Fundi i Epokës së Bronzit i solli në skenën historike "Popujt e Detit", një grup që ende i magjeps dhe i ngatërron historianët që përpiqen të përgjigjen se kush ishin këto grupe që kontribuuan në rënien e Epokës së Bronzit në Mesdheun lindor.

Në Epokën e Vonë të Bronzit, ujërat e Mesdheut lindor lindën një ushtri lundruese plaçkitësish të njohur si Popujt e Detit, të cilët sulmuan dhe shkatërruan një numër perandorish të mëdha, duke përfshirë mikenasit, hititët dhe madje edhe egjiptianët.

Të paktën kështu mendojnë disa historianë. Çuditërisht, Popujt e Detit nuk lanë pas asnjë kulturë materiale apo burime të shkruara, që do të thotë se nuk kemi asnjë ide se kush ishin ata, nga vinin apo nëse ekzistonin fare.

Ajo që dimë është se gjatë fundit të shekullit të 13-të dhe fillimit të shekullit të 12-të para Krishtit, të gjitha qytetërimet kryesore të Epokës së Bronzit u shembën papritur, një fenomen i njohur si Rënia e Epokës së Vonë të Bronzit. Një numër faktorësh besohet se e kanë katalizuar këtë katastrofë, duke përfshirë ndryshimin e klimës, sëmundjet dhe një konflikt të propozuar të njohur si Lufta Zero Botërore.

Megjithatë, një reliev në tempullin funerar të faraonit egjiptian Ramses III. ofron prova për një shpjegim alternativ. Duke përshkruar një betejë kaotike midis një ushtrie harkëtarësh egjiptianë dhe një flote të armatosur me shtiza, skena mund të rrëfejë një përpjekje për pushtim të Popujve të Detit në vitin 1175 para Krishtit.

Mbishkrimi shoqërues shpjegon se armiku misterioz nga deti përbëhet nga një konfederatë fisesh të njohura si Peleset, Tekel, Shekelesh, Denjen dhe Veshesh, të cilët vijnë nga vende të tilla si Sicilia, Sardenja, Qipro dhe Anadolli.

Duke iu referuar perandorive që Popujt e Detit shkatërruan përpara se të arrinin në Egjipt, teksti pohon se "asnjë vend nuk mund t'i rezistonte armatimit të tyre: nga Hati, Kode, Karkemish, Arzava dhe Alashia e tutje, u prenë [u shkatërruan] në një moment të vetëm".

Diku tjetër, një pllakë kuneiforme nga Siria përshkruan se si Popujt e Detit sulmuan dhe shkatërruan mbretërinë dikur të fuqishme të Ugaritit. Datimi me radiokarbon i një numri artefaktesh të lidhura me betejën e Epokës së Bronzit në rajon sugjeroi që sulmi mund të ketë ndodhur rreth vitit 1190 para Krishtit, duke përputhur rrëfimin se Popujt e Detit kishin fituar një sërë fitoresh përpara se të përballeshin me forcat e Ramsesit III.

Megjithatë, përparimi i tyre u ndal në Egjipt dhe disa burime pohojnë se Popujt e Detit më vonë u vendosën në Filisti, duke u bërë filistinë. Pavarësisht disfatës, dëmi që Popujt e Detit i shkaktuan Egjiptit mund të ketë kontribuar në rënien e Mbretërisë së Re rreth një shekull më vonë.

Megjithatë, me pak prova përveç një tempulli të ndërtuar nga një faraon mburravec, është e drejtë të thuhet se njohuritë tona për Popujt e Detit dhe historinë e tyre janë mjaft të pakta, dhe ka mjaft shkencëtarë që dyshojnë nëse ata vërtet kishin të bënin me rënien e perandorive të mëdha të Epokës së Bronzit, shkruan IFLScience.

/Motilokal.com