Bletët e mjaltit, të cilat vizitojnë afërsisht dy milionë lule për të prodhuar gjysmë kilogrami mjaltë, jo vetëm që prodhojnë pelte mbretërore, propolis dhe dyllë blete, por gjithashtu kontribuojnë në qëndrueshmërinë e ekosistemit dhe prodhimin e më shumë se 75 për qind të produkteve bujqësore.

Një bletë prodhon mesatarisht 1/12 e një luge çaji mjaltë gjatë jetës së saj, dhe një grup bletësh duhet të vizitojnë 2 milionë lule për të prodhuar gjysmë kilogrami mjaltë.

Bletët e mjaltit, të cilat kanë një qese nektari, dy sy ngjitur në anë të kokave të tyre dhe tre sy individualë në majë të kokave të tyre, prodhojnë mjaltë nga lulet dhe mund të gjejnë kolonitë e tyre me aromat e tyre unike falë 170 receptorëve të tyre të aromës.

Tingulli "gumëzhitës" që dëgjohet nga bletët e mjaltit, të cilat ua komunikojnë vendndodhjen e burimit të ushqimit që kanë gjetur bletëve të tjera me një valle të veçantë që kryejnë, në fakt shkaktohet nga rrahja e krahëve të tyre afërsisht 230 herë në sekondë.

Megjithatë, këto krijesa, të cilat mund të prodhojnë vetëm një pjesë të vogël të një luge mjalti duke udhëtuar nëpër miliona lule, po zhduken për shkak të ndryshimeve klimatike, ndotjes së mjedisit, pesticideve dhe humbjes së habitatit.

Për të tërhequr vëmendjen ndaj rëndësisë së bletëve si për shëndetin e njeriut ashtu edhe për ekosistemin, 20 maji, ditëlindja e Anton Jansës, pionierit të bletarisë moderne, është festuar si Dita Botërore e Bletëve çdo vit që nga viti 2018.

Organizata e Ushqimit dhe Bujqësisë (FAO) e Kombeve të Bashkuara (OKB) përcaktoi temën e këtij viti të Ditës Botërore të Bletëve si "Bletët e frymëzuara nga natyra për të na ushqyer të gjithëve", duke tërhequr vëmendjen te roli kritik i bletëve në bujqësi dhe natyrë.

Roli i bletëve në natyrë

Sipas të dhënave të FAO-s, afërsisht 90 për qind e 308,000 specieve të bimëve me lule kërkojnë organizma pjalmues për t'u riprodhuar.

Më shumë se 20,000 lloje bletësh dhe më shumë se 200,000 lloje shtazësh në të gjithë botën kontribuojnë në prodhimin e më shumë se 75 për qind të produkteve bujqësore, duke mbështetur pjalmimin, i cili formon bazën e sistemit ushqimor.

Bletët, të cilat luajnë një rol të madh në prodhimin e produkteve të tilla si frutat, perimet, arrat dhe farat, rrisin jo vetëm rendimentin, por edhe cilësinë dhe diversitetin e ushqimit.

Bletët njihen si tregues të shëndetit mjedisor, pasi ato japin të dhëna të rëndësishme rreth ekosistemit dhe klimës.

Mbrojtja e bletëve rrit pjellorinë e tokës, cilësinë e ajrit dhe të ujit, si dhe përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike, ndërkohë që kontribuon edhe në luftën kundër insekteve të dëmshme, ruajtjen e biodiversitetit dhe rigjenerimin e pyjeve.

Produktet e prodhuara nga bletët përdoren gjithashtu në sektorët e shëndetësisë dhe turizmit.

Apiterapia, një metodë alternative trajtimi që përdor produkte të prodhuara nga bletët, përdoret për të mbështetur shëndetin e njerëzve dhe të kafshëve.

Helmi i bletës, në veçanti, mund të ofrojë rezultate të dobishme në trajtimin e disa sëmundjeve dhe problemeve shëndetësore.

Ekziston edhe një degë e veçantë e turizmit e quajtur "apiturizëm", ku turistët vizitojnë koshere bletësh dhe shijojnë produktet që lidhen me bletët.

Bletët prodhojnë dyllë blete, pelte mbretërore dhe propolis, si dhe mjaltë.

Mjalti, i cili përdoret si ushqim dhe si ëmbëlsues falë shijes së tij unike, del në pah edhe në fushën e mjekësisë falë mineraleve, enzimave, vitaminave dhe proteinave të ndryshme që përmban.

Dylli i bletës i prodhuar nga bletët punëtore përdoret në shumë fusha të ndryshme, siç janë balsami i buzëve, qirinjtë dhe produktet kozmetike.

Pelteja mbretërore, e prodhuar nga bletët punëtore infermiere për të ushqyer larvat dhe bletët mbretëreshë, shitet si shtesë ushqimore për shkak të vetive të saj shëruese.

Propolisi, i cili prodhohet nga bletët duke përzier sekrecionet e tyre me rrëshirën e pemëve, preferohet në fushën e shëndetit sepse ka një efekt parandalues në infeksionet bakteriale dhe kërpudhore.

Faktorët që zvogëlojnë popullatën dhe diversitetin e bletëve

Bletët përballen me kërcënime të tilla si praktikat e paqëndrueshme bujqësore, ndryshimet klimatike dhe ndotja e mjedisit.

Megjithatë, zëvendësimi i specieve vendase të bletëve me specie ekzotike dhe shkatërrimi i habitateve të tyre po shkaktojnë rënien e popullatës dhe diversitetit të bletëve.

Ndërsa shqetësimet janë rritur për një rënie dramatike të popullatave të bletëve në të gjithë botën vitet e fundit, të dhënat e reja tregojnë se ndërsa kolonitë e bletëve po pakësohen në Amerikën e Veriut dhe Evropë, popullatat e bletëve po rriten në vendet aziatike.

Ndërsa aktivitetet e bletarisë po rriten në Kinë, Indi, Korenë e Jugut, Turqi dhe Iran, klima e përshtatshme, diversiteti natyror, kultura tradicionale e bletarisë dhe kërkesa në rritje tregtare janë ndër faktorët që mbështesin këtë rritje.

Në Shtetet e Bashkuara në veçanti, kolonitë e bletëve kanë qenë në rënie që nga vitet 1960 për shkak të humbjes së habitatit, përdorimit të pesticideve, ndryshimeve klimatike, sëmundjeve dhe parazitëve.

Përpjekjet personale janë efektive në mbrojtjen e bletëve

Metodat bujqësore të pajtueshme me natyrën dhe luftimi i insekteve të dëmshme ndihmojnë në mbrojtjen e bletëve, rritjen e rendimenteve të të korrave dhe zvogëlimin e dëmeve mjedisore.

Mbjellja e luleve miqësore me bletët, ndërtimi i shtëpizave të bletëve, blerja e produkteve të bletëve, shmangia e kimikateve dhe pesticideve të dëmshme, lënia e zonave të folezimit për bletët që folezojnë në tokë dhe mbjellja e gardheve me bimë janë ndër masat që mund të zbatohen në jetën e përditshme për të mbrojtur bletët.

Bletaria

Edhe pse ka më shumë se 20 mijë lloje bletësh në të gjithë botën, vetëm disa lloje përdoren kryesisht në bletarinë moderne.

Meqenëse cilësia e produkteve të prodhuara nga bletët varet kryesisht nga mjedisi i tyre, bletarët zgjedhin me kujdes se ku t'i vendosin kosheret e tyre.

Në bletari, dalin në pah kosheret e tipit lokal, të cilat në përgjithësi janë me kosto të ulët sepse janë bërë nga materiale natyrore, kosheret me kornizë të lëvizshme që u lejojnë bletarëve të vëzhgojnë përmbajtjen dhe të trajtojnë bletët nga sëmundjet falë strukturave të tyre të hapshme, si dhe kosheret moderne me struktura komplekse.

Shembuj nga e gjithë bota

Sllovenia promovon praktikat bujqësore miqësore me bletët përmes programeve të zhvillimit rural, ndërsa mbjellja e bimëve me lule verore në vend siguron një burim të vazhdueshëm nektari për bletët.

Duke kombinuar njohuritë tradicionale dhe bujqësinë organike, Etiopia mbron habitatet e bletëve dhe mbështet jetesën e njerëzve vendas përmes prodhimit të mjaltit dhe kafesë.

Meqenëse afërsisht 40 për qind e produkteve bujqësore në Peru varen nga pjalmuesit, bletaria, e cila është shpallur sektor prioritar në politikat bujqësore, po bëhet pjesë e planeve kombëtare të zhvillimit.

Duke promovuar bletarinë natyrale me bletë vendase pa thumb, Filipinet po mbrojnë biodiversitetin dhe po sigurojnë të ardhura për komunitetet rurale.

/Motilokal.com