Për herë të parë në shkencë, studiuesit kanë vërejtur një fenomen që më në fund mund të shpjegojë një mister në zemër të mënyrës se si formohet rrufeja.

Të njohura si shkëndija tokësore me rreze gama (TGF), këto shpërthime të shkurtra dhe tepër të ndritshme rrezatimi u vunë re nga një ekip kërkimor nga Universiteti i Osakës në Japoni gjatë një shkarkimi rrufeje.

Por TGF-të zakonisht vërehen në hapësirën e jashtme si pjesë e supernovave ose e shpërthimeve të vrimave të zeza, kështu që pyetja është, si gjeneron rrufeja energji të mjaftueshme për t'i prodhuar ato?

Një punim i ri, i botuar në revistën Science Advances, mund ta konfirmojë më në fund përgjigjen. Shkencëtarët më parë hipotezuan se TGF-të shkaktohen nga elektronet që përshpejtohen me shpejtësi të lartë, por verifikimi i kësaj nuk është i lehtë. Në fund të fundit, shkëndijat e rrezatimit zgjasin vetëm mikrosekonda dhe shpesh fshihen nga retë.

Kjo është arsyeja pse studiuesit që fshihen pas studimit të ri përdorën një metodë të re dhe të përparuar për të vëzhguar stuhitë me rrufe: një sistem me shumë sensorë që përfshin sensorë optikë, radiofrekuencash dhe rrezatimi me energji të lartë.

“Vëzhgimet me shumë sensorë të kryera këtu janë të parat në botë”, tha dr. Harufumi Tsuchiya, autor kryesor i punimit. “Edhe pse mbeten disa mistere, kjo teknikë na ka sjellë më afër kuptimit të mekanizmit të këtyre shpërthimeve interesante të rrezatimit.”

Pra, çfarë panë ata? Së bashku, sensorët zbuluan dy kanale grimcash të ngarkuara të njohura si shtigje shkarkimi: njëri që zbriste nga një re me bubullima në një kullë transmetimi televizive dhe tjetri që ngjitej nga kulla lart.

Shkencëtarët më pas vëzhguan se si një TGF u formua 31 mikrosekonda përpara se dy shtigjet të takoheshin, duke krijuar një fushë elektrike shumë të përqendruar me elektrone që përshpejtoheshin pothuajse me shpejtësinë e dritës.

Pasi dy shtigjet u bashkuan, shpërthimi zgjati vetëm 20 mikrosekonda të tjera, duke shkaktuar një goditje rrufeje prej −56 kiloamperësh. (Mos u mashtroni nga shenja negative, ajo thjesht tregon drejtimin nga reja në tokë. Tipike për rrufetë, kjo është një rrymë absolutisht masive.)

Dr. Yuuki Wada, autori kryesor i studimit, tha: “Aftësia për të studiuar procese ekstreme siç janë TGF-të që burojnë nga rrufeja na lejon të kuptojmë më mirë proceset me energji të lartë që ndodhin në atmosferën e Tokës.”

/Motilokal.com