Tregjet e karbonit që financojnë ruajtjen e pyjeve dhe mbjelljen e pemëve mund të jenë duke e përkeqësuar ndryshimin klimatik duke rritur rreziqet për zjarret në pyje që lëshojnë nivele masive të gazrave serrë, thuhet në një raport të ri të lidhur me Kombet e Bashkuara.

Pyjet janë parë si një nga vendet më efektive për të luftuar ndryshimet klimatike duke thithur emetimet e karbonit. Por kjo ka ndryshuar, thotë një dokument i majit nga Instituti Universitar i Kombeve të Bashkuara për Ujin, Mjedisin dhe Shëndetin (UNU-INWEH), një degë akademike e OKB-së ndërkombëtare.

Në dekadën e kaluar, zjarre me përmasa rekord kanë shpërthyer në vende të tilla si Kanadaja, Australia, Siberia dhe pyjet tropikale të Amazonës. Këtë javë, zjarret në pyje detyruan evakuimin e mijëra kanadezëve në provincat e Manitobës dhe Albertës.

“Pyjet dhe tokat me torfe janë shndërruar gjithnjë e më shumë në emetues masivë të karbonit në shumë pjesë të botës për shkak të rritjes së zjarreve në pyje”, thuhet në raport. Politikat klimatike dhe aktivitetet për zbutjen e karbonit “nuk arrijnë të marrin në konsideratë këto emetime të konsiderueshme”.

Raporti nxjerr në pah dobësitë në një strategji qendrore globale për adresimin e ndryshimeve klimatike - mbjelljen dhe mbrojtjen e pemëve - e cila ka tërhequr miliarda dollarë nga ndotësit që financojnë projektet për të kompensuar emetimet e tyre të karbonit. Një pjesë e madhe e parave paguhet përmes tregut vullnetar të karbonit, një sistem kryesisht i parregulluar që është vënë nën shqyrtim gjithnjë e më të madh për integritetin e tij.

Zjarret e mëdha të kohëve të fundit kanë qenë veçanërisht të dëmshme. Zjarret pyjore të vitit 2023 në Kanada emetuan më shumë gazra serrë sesa emetimet totale industriale të çdo vendi në botë, përveç Kinës dhe Indisë, tha në një intervistë nga Seuli, Koreja e Jugut, Ju Hyoung Lee, një studiues në UNU dhe autor kryesor i raportit.

Në Kaliforni, zjarret në vitin 2024 shkatërruan pjesë të pyjeve që supozohej se ruanin karbon përmes një programi kompensimi sipas tregut të karbonit me kufizim dhe tregti të kufizuar të shtetit.

Pa një monitorim sistematik të kushteve të pyjeve, thuhet në dokument, tregu vullnetar i karbonit dhe politikat e tjera që promovojnë pyjet "mund të përkeqësojnë pa dashje rreziqet nga zjarret në pyje".

Mbjellja e pemëve të reja për të thithur karbonin mund të ketë efekt të kundërt, thotë raporti, pasi më shumë nxehtësi dhe rritje e emetimeve të dioksidit të karbonit nga ndryshimet klimatike përshpejtojnë rritjen e pyjeve, ndërsa gjithashtu pakësojnë lagështinë e tokës.

“Mbjellja e gjithnjë e më shumë pemëve në një mjedis të tillë me qëllim zbutjen e karbonit ka të ngjarë të rrisë emetimet e karbonit për shkak të zjarreve të ardhshme”, paralajmëron raporti.

Kur bizneset që certifikojnë projekte pyjore në tregun vullnetar të karbonit marrin në konsideratë rrezikun e zjarreve në pyje, ato normalisht shqyrtojnë incidentet historike të zjarreve, tha Lee. Por, shtoi ajo, "Pyjet po ndryshojnë dhe pyjet tona [nuk do të] jenë siç kanë qenë gjatë 20 viteve të fundit".

Të dhënat historike shpesh nuk përfshijnë pesë vitet e fundit, të cilat përfshijnë disa nga zjarret më të këqija të regjistruara ndonjëherë, tha Lee.

Si rezultat, rreziku i zjarrit zakonisht nënvlerësohet nga organizatat jofitimprurëse si Verra, e cila përcakton standardet dhe certifikon projektet klimatike që të listohen në tregun vullnetar, tha Lee. Përfaqësuesit e Verra nuk iu përgjigjën një kërkese për koment.

Shqetësimet në lidhje me pyjet dhe dinamikën e tyre në ndryshim kanë ekzistuar për më shumë se një dekadë, tha Kaveh Madani, drejtor i UNU-INWEH, në një intervistë nga Toronto.

Raporti shpreson të përhapë mesazhin, tha Madani, se programet ekzistuese pyjore dhe standardet e certifikimit u zhvilluan duke përdorur shkencë që tani është e vjetërsuar dhe projektet "mund të rrisin rrezikun e rritjes së emetimeve, në disa raste".

Madani theksoi se jo të gjitha programet pyjore në tregun vullnetar të karbonit dhe gjetkë krijojnë kërcënim për zjarre në pyje.

Dokumenti mbështet reformimin e tregut vullnetar të karbonit dhe sistemeve të ngjashme për të marrë në konsideratë më mirë gjendjen e pyjeve dhe për të parandaluar pasojat e padëshiruara, duke përfshirë më shumë zjarre në pyje.

Reshjet, shëndeti i tokës, thatësirat dhe valët e nxehtësisë të pritura në të ardhmen duhet të merren në konsideratë përpara se të miratohen projektet pyjore "si një zgjidhje për uljen e emetimeve të karbonit", thuhet në dokument.

Vëzhgimet satelitore mund të identifikojnë zona ku pyjet po rriten dhe lëndët djegëse po grumbullohen, duke bërë që ato të përjashtohen nga tregjet e karbonit "për shkak të emetimeve të larta të mundshme në rast të zjarreve të ardhshme", thotë dokumenti.

Rreziku i zjarreve në pyje dhe kushteve të tjera mjedisore që mund të dëmtojnë pyjet "duhet të përfshihet në planifikimin tonë për të ardhmen dhe në skemat që kemi në vend", tha Madani.

/Motilokal.com