Në parkun eolik të Liqenit Turkana në Kenia, turbina gjigante shtrihen përgjatë rrugëve të pashtruara deri aty ku mund të shohë syri. Dhe ky është vetëm një nga vendet që e ka shndërruar vendin në një fuqi të energjisë së rinovueshme.

Nga gjenerimi i afërsisht gjysmës së energjisë elektrike duke përdorur burime të qëndrueshme si energjia gjeotermale, diellore dhe e erës në vitin 2000, Kenia tani e ka rritur këtë pjesë në 90%. Dhe nuk planifikon të ndalet me kaq. Si pjesë e objektivave të saj të reja klimatike, kombi Subsaharian është zotuar të përdorë 100% burime të rinovueshme deri në vitin 2035.

Është një shfaqje force dhe provë e konceptit për vendet e tjera që takohen në qytetin gjerman të Bonit këtë javë për të zgjidhur pikat ngërçuese përpara samitit të OKB-së për klimën në Brazil në nëntor.

Diskutimet se si vendet planifikojnë të zvogëlojnë varësinë nga lëndët djegëse fosile që po ngrohin planetin nuk janë zyrtarisht në axhendë. Por ekspertët thonë se ato janë elefanti në dhomë.

Cilat janë objektivat klimatikë dhe pse janë të rëndësishme?

Objektivat e klimës vendase, kontributet e përcaktuara në nivel kombëtar ose NDC-të, siç njihen, janë një pjesë kyçe e Marrëveshjes ndërkombëtare të Parisit . Sipas marrëveshjes, bota ra dakord ta mbajë rritjen e temperaturës globale në 2 gradë Celsius me përpjekje për ta kufizuar atë në 1.5 gradë Celsius . Edhe rritjet e vogla të temperaturës lidhen me ngjarje më të shpeshta dhe intensive të motit të parregullt, siç janë stuhitë, përmbytjet, thatësira dhe nxehtësia ekstreme .

Si pjesë e marrëveshjes, 195 nënshkruesit janë të detyruar të paraqesin objektiva ambicioze jo-detyruese çdo pesë vjet. Këto duhet të përcaktojnë si mënyrën se si planifikojnë të ulin emetimet e tyre të karbonit, ashtu edhe mënyrën se si do të përshtaten me ndikimet  e ndryshimeve klimatike që tashmë po ndihen globalisht .

 “Është gjithashtu një mundësi për të gjitha vendet që, në një dokument politikash, të kombinojnë planet e tyre ekonomike dhe të prosperitetit me politikën klimatike në një mënyrë të integruar që po harton një rrugë përpara për një ekonomi të qëndrueshme”, tha Steffen Menzel, udhëheqës i programit për diplomacinë klimatike dhe gjeopolitikën në grupin e ekspertëve për klimën E3G.

A i kanë deklaruar vendet tashmë qëllimet e tyre?

Kombet duhet t’i kishin paraqitur objektivat e tyre më të fundit për klimën në Konventën Kornizë të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike në shkurt. Por deri më tani, vetëm 22 vende e kanë bërë këtë.

Midis tyre janë emetues të mëdhenj si Mbretëria e Bashkuar dhe Japonia. Administrata e mëparshme e Biden paraqiti gjithashtu plane dekarbonizimi për Shtetet e Bashkuara, përpara se Presidenti Donald Trump të tërhiqej nga Marrëveshja e Parisit. Por shumë vende ende po i konsolidojnë qëllimet e tyre sipas Jamal Srouji, bashkëpunëtor në programin e Klimës Globale në organizatën jofitimprurëse kërkimore Instituti i Burimeve Botërore.

"Ata duan të sigurohen që supozimet e tyre kanë kuptim dhe u përgjigjen realiteteve dhe prioriteteve politike të vendit", tha Srouji.

"Vendet tani janë më të shqetësuara për konkurrueshmërinë, duke u siguruar që të qëndrojnë përpara ose të jenë pjesë e teknologjive të reja që do të nxisin vërtet rritjen ekonomike... siguria kombëtare e energjisë, veçanërisht ajo që kemi parë vitet e fundit, është në fakt nxitësi kryesor pse tani politikëbërësit ende e konsiderojnë klimën si një axhendë të rëndësishme sepse ndërthuret kaq mirë", i tha ai DW.

Vendet janë të kufizuara nga burimet financiare

Nafkote Dabi, drejtuese e politikave për ndryshimet klimatike në Oxfam International, tha se disa vende më të varfra, për shembull vendet më pak të zhvilluara si Çadi, Republika Demokratike e Kongos dhe Bangladeshi, janë të kujdesshme të angazhohen ndaj objektivave ambicioze për arsye monetare.

"Ata kanë frikë se po angazhohen për diçka, por nuk ka fonde për t'i ndihmuar të arrijnë atë që kanë përcaktuar", tha Dabi, duke shtuar se vendet më të pasura kanë detyrë të ndihmojnë.

"Nuk ka të bëjë me hedhjen e të gjithë fajit mbi vendet e pasura, por ka të bëjë me përgjegjësinë historike, aftësinë financiare, aftësinë teknologjike", tha ajo.

Në konferencën ndërkombëtare për klimën në Azerbajxhan  vitin e kaluar, vendet e industrializuara ranë dakord të ofrojnë 300 miliardë dollarë (258 miliardë euro) fonde për vendet në zhvillim, duke premtuar të mobilizojnë një total prej 1.3 trilion dollarësh, megjithëse nuk është e qartë se nga do të vijnë paratë.

Veprim nga ndotësit më të mëdhenj

Ndërsa ekspertët thonë se objektivat klimatikë duhet të vijnë nga të gjitha kombet, përfshirë vendet me emetime të ulëta si Kenia, është veprimi nga shtetet më të mëdha që do të bëjë ndryshimin më të madh.

Grupi i vendeve G20, që përfshin Kinën, Gjermaninë, Australinë, Rusinë dhe Shtetet e Bashkuara, është përgjegjës për rreth 80% të emetimeve globale në përgjithësi dhe Dabi thotë se ata  nuk po bëjnë mjaftueshëm për të reduktuar gazrat serrë.

"Disa grupe duhet të bëjnë më shumë për të ulur emetimet e tyre dhe kjo nuk duhet të bjerë mbi komunitetet më të varfra sepse transformimi i kërkuar është i madh", tha ajo.

Megjithatë, pothuajse një dekadë pas fillimit të Marrëveshjes së Parisit, ekspertët thonë se me kalimin e kohës objektivat janë përmirësuar.

"Nuk dua të them se gjërat duken mirë në këtë pikë... por mendoj se mekanizmat për të cilët ramë dakord 10 vjet më parë kanë bërë një ndryshim të madh në nivel global dhe gjithashtu në shumë juridiksione anembanë botës", tha Menzel.

Edhe pse premtimet nuk janë detyruese, Srouji thotë se sapo një “vend del në skenën ndërkombëtare dhe thotë, ‘ja plani ynë’, nëse tërhiqet prej tij, do të përballet me shumë shqyrtim ndërkombëtar”.

/Motilokal.com