Të gjithë kemi një kujtim të preferuar: një kujtim të preferuar nga të qenit jashtë. Ndoshta është një copë e qetë pylli që e eksploronim si fëmijë, një plazh ku zhurma e valëve shpërndante çdo mendim, ose fusha me bar pas shkollës ku gjithçka dukej e mundur. Këto kujtime nuk na bëjnë vetëm të buzëqeshim ato na ankorojnë. Ato ofrojnë një lloj hapësire të sigurt mendore që ndihet e qetë, e përqendruar dhe e mirë.

Ka një arsye për këtë.

Gjatë dy dekadave të fundit, një numër gjithnjë e në rritje kërkimesh kanë konfirmuar atë që shumë prej nesh e dinë intuitivisht: koha në natyrë përmirëson shëndetin mendor. Dhe përfitimet shkojnë përtej humorit. Natyra përmirëson përqendrimin, ul hormonet e stresit, rrit rregullimin emocional dhe madje na bën më bujarë dhe më të lidhur me të tjerët.

Por ja ku qëndron historia më e madhe: mbrojtja e natyrës nuk ka të bëjë vetëm me shpëtimin e arinjve polarë apo ndalimin e ndryshimeve klimatike. Ka të bëjë me mbrojtjen e një prej mjeteve më të fuqishme që kemi për mirëqenien individuale dhe kolektive.

Pse natyra na bën të ndihemi kaq mirë

Le të fillojmë me bazat. Ekspozimi ndaj natyrës qoftë përmes parqeve, pyjeve, apo edhe bimëve të brendshme është lidhur vazhdimisht me uljen e ankthit, depresionit dhe lodhjes mendore.

Një nga teoritë themelore që qëndron pas kësaj është Teoria e Rivendosjes së Vëmendjes, e zhvilluar nga psikologët mjedisorë Rachel dhe Stephen Kaplan. Teoria sugjeron që mjediset natyrore lejojnë që sistemet tona njohëse të mbingarkuara veçanërisht vëmendja jonë e drejtuar të pushojnë dhe të rivendosen. Kjo është arsyeja pse një shëtitje në pyll shpesh ju pastron mendjen në një mënyrë që asnjë ndërprerje e ekranit nuk mund ta bënte kurrë.

Në mënyrë të ngjashme, studimet e udhëhequra nga dr. Frances Kuo në Universitetin e Illinois tregojnë se fëmijët me Çrregullim të Hiperaktivitetit dhe Mungesë Vëmendjeje (ADHD) shfaqin simptoma dukshëm më të reduktuara pasi kalojnë kohë në mjedise të gjelbra. Nuk ka të bëjë vetëm me djegien e energjisë, ka të bëjë me mbështetjen e natyrës për ekuilibrin neurologjik. Fiziologjikisht, ekspozimi në natyrë ul kortizolin (hormonin e stresit), ngadalëson rrahjet e zemrës dhe aktivizon sistemin nervor parasimpatik, pjesën e trupit përgjegjëse për "pushim dhe tretje" në vend të "luftimit ose ikjes".

Në Japoni, këto efekte kanë frymëzuar praktikën e shinrin-yoku, ose "banja në pyll". Nuk ka të bëjë me ushtrime fizike apo arritje. Ka të bëjë me zhytjen e shqisave tuaja në një mjedis natyror. Banja në pyll është tani një praktikë e njohur zyrtarisht e shëndetit publik në Japoni, me studime që tregojnë se zvogëlon ankthin, përmirëson gjumin dhe forcon funksionin imunitar.

Natyra nuk na shëron, ajo na lidh

Por ndoshta efektet më interesante të natyrës shkojnë përtej individit. Kalimi i kohës jashtë ndryshon gjithashtu mënyrën se si lidhemi me të tjerët.

Studimet tregojnë se ekspozimi ndajmahnitësemund të rrisë ndjenjat e empatisë,bashkëpunimitdhebujarisë. Në një eksperiment, pjesëmarrësit që panë imazhe mahnitëse të natyrës kishin më shumë gjasa të ndihmonin të tjerët dhe të vepronin në mënyrë bashkëpunuese, një kujtesë se natyra nuk qetëson vetëm veten, por na orienton drejt të tjerëve.

Thënë thjesht, të qenit në natyrë mund të na bëjë më prosocialë. Kjo është shumë e rëndësishme. Sepse, ndërsa terapia dhe vetëdija na ndihmojnë të kuptojmë veten, natyra duket se bën diçka paksa të ndryshme na shtyn përsëri në lidhje me botën përreth nesh.

Në mjediset urbane, qasja në hapësira të gjelbra është e lidhur edhe me uljen e krimit dhe përmirësimin e kohezionit të komunitetit. Një studim i Universitetit të Illinois zbuloi se banorët e banesave publike të Çikagos me më shumë gjelbërim aty pranë raportuan lidhje më të forta shoqërore dhe më pak agresion sesa ata që nuk e kishin atë.

Kujdesi për veten në shkallë të gjerë: Çfarë rrezikojmë kur humbasim natyrën

Pra, nëse natyra po shëron jo vetëm mendjet tona, por edhe strukturën tonë shoqërore, çfarë ndodh kur zhduket?

Sot, mbi gjysma e popullsisë së botës jeton në qytete. Shumë fëmijë kalojnë më shumë kohë brenda dhe para ekraneve sesa jashtë. Ndërkohë, hapësirat e gjelbra janë shpesh të parat që përfshihen në planifikimin urban, veçanërisht në zonat me të ardhura të ulëta. Ky nuk është vetëm një shqetësim mjedisor është një krizë publike e shëndetit mendor në lëvizje të ngadaltë .

Dhe ja ku mbyllet rrethi: mbrojtja e natyrës, në një kuptim shumë të vërtetë, është mbrojtja e infrastrukturës së mirëqenies . Pyjet, ligatinat dhe parqet urbane që ruajmë sot janë klinikat e shëndetit mendor dhe ngjitësi shoqëror i së nesërmes.

Çfarë mund të bësh për veten dhe planetin

Nuk keni nevojë të bëni ecje në Himalaje për të përfituar nga natyra. Ju mund të:

Praktikoni banjën në pyll: Kaloni 20-30 minuta në një mjedis natyror pa asnjë qëllim tjetër përveç vëzhgimit dhe frymëmarrjes. Pa telefon, pa numërues hapash, pa podcast.

Sillni natyrën brenda: Bimët e shtëpisë, drita natyrale dhe madje edhe tingujt e natyrës mund të përmirësojnë humorin dhe përqendrimin.

Nxirrni fëmijët jashtë: Studimet tregojnë se fëmijët që luajnë në natyrë zhvillojnë vëmendje, qëndrueshmëri emocionale dhe aftësi sociale më të mira.

Mbroni hapësirat e gjelbra: Mbështetni parqet lokale, përpjekjet për ruajtjen e natyrës dhe politikat që i japin përparësi gjelbërimit urban. Është një votë për shëndetin publik.

Ji i qëllimshëm: Trajtoje kohën në natyrë si thelbësore, jo si shtesë. Planifikoje atë në të njëjtën mënyrë siç do të bëje me terapinë ose ushtrimet.

Në fund të fundit, natyra nuk na bën vetëm të ndihemi më mirë, na bën më të mirë. Dhe mbrojtja e saj nuk është thjesht vetëmohuese. Është kujdes për veten. Në shkallë të gjerë.

/Motilokal.com