E botuar në Science, analiza ndërkombëtare ofron pamjen më të qartë deri më tani të humbjes afatgjatë të akullnajave, duke zbuluar se çdo pjesë e një shkalle në rritjen e temperaturës globale e përkeqëson ndjeshëm perspektivën.

Mund të tingëllojë e zymtë, por bashkë-autori kryesor Harry Zekollari, një glaciolog në Vrije Universiteit Brussel dhe ETH Zurich, i tha AFP-së se gjetjet duhen parë si një "mesazh shprese".

Sipas politikave ekzistuese klimatike, temperaturat globale parashikohet të arrijnë 2.7 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale deri në vitin 2100, një rrugë që përfundimisht do të fshinte 76 për qind të masës aktuale të akullnajave gjatë shekujve të ardhshëm.

Por nëse ngrohja mbahet brenda objektivit prej 1.5 gradë Celsius të Marrëveshjes së Parisit, 54 për qind e masës akullnajore mund të ruhet, sipas studimit, i cili kombinoi rezultatet nga tetë modele akullnajash për të simuluar humbjen e akullit në një gamë skenarësh të ardhshëm klimatikë.

“Ajo që është vërtet e veçantë në lidhje me këtë studim është se ne mund të tregojmë vërtet se si çdo e dhjeta e një shkalle ngrohjeje shtesë ka rëndësi”, tha për AFP bashkë-autorja udhëheqëse Lilian Schuster e Universitetit të Innsbruck.

Publikimi i gazetës vjen ndërsa autoritetet zvicerane monitorojnë rreziqet e përmbytjeve pas shembjes së akullnajës masive Birch, e cila shkatërroi një fshat të evakuuar.

Ndërsa akullnajat zvicerane janë prekur rëndë nga ndryshimet klimatike, mbetet e paqartë se sa shumë katastrofa e fundit u shkaktua nga ngrohja globale kundrejt forcave gjeologjike natyrore.

Rëndësia kulturore dhe ekonomike

Akullnajat gjenden në çdo kontinent përveç Australisë nga mali Kilimanxharo deri te Alpet Austriake dhe vargmali Karakoram në Pakistan.

Ndërsa shumica janë të grupuara në rajonet polare, prania e tyre në vargmalet anembanë botës i bën ato jetësore për ekosistemet lokale, bujqësinë dhe komunitetet njerëzore.

Trupa të mëdha bore, akulli, shkëmbinjsh dhe sedimentesh që fitojnë masë në dimër dhe e humbasin atë në verë, akullnajat u formuan në të kaluarën e thellë të Tokës kur kushtet ishin shumë më të ftohta se sot.

Uji i tyre i shkrirë mbështet lumenj thelbësorë për bujqësinë, peshkimin dhe ujin e pijshëm.

Humbja e tyre mund të ketë efekte të thella negative, nga prishja e ekonomive turistike deri te gërryerja e trashëgimisë kulturore.

Vitet e fundit, funerale simbolike në akullnaja janë mbajtur në Islandë, Zvicër dhe Meksikë.

"Pyetja që më bëhet gjithmonë është, pse je glaciolog në Belgjikë?" tha Zekollari. "Epo, rritja e nivelit të detit. Akullnajat shkrihen kudo në Tokë... dhe kjo ndikon në mbrojtjet bregdetare edhe në vende larg maleve."

Rreth 25 për qind e rritjes aktuale të nivelit të detit i atribuohet shkrirjes së akullnajave.

Edhe nëse përdorimi i të gjitha lëndëve djegëse fosile do të ndalej sot, studimi zbulon se 39 për qind e humbjes së masës së akullnajave është tashmë e bllokuar, e mjaftueshme për të rritur nivelin e detit me të paktën 113 milimetra.

Ndikime të pabarabarta

Një gjetje kryesore e studimit është se disa akullnaja janë shumë më të prekshme se të tjerat -- dhe mesatarja globale i errëson humbjet drastike rajonale.

Akullnajat në Alpet Evropiane, Malet Shkëmbore të SHBA-së dhe Kanadasë, dhe Islanda pritet të humbasin pothuajse të gjithë akullin e tyre në ngrohjen prej 2 gradë Celsius, qëllimi rezervë i marrëveshjes së Parisit.

Në Himalajet qendrore dhe lindore, lumenjtë e të cilave mbështesin qindra miliona njerëz, vetëm 25 përqind e akullit të akullnajave do të mbetej në 2 gradë Celsius.

Në të kundërt, pjesa perëndimore e vargmalit mund të mbajë 60 përqind të akullit të saj në të njëjtën temperaturë falë gamës së gjerë të lartësive, gjë që lejon që disa akullnaja të vazhdojnë në lartësi më të ftohta dhe më të larta, tha Shuster.

Humbja e akullnajave tashmë po prek komunitetet

Në një koment të lidhur me këtë në revistën Science, Cymene Howe dhe Dominic Boyer të Universitetit Rice përshkruajnë se si tërheqja e Akullnajës Glisan të Oregonit ka rrezikuar pemishtet, peshkimin dhe trashëgiminë kulturore të popullit indigjen Quinault.

"Fatkeqësisht do të humbasim shumë, por me objektiva ambicioze mund të shpëtojmë ende shumë nga këto akullnaja të cilat nuk janë vetëm të bukura, por edhe jetësore për furnizimin me ujë, rregullimin e nivelit të detit, turizmin, hidroenergjinë, vlerat shpirtërore, ekologjinë dhe më shumë", tha Zekollari.

/Motilokal.com