ndikon drejtpërdrejt në ekonomi dhe turizëm”, tha Dule.

"Nëse nuk mund të ofrojmë atë që presin turistët, çadra, shezlongje dhe aktivitete në rërë, ne e ulim cilësinë e asaj që ofrojmë, gjë që do të përkthehet në numër më të ulët vizitorësh."

/Motilokal.com

Foto: Abdullah Diku