Emetimet e metanit nga minierat e qymyrit në BE kanë rënë për herë të parë, sipas raportit të fundit vjetor nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA).

Rajoni është i pari që e kufizon zyrtarisht këtë burim të madh ndotjeje, pasi miratoi një Rregullore për Metanin vitin e kaluar. Emetimet e metanit nga minierat e qymyrit u ulën me 8 për qind në vitin 2024 krahasuar me vitin 2023.

Por gazi serrë, i cili është përgjegjës për rreth 30 për qind të rritjes së temperaturave globale që nga Revolucioni Industrial, mbetet një problem i madh në Evropë dhe në të gjithë botën.

Prodhimi rekord i naftës, gazit dhe qymyrit ka mbajtur emetimet mbi 120 milionë ton (Mt) në vit, sipas Global Methane Tracker 2025 të IEA-s. Analistët përfshinë puset dhe minierat e braktisura për herë të pare, duke zbuluar se këto burime kontribuan me rreth 8 Mt në emetimet në vitin 2024.

Si i ka kontrolluar Evropa emetimet e metanit?

Rregullorja e BE-së për Metanin ishte rregullorja e parë në botë që vendosi një prag për sasinë që mund të emetojnë minierat nëntokësore aktive, si dhe minierat nëntokësore të braktisura dhe të mbyllura.

Ai e detyron industrinë e lëndëve djegëse fosile të ndjekë kërkesat e matjes, raportimit dhe verifikimit; ndalon djegien dhe ventilimin rutinor përcakton mandate për zbulimin dhe riparimin e rrjedhjeve (LDAR) për të gjitha impiantet e naftës dhe gazit dhe kufizon ventilimin në minierat termike të qymyrit.

“Viti 2025 shënon një vit vendimtar për zbutjen e emetimeve të metanit, me emetimet e minierave të qymyrit që ulen për herë të parë, ndërsa Rregullorja e BE-së për Metanin për sektorin e energjisë hyn në fuqi”, thotë dr. Sabina Assan, analiste e metanit në grupin global të ekspertëve për energjinë Ember.

Rregullorja e re përcakton gjithashtu që deri në vitin 2027, importuesit duhet të demonstrojnë se energjia fosile e importuar përmbush të njëjtat kërkesa.

“Duke siguruar që të gjitha lëndët djegëse fosile të përmbushin të njëjtat standarde të metanit, rregullorja do të krijojë një fushë loje të barabartë midis importuesve dhe prodhuesve vendas, duke e shtrirë ndikimin e rregulloreve përtej minierave evropiane të qymyrit”, shton Dr. Assan.

Kjo është domethënëse, pasi shumica e emetimeve të metanit nga lëndët djegëse fosile të përdorura në Evropë lidhen me importet.

Në vitin 2024, sipas monitoruesit të IEA-s, emetimet e metanit nga zinxhiri i furnizimit për importet e naftës, gazit dhe qymyrit ishin rreth 6 milion ton gati katër herë më shumë se sa emeton Evropa brenda sektorit të vet të karburanteve fosile.

Rreth 55 përqind e emetimeve të metanit nga lëndët djegëse fosile që ndodhin brenda Evropës vijnë nga sektori i naftës dhe gazit, kryesisht nga operacionet në rrjedhën e poshtme. 45 për qind vijnë nga minierat e qymyrit, kryesisht në Poloni dhe Ukrainë.

Operacionet e naftës dhe gazit në rrjedhën e sipërme janë përgjegjëse për shumicën e emetimeve në Rumani dhe Mbretërinë e Bashkuar. Norvegjia dhe Holanda kanë intensitetet më të ulëta të rrjedhës së sipërme në botë, thuhet në raport, ndërsa shumica e vendeve të tjera në rajon kanë performancë afër mesatares globale.

Si emetojnë metan minierat nëntokësore të braktisura?

Minierat nëntokësore të qymyrit të braktisura përbëjnë një burim të rëndësishëm dhe të anashkaluar të emetimeve të metanit.

Gazi metan gjenerohet kur lënda organike shndërrohet në qymyr dhe varroset nën tokë në këto shtresa qymyri. Kur minierat krijojnë një rrugë drejt sipërfaqes, pjesa më e madhe e metanit del jashtë. Nëse nuk bllokohet, këto emetime mund të vazhdojnë për dekada pasi një minierë të jetë braktisur.

Globalisht, IEA vlerëson se minierat e braktisura të qymyrit emetuan gati 5 milion ton metan në vitin 2024, dhe puset e braktisura të naftës dhe gazit lëshuan pak më shumë se 3 milion ton. Së bashku, këto burime do të ishin emetuesi i katërt më i madh në botë i metanit nga lëndët djegëse fosile pas Kinës, SHBA-së dhe Rusisë dhe përpara Iranit, Turkmenistanit dhe Indisë.

Meqenëse shumica e emetimeve vijnë nga minierat dhe puset që janë braktisur së fundmi, veprimi në kohë është thelbësor, nxit IEA. Opsionet përfshijnë mbylljen dhe monitorimin e puseve që nuk janë më në përdorim, mbylljen e minierave të braktisura të qymyrit dhe drejtimin e rrjedhave të metanit për përdorim energjie.

Në total, sektori i energjisë duke përfshirë naftën, gazin natyror, qymyrin dhe bioenergjinë përbën më shumë se 35 për qind të emetimeve të metanit nga aktiviteti njerëzor.

Sektorët e bujqësisë dhe të mbeturinave janë gjithashtu burime kryesore të emetimeve të metanit, por furnizimi me lëndë djegëse fosile ofron potencialin më të madh për ulje të menjëhershme të emetimeve të metanit, vëren IEA.

/Motilokal.com