“Sa më gjatë t’i vonojmë uljet e emetimeve, aq më shumë i ngarkojmë brezat e ardhshëm me ndryshime të pakthyeshme.”

Akullnajat malore nuk do të rikuperohen për shekuj me radhë nëse ngrohja globale e botës tejkalon përkohësisht 1.5°C, tregojnë studime të reja.

Është studimi i parë që simulon ndryshimin e akullnajave deri në 2500 në bazë të 'skenarëve të tejkalimit', ku planeti tejkalon limitin prej 1.5°C deri në 3°C përpara se të ftohet përsëri.

Meqenëse politikat aktuale klimatike e vendosin Tokën në rrugën e duhur për një ngrohje më afër 3°C, hulumtimi i udhëhequr nga Universiteti i Bristolit në Britaninë e Madhe dhe Universiteti i Innsbrukut në Austri ofron një pamje në kohën e duhur të një të ardhmeje të mundshme. Dhe paraqet një tjetër thirrje urgjente për të korrigjuar kursin që kemi ndjekur.

“Është e qartë se një botë e tillë është shumë më e keqe për akullnajat sesa një botë ku mbahet kufiri prej 1.5°C”, thotë autori përkatës, dr. Fabien Maussion, profesor i asociuar në Ndryshimin Polar Mjedisor në Universitetin e Bristolit.

"Ne synuam të zbulonim nëse akullnajat mund të rikuperohen nëse planeti ftohet përsëri. Është një pyetje që bëjnë shumë njerëz, a do të rigjenerohen akullnajat gjatë jetës sonë apo të fëmijëve tanë? Gjetjet tona tregojnë për fat të keq se jo."

Pse 1.5°C bën një ndryshim të madh për akullnajat

Viti 2024 ishte viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë dhe viti i parë kalendarik që tejkaloi limitin prej 1.5°C.

Objektivi i Marrëveshjes së Parisit për të kufizuar ngrohjen globale në 1.5°C mbi nivelet para-industriale përtej të cilave fatkeqësitë klimatike do të përshkallëzohen bazohet në mesataret afatgjata, kështu që ende nuk e kemi kaluar vijën.

Por kjo duket gjithnjë e më e mundshme, me agjencinë e motit të OKB-së që paralajmëroi vitin e kaluar se ka një shans prej gati 50 për qind që temperaturat mesatare globale midis viteve 2024-2028 të mund të kalojnë 1.5°C.

Për t'u përballur me atë që do të thotë kjo për lumenjtë e ngrirë të akullit në botë, shkencëtarët simuluan një skenar të fortë tejkalimi në të cilin ngrohja globale vazhdon të rritet në 3°C deri rreth vitit 2150, përpara se të bjerë përsëri në 1.5°C deri në vitin 2300 dhe të stabilizohet.

Në këto kushte, akullnajat mund të humbasin deri në 16 për qind më shumë të masës së tyre deri në vitin 2200, krahasuar me një botë që nuk e kalon kurrë pragun prej 1.5°C, dhe 11 për qind më shumë deri në vitin 2500.

Kjo është përveç 35 përqindëshit që është zotuar tashmë të shkrihet edhe në 1.5°C.

Shkrirja e akullnajave që nga viti 2000 ka rritur nivelin e detit me gati 2 centimetra, duke e bërë shkrirjen e akullnajave kontribuuesin e dytë më të madh në rritjen e nivelit të detit pas zgjerimit të ujit për shkak të ngrohjes së oqeaneve.

Akullnajat në Alpe nuk do të rikuperoheshin deri rreth vitit 2500

“Modelet tona tregojnë se do të duheshin shumë shekuj, nëse jo mijëvjeçarë, që akullnajat e mëdha polare të rikuperohen nga një tejkalim prej 3°C”, thotë dr. Lilian Schuster, autore kryesore e studimit të botuar sot në revistën Nature Climate Change dhe studiuese në Universitetin e Innsbruck-ut.

Hulumtimi përjashton dy shtresat e akullit polare të botës.

“Për akullnajat më të vogla si ato në Alpe, Himalaje dhe Ande Tropikale, rimëkëmbja nuk do të shihet nga brezat e ardhshëm, por është e mundur deri në vitin 2500.”

Luhatjet e shkrirjes së akullnajave në këto rajone malore kanë një ndikim të madh në komunitetet e poshtme të rrjedhës.

Në pellgjet ku akullnajat rigjenerohen pas temperaturave maksimale, rrjedhja e akullnajave zvogëlohet më tej sesa nëse ato stabilizohen, një fenomen që shkencëtarët e quajnë 'ujë i luginës'.

“Ne zbuluam se afërsisht gjysma e pellgjeve që studiuam do të përjetojnë një formë të ujit të luginës përtej vitit 2100”, shpjegon dr. Lilian Schuster.

“Është shumë herët për të thënë se sa ndikim do të ketë kjo, por studimi ynë është një hap i parë drejt kuptimit të pasojave të shumta dhe komplekse të tejkalimeve klimatike për sistemet e ujit të ushqyera nga akullnajat dhe rritjen e nivelit të detit.”

“Tejkalimi i 1.5°C, qoftë edhe përkohësisht, bllokon humbjen e akullnajave për shekuj me radhë. Studimi ynë tregon se shumica e këtij dëmi nuk mund të zhbëhet thjesht edhe nëse temperaturat më vonë kthehen në nivele më të sigurta”, përfundon dr. Maussion.

"Sa më gjatë t'i vonojmë uljet e emetimeve, aq më shumë i ngarkojmë brezat e ardhshëm me ndryshime të pakthyeshme."

/Motilokal.com