Zogjtë janë krijesa madhështore. Shqiponja tullace, për shembull, ka qenë në Vulën e Madhe të Shteteve të Bashkuara për gati 250 vjet. Plus, lloje të ndryshme zogjsh kanë fituar nderin të bëhen zogj shtetërorë, si robini amerikan në Wisconsin. Megjithatë, asnjë prej këtyre nuk është ndër zogjtë më të mëdhenj fluturues në botë sot. Dhe madje edhe ata zbehen në krahasim me zogun më të madh fluturues që ka jetuar ndonjëherë në planet.

Sipas masës, shpendi më i madh që mund të fluturojë është kori bustard, një nga kafshët në kullotat e savanës së Afrikës Jugore, e cila mund të peshojë deri në 24 kg dhe ka një hapje krahësh që arrin 9 metra. Por kur bëhet fjalë për hapjen e krahëve, albatrosi endacak e ka të mundur me një hapje krahësh mesatarisht prej 8.2 deri në 11.5 metra.

Edhe pse këto janë matje të mahnitshme, ato nuk janë aspak të krahasueshme me ato të Pelagornis sandersi. Mbetjet e kësaj specie prehistorike u gjetën gjatë një zgjerimi të Aeroportit Ndërkombëtar të Charlestonit në vitin 1983, kur u desh të nxirrej nga toka me ekskavator sepse ishte shumë i madh. Tridhjetë vjet më vonë, eksperti i fosileve të zogjve të lashtë Dan Ksepka po vizitonte Muzeun e Charlestonit kur mbetjet u rizbuluan në një sirtar depozitimi.

Një punim i vitit 2014 i botuar në Proceedings of the National Academy of Sciences e vendos gjatësinë e krahëve të ekzemplarit në 21 metra. Megjithatë, të dhënat fiziologjike të shkallëzimit duke përdorur kombinime të ndryshme vlerësojnë se këta zogj prehistorikë mund të kenë pasur një gjatësi krahësh prej 19.5 deri në 24 metra dhe të peshonin 21 deri në 40 kilogramë, të gjitha këto i bëjnë zogjtë që jetojnë aktualisht në Tokë të duken xhuxhë.

Çfarë dinë shkencëtarët për pelagornitidet deri më tani

P. sandersi nuk është i vetmi shpend i këtij lloji që ka ekzistuar në Tokë. Ai i përket familjes Pelagornithidae të shpendëve të zhdukur me pseudodëmbë (me dhëmbë kockorë), që dihej se ekzistonte për herë të fundit 2.5 milion vjet më parë, pak para fillimit të epokës së akullit Kuaternar. Bazuar në datimin e fosileve të ndryshme, besohet se pelagornitidët i mbijetuan zhdukjes masive të dinosaurëve 65 milion vjet më parë.

Përveç kohës kur jetonin, shkencëtarët kanë vlerësuar se kjo familje zogjsh mund të fluturonte dhe të rrëshqiste në ajër për javë të tëra, duke mbuluar distanca të mëdha mbi oqeanet e Tokës. Besohet konkretisht se P. sandersi ka udhëtuar deri në 40 mph dhe përdorte fluturim dinamik, duke u ulur poshtë drejt sipërfaqes së ujit dhe duke u tërhequr lart për të kapur një rrymë ajri më të shpejtë për të qëndruar në ajër. Megjithatë, për shkak të hapjes së gjerë të krahëve që është e vështirë të fluturohet shpejt, studiuesit mendojnë se mund të ketë pritur për një shpërthim ere ose do të vraponte poshtë për të dalë në ajër. Dhe mund të qëndronte në ajër sepse kockat e tij ishin të zbrazëta, si shumica e specieve të tjera të zogjve fluturues sot.

Në vend që të kishin dhëmbë, pelagornithidet kishin kocka të mprehta ose traversa që dilnin nga nofullat e tyre. Këto kocka të dilura u lejonin zogjve të kapnin peshq dhe kallamarë nga deti ndërsa rrëshqisnin sipër tyre. Më konkretisht, P. sandersi ka të ngjarë t'i ketë ngrënë këto dhe krijesa të tjera me trup të butë në ujërat që tani rrethojnë Karolinën e Veriut dhe të Jugut. Pelagornithidae ishin gjithashtu banorë të Antarktidës, me fosile që janë gjetur në ishullin Seymour pranë brigjeve të gadishullit Antarktik. Në atë kohë (midis 55 dhe 35 milionë vjet më parë), kontinenti kishte një klimë të ngrohtë dhe nuk ishte peizazhi akullnajor që është tani.

/Motilokal.com