Kriza e shkaktuar nga politika tarifore e administratës Trump e ka detyruar botën të marrë në konsideratë se cilat industri do të goditen më rëndë nga taksat e ardhshme mbi importet dhe eksportet.

Soja dhe misri janë dy nga eksportet kryesore të SHBA-së në Evropë dhe janë ndër produktet që Bashkimi Evropian (BE) planifikon të taksë në përgjigje të tarifave të SHBA-së. Ky është një kujtesë për ndikimin e jashtëzakonshëm që ka bujqësia industriale në bilancin tregtar, pasi këto dy kultura kryesore importohen në sasi të mëdha për të prodhuar ushqim të përbërë për kafshët.

Edhe pse jo pa avantazhe, miratimi i këtij modeli intensiv të bujqësisë shtazore nga Evropa ka pasur pasoja serioze sociale, mjedisore dhe shëndetësore publike.

Lindja e bujqësisë fabrike

Diversifikimi i dietave që nga fillimi i viteve 1950 çoi në një rritje të kërkesës për mish, vezë, qumësht dhe produkte qumështi. Bujqësia u industrializua për të përmbushur këtë kërkesë dhe kjo nga ana tjetër çoi në një rritje të importeve të ushqimit të përbërë, duke rezultuar në një deficit tregtar bujqësor.

Kjo është një nga tiparet më karakteristike të blegtorisë industriale që u përhap në Evropën Perëndimore gjatë gjysmës së dytë të shekullit të 20-të. E nxitur nga modeli amerikan i "modernizimit bujqësor", ajo ishte pjesë integrale e rindërtimit të Evropës së pasluftës dhe ishte një nga degët e ndryshme të Planit Marshall.

Për disa vite me radhë, studiues nga disiplina të ndryshme, duke përfshirë historinë, shkencën veterinare, sociologjinë dhe ekonominë dhe universitetet e BE-së janë takuar rregullisht në kuadër të Organizatës Evropiane të Historisë Rurale (EURHO) dhe Rrjetit të Bujqësisë, Ushqimit dhe Mjedisit të Qendrës Kombëtare Franceze për Kërkime Shkencore. Qëllimi ynë është të diskutojmë dhe të debatojmë se si ka evoluar blegtoria evropiane gjatë gjithë shekullit të 20-të.

Përveç një libri të botuar në vitin 2023, kemi arritur në përfundimin se transformimet në bujqësinë evropiane mund të ndahen në dy epoka kryesore:

• Një model organik, nga viti 1870 deri në vitet 1930
• Një modernizim shkencor nga viti 1945 deri në fund të shekullit të 20-të. Kjo përkon me shfaqjen e krizave të vazhdueshme mjedisore dhe të sigurisë ushqimore.

Kostot sociale, mjedisore dhe të shëndetit publik

Në dekadat pas Luftës së Dytë Botërore, blegtoria u intensifikua falë inovacioneve shkencore dhe teknologjike dhe prodhimit industrial. Sipas këtij modeli të ri, agroindustria e subvencionuar nga shteti zëvendësoi familjet e vogla dhe të mesme që merreshin me blegtori, si gurthemeli i industrisë bujqësore.

Ndryshimi teknologjik dhe inovacioni u zhvendosën nga përfitimi i prodhuesve në sektorin industrial, me qëllim sigurimin e ushqimit të lirë për një Evropë të uritur të pasluftës.

Një shembull i këtij trendi është përdorimi i inseminimit artificial duke përdorur spermë nga raca të përzgjedhura dhe shumë produktive. Përmirësime të tjera u panë në ushqyerje, ushqim me rendiment të lartë, silazh e kështu me radhë dhe zhvillime teknologjike siç janë makinat automatike të mjeljes dhe rezervuarët frigoriferikë në industrinë e qumështit.

Blegtoria industriale u prezantua me ritme të ndryshme në rajone të ndryshme të Evropës Perëndimore. Kjo solli me vete një kosto të lartë sociale, ekonomike dhe kulturore, pasi vetëm fermat më të financuara mirë me më shumë tokë mbijetuan.

Drejt fundit të shekullit të 20-të, njerëzit filluan të vinin në pikëpyetje modelin industrial që mbizotëron ende. Kjo nuk ndodhi vetëm për arsye mjedisore, siç është përdorimi i tepërt i ujit, menaxhimi i mbeturinave, shpyllëzimi, përdorimi masiv i naftës, por edhe për arsye që lidhen me shëndetin publik dhe barrën financiare në rritje që u ngarkonte fermerëve.

Kriza e sëmundjes së lopëve të çmendura në mesin e viteve 1990 dhe gripi i shpendëve në dekadën e parë të shekullit të 21-të i alarmuan shoqërinë civile dhe administratat publike për rreziqet shëndetësore për konsumatorët që vinin nga industrializimi i blegtorisë.

Në fillim të shekullit, disa vende, si Suedia dhe Mbretëria e Bashkuar, filluan të kufizojnë përdorimin e "nxitësve të rritjes antobiotike" për shkak të lidhjes së tyre me rezistencën në rritje të treguar nga sëmundjet bakteriale te bagëtia, një problem shqetësues në rritje në më shumë zona. Ato u ndaluan nga BE në vitin 2006.

Alternativa organike

Nga fundi i shekullit të 19-të, procese shumë të ngjashme të specializimit të blegtorisë ndodhën në të gjithë Evropën, nga Frisia në Galicia, Danimarkë dhe Italinë veriore. Pastaj, gjithashtu, pati intensifikim të prodhimit, si dhe përmirësime në gjenetikë, të ushqyerit, shëndetin dhe higjienën e kafshëve, të gjitha të ushqyera nga ndërveprimi i vazhdueshëm midis njohurive të reja shkencore dhe interesave të fermerëve.

Dallimi midis kësaj epoke dhe botës pas vitit 1945 nuk ishte aq shumë "çfarë" sesa "si". Blegtoria ishte e ankoruar fort në bujqësinë organike dhe në vetë tokën. Fermerët që merreshin me blegtori ishin gjithashtu protagonistë të industrisë, në krahasim me përfaqësuesit e thjeshtë të agrobiznesit ose shtetit.

Kooperativat lokale dhe rajonale të blegtorisë ishin çelësi i përmirësimeve në bujqësinë blegtorale gjatë tretës së parë të shekullit të 20-të dhe në disa zona ato ishin të afta të krijonin industri të fuqishme përpunimi.

Marrëdhënia e tyre me teknologjinë dhe institucionet politike ishte fluide e rrënjosur pjesërisht në fuqinë e madhe elektorale të shoqërisë rurale. Kjo i dha shkas një modeli bashkëpunues dhe dypalësh të përmirësimit të bagëtive që përfshinte shoqërinë civile, shkencëtarët dhe institucionet.

Prandaj, sfida për blegtorinë e sotme ka shumë të bëjë me të dy modelet. A do të vazhdojmë të mbështetemi në importet masive të ushqimit të përbërë dhe konsumin e lartë të energjisë, apo do të përditësojmë praktikat e qëndrueshme të blegtorisë, të provuara historikisht?

/Motilokal.com