Planeti Tokë mund të jetë i dënuar të kalojë limitin simbolik të ngrohjes prej 1.5 gradë Celsius në vetëm tre vjet me nivelet aktuale të emetimeve të dioksidit të karbonit.

Ky është paralajmërimi i fortë nga më shumë se 60 klimatologë kryesorë në botë në vlerësimin e tyre të fundit mbi gjendjen e ngrohjes globale.

Gati 200 vende ranë dakord të përpiqen të kufizojnë rritjen e temperaturave globale në 1.5°C mbi nivelet e fundit të shekullit të 19-të në një marrëveshje historike të vitit 2015, që synon të shmangë disa nga ndikimet më të këqija të ndryshimeve klimatike.

Por vendet kanë vazhduar të djegin sasi rekord të qymyrit, naftës dhe gazit dhe të shkurtojnë pyjet e pasura me karbon - duke e lënë këtë qëllim ndërkombëtar në rrezik.

“Çdo gjë po lëviz në drejtimin e gabuar”, tha autori kryesor, profesor Piers Forster, drejtor i Qendrës Priestley për të Ardhmen Klimatike në Universitetin e Leeds, raporton BBC.

Ai theksoi se po dëshmojmë disa ndryshime të papara, dhe gjithashtu po shohim ngrohje të përshpejtuar të Tokës dhe rritje të nivelit të detit.

"Këto ndryshime janë parashikuar prej kohësh dhe ne mund t'i atribuojmë ato drejtpërdrejt nivelit shumë të lartë të emetimeve", shtoi ai.

Në fillim të vitit 2020, shkencëtarët vlerësuan se njerëzimi mund të emetonte vetëm 500 miliardë ton më shumë dioksid karboni (CO2) gazi më i rëndësishëm që ngroh planetin me një shans 50% për ta mbajtur ngrohjen në 1.5°C.

Por deri në fillim të vitit 2025, ky i ashtuquajtur "buxhet i karbonit" ishte zvogëluar në 130 miliardë ton, sipas një studimi të ri.

Kjo rënie është kryesisht për shkak të emetimeve rekord të vazhdueshme të CO2 dhe gazrave të tjerë serrë që ngrohin planetin, siç është metani, por edhe për shkak të përmirësimeve në vlerësimet shkencore.

Nëse emetimet globale të CO2 mbeten në nivelet aktuale prej rreth 40 miliardë tonësh në vit, 130 miliardë tonë i japin botës rreth tre vjet kohë derisa të shterohet ky buxhet i karbonit.

Kjo mund ta çojë botën drejt shkeljes së objektivit të vendosur nga Marrëveshja e Parisit, thonë studiuesit, megjithëse planeti ka të ngjarë të mos kalojë 1.5°C ngrohje të shkaktuar nga njeriu deri disa vite më vonë.

Viti i kaluar ishte i pari në histori kur temperaturat mesatare globale të ajrit ishin më shumë se 1.5°C mbi ato të fundit të shekullit të 19-të.

Megjithatë, një periudhë e vetme 12-mujore nuk konsiderohet shkelje e Marrëveshjes së Parisit, duke pasur parasysh se nxehtësia rekord e vitit 2024 u përkeqësua më tej nga modelet natyrore të motit.

Por ngrohja e shkaktuar nga njeriu ishte padyshim arsyeja kryesore për temperaturat e larta të vitit të kaluar, duke arritur 1.36°C mbi nivelet para-industriale, vlerësuan studiuesit.

Shkalla aktuale e ngrohjes është rreth 0.27°C për dekadë, shumë më e shpejtë se çdo gjë tjetër në të dhënat gjeologjike.

Dhe nëse emetimet mbeten të larta, planeti është në rrugën e duhur për të arritur 1.5°C ngrohje sipas kësaj metrike rreth vitit 2030.

Pas kësaj pike, ngrohja afatgjatë, teorikisht, mund të reduktohet duke hequr sasi të mëdha të CO2 nga atmosfera.

Por autorët kërkojnë kujdes kur mbështetemi te këto teknologji ambicioze si një biletë për të “dalë nga burgu pa u shqetësuar”.

"Për teprime më të mëdha (prej 1.5°C), heqja e (CO2) ka më pak të ngjarë të përmbysë në mënyrë të përsosur ngrohjen e shkaktuar nga emetimet e sotme", paralajmëroi Joeri Rogelj, profesor i shkencës dhe politikave klimatike në Imperial College London.

Shkalla e rritjes globale të nivelit të detit është dyfishuar që nga vitet 1990, duke rritur rrezikun e përmbytjeve për miliona njerëz që jetojnë në zonat bregdetare anembanë botës.

Objektivi i Parisit bazohet në prova shumë të forta shkencore se ndikimet e ndryshimeve klimatike do të ishin shumë më të mëdha me ngrohjen prej 2°C sesa me ngrohjen prej 1.5°C.

Kjo shpesh thjeshtëzohet duke nënkuptuar që ngrohja nën 1.5°C është "e sigurt" dhe mbi 1.5°C është "e rrezikshme".

Në realitet, çdo ngrohje shtesë rrit ashpërsinë e shumë ekstremeve të motit, shkrirjen e akullit dhe rritjen e nivelit të detit.

/Motilokal.com