Rrufeja është një nga forcat më shkatërruese të natyrës, përgjegjëse për goditjen e miliona pemëve çdo vit. Por në pyjet tropikale të Panamasë, një specie e ka shndërruar këtë rrezik në një avantazh të fuqishëm.

Pema gjigante e fasules tonka (Dipteryx oleifera) jo vetëm që i mbijeton goditjeve të rrufeve, por në fakt duket se përfiton prej tyre. Sipas një studimi të kohëve të fundit të botuar në New Phytologist, kjo specie unike ka një aftësi të çuditshme për t'i bërë ballë rrufeve ndërsa rivalët dhe parazitët e saj të afërt lihen të djegur ose të vdekur.

Midis viteve 2014 dhe 2019, studiuesit gjurmuan goditjet e rrufeve në Monumentin Natyror Barro Colorado të Panamasë. Duke përdorur dron, grupe antenash dhe të dhëna nga pyjet për dekada të tëra, ata dokumentuan gati 100 goditje. Më shumë se gjysma e pemëve të goditura u vranë. Por të dhjetë pemët e fasules tonka që u goditën dolën pothuajse të padëmtuara.

Shkatërrimi nuk u kufizua vetëm tek pemët konkurruese. Gjetjet tregojnë se afërsisht 78% e hardhive parazitare, të njohura si liana, që ngjiteshin pas pemëve tonka u zhdukën gjithashtu, falë rrufeve. Çdo goditje eliminoi gjithashtu më shumë se dy ton metrikë të biomasës së bimëve fqinje. Shkurt, këto ngjarje rrufesh zhdukën konkurrencën.

Kjo shkallë mbijetese e habitshme nuk është e rastësishme. Me një lartësi rreth 30% më të lartë se pemët e tjera të pyjeve të shiut dhe kurora 50% më të gjera, Dipteryx oleifera spikat në kurorën e pemës… fjalë për fjalë. Këto karakteristika e bëjnë atë dukshëm më të prirur për t'u goditur, me një probabilitet 68% më të lartë krahasuar me pemët me diametër të ngjashëm të trungut.

Megjithatë, në vend që të veprojë si një pengesë, ky rrezik në rritje mund të jetë në fakt pjesë e strategjisë së saj afatgjatë të mbijetesës. Këto pemë mund të jetojnë për shekuj me radhë dhe studiuesit vlerësojnë se një pemë e vetme mund të goditet nga rrufeja të paktën pesë herë gjatë jetës së saj. Kjo do të thotë pesë rivendosje natyrore të hapësirës përreth tyre.

Me më pak parazitë dhe më pak konkurrencë përreth, pema tonka sheh një rritje të jashtëzakonshme prej 14-fish në suksesin riprodhues, duke riformësuar në fakt mjedisin e saj. Ideja e një peme që lulëzon nën forcën shkatërruese të rrufesë sfidon mënyrën se si mendojmë për dinamikën e pyjeve. Ndërsa shumica e pemëve bien viktimë e këtyre goditjeve, Dipteryx oleifera mund të jetë një nga speciet e rralla të afta ta kthejë atë kërcënim në një mjet për dominim.

/Motilokal.com