Një studim i ri pohon se ne dimë më shumë për sipërfaqen e Marsit sesa për oqeanet tona. Pavarësisht se mbulon mbi 70% të sipërfaqes së Tokës, pjesa më e madhe e detit të thellë mbetet e paeksploruar. Në fakt, shkencëtarët tani kanë zbuluar se njerëzit kanë vëzhguar drejtpërdrejt më pak se 0.001% të shtratit të thellë të detit.

Kjo shifër e habitshme vjen nga një studim i ri i botuar në Science Advances, i cili analizoi të dhëna nga afërsisht 44,000 zhytje në det të thellë të kryera që nga viti 1958. Për ta vënë këtë në perspektivë, e gjithë zona jonë e vëzhguar e detit të thellë është afërsisht sa madhësia e Rhode Island. Duke pasur parasysh shkallën e oqeaneve, njohuritë tona për detin e thellë janë, në rastin më të mirë, një pikënisje.

Deti i thellë fillon afërsisht 200 metra nën sipërfaqe, në thellësinë ku zhduket drita e diellit. Ai përbën më shumë se 90% të vëllimit të oqeanit, megjithatë pjesa më e madhe e asaj që ndodhet poshtë mbetet një mister. Studimi zbuloi gjithashtu se më shumë se 65% e vëzhgimeve vizuale të detit kanë ardhur nga ujërat pranë SHBA-së, Japonisë dhe Zelandës së Re, duke lënë sipërfaqe të mëdha të oqeanit global plotësisht të pastudiuara.

Kjo ka rëndësi sepse thellësia e detit luan një rol vendimtar në stabilizimin e klimës së Tokës. Ai thith rreth 90% të nxehtësisë së tepërt dhe afërsisht 30% të dioksidit të karbonit të prodhuar nga aktiviteti njerëzor. Pa këtë shtresë mbrojtëse, temperaturat globale do të ishin shumë më ekstreme. Megjithatë, pavarësisht rëndësisë së tij, njohuritë tona për thellësinë e detit janë shumë të kufizuara për të kuptuar plotësisht se si po ndryshon ai - ose si veprimet njerëzore mund ta dëmtojnë atë.

Ky shqetësim po rritet ndërsa qeveritë po shqyrtojnë hapjen e detit të thellë për miniera. Një urdhër ekzekutiv i nënshkruar nga administrata Trump synon të përshpejtojë miratimin për operacionet e minierave në shtratin e detit për të nxjerrë minerale kritike. Por me kaq pak të dhëna bazë në dispozicion, shkencëtarët paralajmërojnë se mund të shkaktojmë dëme të pakthyeshme në ekosistemet oqeanike që as nuk i kemi zbuluar ende.

Tashmë, 32 vende kanë bërë thirrje për një moratorium mbi minierat në det të thellë derisa të bëhen kërkime të mëtejshme. Ekspertët argumentojnë se derisa të zgjerojmë njohuritë tona për detin e thellë, rrezikojmë të dëmtojmë verbërisht një nga ekosistemet më të rëndësishme dhe më pak të kuptuara të planetit.

/Motilokal.com